Thị trường cần doanh nghiệp thành công cả sau IPO

Không gian buổi tọa đàm "Từ IPO đến giá trị dài hạn" được tổ chức tại Hà Nội chiều 21-10 - Ảnh: DANH KHANG

Đây là chủ đề chính tại tọa đàm "Từ IPO đến giá trị dài hạn" do Báo điện tử Tuổi Trẻ phối hợp cùng Công ty cổ phần Chứng khoán KAFI tổ chức chiều 21-10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (số 35 Hùng Vương, phường Ba Đình, Hà Nội).

Sự kiện có sự tham gia của lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các chuyên gia trong lĩnh vực chứng khoán, truyền thông, cùng đại diện các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và doanh nghiệp. Tọa đàm dự kiến thu hút hàng trăm nhà đầu tư cá nhân cùng đại diện các cơ quan báo chí tham dự, đưa tin.

IPO thành công phải được đo bằng giá trị dài hạn

Phát biểu tham luận tại tọa đàm, bà Lê Thị Việt Nga, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho rằng chủ đề "Từ IPO đến giá trị dài hạn" có ý nghĩa rất thiết thực trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới với yêu cầu huy động vốn cho phát triển. 

Bà Lê Thị Việt Nga - Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - Ảnh: DANH KHANG

Trong đó, thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, còn IPO là một hoạt động quan trọng của thị trường."Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp chào bán hay quy mô hoạt động, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động từ công chúng", bà Nga nhấn mạnh.

Theo bà Nga, tọa đàm là cơ hội để cơ quan quản lý và các thành viên thị trường trao đổi về một chủ đề có ý nghĩa trong quá trình hội nhập và phát triển, đặc biệt khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến tới kỷ niệm 30 năm thành lập. Bà bày tỏ vui mừng khi tọa đàm có đông đảo đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp, thành viên thị trường, chuyên gia và nhà đầu tư tham dự.

Bà Nga cho biết thời gian qua thị trường chứng khoán đã có những bước phát triển, chuyển biến rất tích cực. Chỉ từ cuối năm 2025 đến nay, hoạt động IPO đã có sự thay đổi đáng kể: 10 doanh nghiệp thực hiện IPO nhưng tổng giá trị huy động vốn tăng vượt bậc, đạt 60.900 tỉ đồng, gấp hơn 9 lần tổng của 4 năm trước đó cộng lại. Trong 10 doanh nghiệp này, 7 doanh nghiệp đã niêm yết, 3 doanh nghiệp đang làm thủ tục niêm yết.

Bà Nga cho biết nhờ quy định pháp luật chứng khoán sửa đổi nhằm tạo điều kiện cho IPO gắn với niêm yết, thời gian để cổ phiếu lên niêm yết đã được rút ngắn đáng kể, từ 90 ngày xuống còn 30 ngày. 

Việc doanh nghiệp IPO thực hiện niêm yết không chỉ tạo nguồn cung chất lượng cho thị trường, mà còn góp phần mở rộng quy mô hàng hóa, nâng cao khả năng huy động vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp thông qua thị trường chứng khoán. 

Thời gian qua Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển thị trường chứng khoán, từ hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, phát triển cả cung và cầu, đến đặc biệt là tăng cường kỷ cương, kỷ luật của thị trường.

Theo các chuyên gia, IPO là bước đầu huy động vốn, còn giá trị thực phải được chứng minh bằng hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm với cổ đông trong dài hạn - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Thời gian tới, một trong những định hướng của Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là phát triển thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu vốn cho mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số ngày càng gia tăng.

Theo đó, thị trường chứng khoán sẽ tập trung vào bốn định hướng. 

Thứ nhất, phát triển thị trường ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập; mở rộng khả năng tiếp cận thị trường chứng khoán cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. 

Thứ hai, thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu và trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết.

Thứ ba, phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng, đáp ứng nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, phù hợp với khẩu vị rủi ro của các nhà đầu tư tổ chức. 

Thứ tư, thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư dài hạn, đặc biệt từ các quỹ đầu tư và các tổ chức trong và ngoài nước.

Đa dạng hàng hóa, thu hút doanh nghiệp tiềm năng lên sàn

Từ những định hướng này, bà Nga cho biết Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã và đang thực hiện hàng loạt giải pháp, trong đó có sáu giải pháp chủ yếu.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Chính phủ đã trình Quốc hội dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán để xem xét tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10-2026.

Thứ hai, tháo gỡ các vướng mắc nhằm tăng độ mở của thị trường, đáp ứng khuyến nghị của các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư toàn cầu. Mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến triển khai từ đầu năm 2027; đồng thời rà soát quy định về tỉ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, theo hướng giảm hạn chế tại các ngành nghề không thuộc lĩnh vực trọng yếu về an ninh, quốc phòng.

