Ảnh minh họa công dân nhập ngũ - Ảnh: NAM TRẦN
Chiều 23-8, với 472/474 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Luật có hiệu lực thi hành từ 1-9-2026.
Đáng chú ý, trong luật mới được Quốc hội thông qua đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự.
Quy định mới về trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự
Cụ thể, luật mới quy định trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu.
Luật mới cũng sửa đổi quy định về các hành vi bị nghiêm cấm quy định tại điều 10 của luật hiện hành.
Theo đó, luật hiện hành quy định nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
Còn luật mới được thông qua bổ sung nghiêm cấm gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự; sơ tuyển nghĩa vụ quân sự; khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
Luật mới cũng sửa đổi quy định về tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ, quy định về bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ.
Một nội dung khác, luật mới sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.
Luật quy định công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức trong thời gian thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự thì được trả nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng, tiền tàu xe đi và về.
Trong thời gian công dân đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về.
Chưa đề xuất đóng góp tài chính thay nhập ngũ
Trước đó, trong báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý, Chính phủ nêu có ý kiến đại biểu đề nghị có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự...
Vấn đề này, báo cáo của Chính phủ nêu nội dung này cũng đã được các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng nghiên cứu trong quá trình sơ kết, tổng kết thi hành Luật Nghĩa vụ quân sự.
Đây là nội dung có tác động xã hội rất lớn, có nội dung chưa rõ ràng, chưa có cơ sở, cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá cụ thể, kỹ lưỡng.
Tại lần sửa đổi, bổ sung này chỉ tập trung các nội dung nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng, các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tổ chức quân sự địa phương, xây dựng ban chỉ huy quân sự cấp xã chính quy, tổ chức lại ban chỉ huy phòng thủ khu vực phù hợp với tổ chức chính quyền 2 cấp, do vậy Chính phủ chưa đề xuất nội dung về chính sách này.
Tiếp thu ý kiến của đại biểu, trong thời gian tới khi sửa đổi toàn diện Luật Nghĩa vụ quân sự, Chính phủ nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng chính sách và đề xuất nội dung cụ thể, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Về ý kiến đề nghị có quy định chế tài mạnh để những đối tượng chấp hành nghiêm về Luật Nghĩa vụ quân sự, Chính phủ cũng nêu rõ tiếp thu ý kiến đại biểu, thời gian tới Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung nghị định 218/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu.
Việc nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung sẽ theo hướng tăng mức xử phạt phù hợp nhằm có tính răn đe; quy trình, thời gian xử lý vi phạm, thời hiệu, hiệu lực thi hành; thẩm quyền xử phạt và ban hành quyết định cưỡng chế được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tình hình thực tiễn.
Báo cáo nêu rõ hằng năm, Bộ Quốc phòng theo chức năng, nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan công an, tư pháp, các ngành liên quan quản lý chặt chẽ nguồn công dân trong độ tuổi nhập ngũ.
Cùng với đó tiếp tục đổi mới và thực hiện đúng quy trình các bước trong tuyển quân; xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm.
