Trí tuệ cảm xúc giúp người tìm việc 'sống sót' trong kỷ nguyên AI

Với môi trường làm việc trực tiếp tại văn phòng, tinh thần hợp tác, khả năng làm việc nhóm và sự đồng cảm là những yếu tố thiết yếu - Ảnh: AI

Cách mỗi người nhận diện, điều tiết cảm xúc và đưa ra những quyết định nhỏ trong công việc sẽ tích lũy theo thời gian. Trí tuệ cảm xúc (EQ) tạo nên sự khác biệt về kết quả cũng như khả năng phát triển lâu dài, đặc biệt trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) lên ngôi. 

Trí tuệ cảm xúc trở thành kỹ năng cực kỳ quan trọng

Việc học cách quan sát, kiểm soát cảm xúc không chỉ giúp tránh kiệt sức mà còn duy trì động lực, tăng khả năng phục hồi và tiếp tục tiến về phía trước. 

Theo trang Forbes, trong bối cảnh AI dần đảm nhận các công việc mang tính lặp lại và hành chính, trí tuệ cảm xúc cùng những năng lực tương tự nên được xem là "power skills" (tạm dịch: những kỹ năng có sức mạnh), thay vì chỉ là "kỹ năng mềm".

Việc xây dựng các kỹ năng này bắt đầu ngay từ quá trình tuyển dụng. AI có thể hỗ trợ sàng lọc ứng viên, nhưng con người vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá những phẩm chất khó đo lường.

Cần trao cơ hội học hỏi và rèn luyện cho nhân viên từ sớm

Để phát triển "power skills", doanh nghiệp cũng cần trao cơ hội cho nhân viên ngay từ giai đoạn đầu. Nhiều tổ chức rơi vào nghịch lý khi các vị trí cấp cao đòi hỏi kỹ năng mà nhân viên cấp dưới chưa từng có cơ hội rèn luyện, dẫn đến việc phải tuyển người từ bên ngoài.

Cần chủ động giao cho nhân viên trẻ dẫn dắt các dự án nhỏ, tham gia thuyết trình và xử lý các tình huống phối hợp trong nhóm để tích lũy kinh nghiệm lãnh đạo, giao tiếp và giải quyết xung đột. Nhờ đó, tổ chức có thể phát triển nguồn nhân lực từ bên trong thay vì phụ thuộc vào tuyển dụng bên ngoài.

Rèn luyện năng lực tự soi chiếu để hiểu chính mình

Một trong những nền tảng quan trọng của trí tuệ cảm xúc là khả năng nhận diện và gọi tên chính xác cảm xúc của bản thân. Tuy nhiên, nhiều người trẻ đang quen với nhịp sống nhanh, liên tục tiếp nhận thông tin từ mạng xã hội nên ít dành thời gian quan sát những gì đang diễn ra trong nội tâm.  

Chỉ cần dành vài phút mỗi ngày để ghi lại những tình huống khiến bản thân vui, thất vọng hay tức giận, đồng thời tự hỏi điều gì đã tạo nên cảm xúc đó và mình có thể xử lý khác đi như thế nào, người trẻ sẽ dần hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu cũng như các "điểm kích hoạt" cảm xúc của mình. 

Khi hiểu bản thân hơn, họ cũng sẽ bình tĩnh hơn trước áp lực, giao tiếp hiệu quả hơn và chủ động điều chỉnh hành vi thay vì để cảm xúc chi phối.

Tăng trải nghiệm thực tế để nuôi dưỡng sự đồng cảm

Trí tuệ cảm xúc không chỉ được hình thành qua sách vở mà còn được bồi đắp từ những trải nghiệm thực tế với nhiều nhóm người và hoàn cảnh khác nhau. Vì vậy, người trẻ cần chủ động mở rộng vùng trải nghiệm thông qua các hoạt động tình nguyện, câu lạc bộ, dự án cộng đồng, chương trình trao đổi hoặc làm việc trong các nhóm đa dạng về chuyên môn và thế hệ. 

Khi tiếp xúc với những người có xuất phát điểm, quan điểm và hoàn cảnh khác nhau, họ sẽ học được cách lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt và nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ. Trong bối cảnh AI có thể xử lý dữ liệu và tự động hóa nhiều quy trình, khả năng kết nối con người với con người thông qua sự thấu hiểu sẽ trở thành lợi thế khó có thể thay thế.

Xem trí tuệ cảm xúc là kỹ năng cần học suốt đời

Không giống một chứng chỉ có thể hoàn thành sau vài tháng học, trí tuệ cảm xúc là năng lực được hình thành và hoàn thiện trong suốt quá trình học tập, làm việc và trưởng thành. Người trẻ không nên chờ đến khi trở thành quản lý mới bắt đầu học cách giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn hay quản lý áp lực. 

Thay vào đó, mỗi cuộc họp nhóm, mỗi lần nhận góp ý, mỗi xung đột với đồng nghiệp hay mỗi thất bại trong công việc đều có thể trở thành cơ hội để rèn luyện EQ nếu biết nhìn nhận và rút kinh nghiệm. 

Bên cạnh việc đọc sách, tham gia các khóa học về giao tiếp hoặc lãnh đạo, người trẻ cũng nên chủ động tìm kiếm phản hồi từ cấp trên, đồng nghiệp và bạn bè để hiểu cách người khác cảm nhận về cách ứng xử của mình.