Thứ ba, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường, đẩy mạnh chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết, thu hút doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp có nền tảng tài chính, quản trị tốt lên sàn. Cơ quan quản lý cũng thúc đẩy phát triển các chỉ số mới phục vụ thị trường cơ sở và chứng khoán phái sinh.

Thứ tư, cơ cấu lại nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ, tăng cường đào tạo và phổ biến kiến thức chứng khoán nhằm mở rộng sự tham gia của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ hiện đại, nâng cấp hạ tầng giao dịch và thanh toán; nghiên cứu triển khai các cơ chế, lệnh giao dịch mới phù hợp với diễn biến thị trường.

Thứ sáu, tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm vi phạm, bảo đảm thị trường chứng khoán vận hành công khai, minh bạch và công bằng.

"Từ IPO đến giá trị dài hạn không chỉ là hành trình của một doanh nghiệp, mà tôi cho rằng đó còn là định hướng phát triển của một thị trường vốn hiện đại, nơi nguồn vốn được huy động minh bạch, phân bổ hiệu quả và chuyển hóa thành giá trị bền vững cho doanh nghiệp, cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế", bà Nga nói.

Bà khẳng định Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cam kết tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, thành viên thị trường và nhà đầu tư trong quá trình phát triển thị trường chứng khoán theo hướng công khai, minh bạch, an toàn và hội nhập.

Nhà báo Lê Cao Cường, Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ - Ảnh: DANH KHANG

IPO thành công, doanh nghiệp phải làm gì sau khi nhận vốn?

Phát biểu khai mạc buổi tọa đàm, nhà báo Lê Cao Cường, Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ - cho rằng có một câu hỏi quan trọng hơn, cần được quan tâm không chỉ tại thời điểm IPO mà cả nhiều năm sau đó: Sau khi huy động được tiền của nhà đầu tư, doanh nghiệp đã làm gì với số tiền ấy? Và những người góp vốn thực sự nhận lại được giá trị gì?

Theo ông Cường, thành công của một thương vụ IPO không nên chỉ được đo bằng số vốn huy động hay diễn biến giá cổ phiếu sau khi lên sàn, mà quan trọng hơn là cách doanh nghiệp sử dụng đồng vốn và giá trị thực mang lại cho cổ đông trong dài hạn.

IPO không chỉ là cơ hội huy động vốn, mà còn là bước chuyển đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và trách nhiệm với nhà đầu tư. Niềm tin thị trường phải được xây dựng từ kết quả kinh doanh thực chất, khả năng thực hiện cam kết và việc bảo vệ quyền lợi cổ đông, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Vì thế, thị trường chứng khoán không chỉ cần nhiều doanh nghiệp IPO thành công, mà cần nhiều doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng bền vững sau IPO.

"Điều đó đặt ra một vấn đề: Chúng ta đang đánh giá thành công của IPO bằng số tiền huy động được, hay bằng giá trị mà doanh nghiệp tạo ra từ số tiền đó? Đây cũng chính là lý do Tuổi Trẻ lựa chọn chủ đề "Từ IPO đến giá trị dài hạn" cho cuộc tọa đàm hôm nay", ông Cường chia sẻ.

Để IPO tạo giá trị dài hạn

Tọa đàm "Từ IPO đến giá trị dài hạn" được tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức trung gian và nhà đầu tư về những yếu tố quyết định chất lượng của một thương vụ IPO, cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp trong hành trình phát triển sau khi trở thành công ty đại chúng.

Trong đó, phiên thảo luận thứ nhất, với chủ đề "IPO mở ra một chặng đường mới giữa cổ đông và doanh nghiệp", tập trung phân tích vai trò của IPO trong việc huy động vốn cho nền kinh tế, những điều kiện cần thiết để phát triển thị trường IPO lành mạnh và các tiêu chí đánh giá một thương vụ chào bán thành công.

Phiên thứ hai, với chủ đề "Sau khi nhận tiền của cổ đông, doanh nghiệp 'nợ' họ điều gì?", đi sâu vào trách nhiệm của doanh nghiệp sau IPO.

Đối với những doanh nghiệp phát hành cổ phiếu mới để huy động vốn, việc hoàn tất đợt chào bán mới chỉ là bước khởi đầu. Nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến kế hoạch sử dụng vốn được công bố, mà còn cần những cơ sở để theo dõi tiến độ triển khai, hiệu quả đầu tư và khả năng tạo ra lợi nhuận trong dài hạn.

Ông Bùi Thế Anh - Giám đốc EY-Parthenon - Chiến lược và Thực thi, Công ty cổ phần Tư vấn EY Việt Nam - Ảnh: DANH KHANG