Ảnh minh họa
Cải tạo đường sắt khu vực đèo Khe Nét, đi qua khu vực tỉnh Quảng trị, tuyến đường sắt Hà Nội - TPHCM có tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng là một dự án quan trọng, được khởi công vào tháng 3/2024 gồm 2 gói thầu. Gói thầu 1 xây dựng 2 hầm đường sắt xuyên núi, hầm số 1 dài 580 m và hầm số 2 dài 355 m, do liên danh Công ty Xây dựng Ilsung, Hàn Quốc và Tập đoàn Đèo Cả thực hiện. Gói thầu 2 thi công cầu, đường sắt, hệ thống thông tin tín hiệu do liên danh Ilsung (Hàn Quốc) và Tổng công ty Công trình đường sắt (RCC) đảm nhiệm.
Trong đó, dự án hầm đường sắt Khe Nét xuyên vùng đá vôi có địa chất yếu và nước ngầm phức tạp. Tuyến hầm đường sắt Khe Nét thuộc gói thầu số 1 đã hoàn thành cuối năm 2025. Cụ thể, tháng 10/2024, hầm số 2 dài 355 m đã được đào thông, sớm 2 tháng so với kế hoạch và hầm số 1 dài 580 m được đào thông vào tháng 6/2025.
Về quá trình thi công, Đèo Cả cho biết, có thời điểm liên danh nhà thầu đã huy động 220 kỹ sư, công nhân, lái máy cùng với hơn 35 máy móc thiết bị chuyên dụng, tổ chức đồng loạt 4 mũi thi công trên 2 hầm.
Từng tham gia nhiều dự án hầm đường bộ của Tập đoàn Đèo Cả, ông Nguyễn Duy Sông, Giám đốc điều hành gói thầu số 1 cho biết, đã từng có 12 năm thi công nhiều hầm đường bộ như Cù Mông, Đèo Cả, Tuy An... nhưng chưa có hầm nào địa chất yếu và khâu xử lý khó khăn như hầm Khe Nét.
Khi thi công, khu vực này gặp nhiều lớp địa chất yếu như đá vôi phong hoá hoàn toàn thành đất, sét bão hòa nước, đá phong hóa rời rạc, xuất hiện nhiều hang karst và thường xuyên có mạch nước ngầm chảy thành dòng, cắt ngang qua mặt gương hầm.
Ngay khi mở cửa hầm phía Bắc, mái cơ tại đây đã chuyển vị do điều kiện địa chất rất yếu, buộc nhà thầu phải đưa ra giải pháp gia cố bổ sung so với thiết kế ban đầu mới có thể tiến hành đào hầm an toàn.
Đèo Cả cho biết quá trình đào mở phía Bắc Hầm 1 gặp nhiều khó khăn do điều kiện địa chất yếu làm tăng nguy cơ sụt lún và sạt lở đất, đòi hỏi phương pháp thi công đặc biệt và cẩn trọng cao trong quá trình thi công. Bên cạnh đó, sự hiện diện của nhiều mái cơ và cung trượt tạo ra mối đe dọa liên tục về sự ổn định, đòi hỏi phải kiểm soát, quan trắc thường xuyên và điều chỉnh kế hoạch thi công phù hợp. Việc thi công trong mùa mưa càng làm gia tăng độ phức tạp, khi nước ngầm và lượng mưa lớn có thể dẫn đến ngập úng, ảnh hưởng đến chất lượng của công trình.
Một trong những thách thức lớn nhất là nước ngầm. Hầm Khe Nét xuất hiện nhiều mạch nước, có lúc chảy mạnh như thác, làm suy yếu kết cấu và kích hoạt sạt lở. Do đó, đơn vị thi công phải khoan dẫn dòng, lắp ống tạm thu nước để giảm áp lực phía sau kết cấu hầm. Tại các vị trí khe nước, giải pháp phụt vữa xi măng kèm phụ gia đông kết nhanh được áp dụng để tăng độ ổn định.
Phó Giám đốc Ban Điều hành gói thầu cho biết cho biết, hầm số 1 đã xảy ra 5 lần sạt lở cục bộ tại một số vị trí, có đoạn sạt vài mét, buộc đơn vị thi công phải gia cố nhiều lần. Khó khăn nhất là sau khi gia cố, hầm vẫn xuất hiện hiện tượng chuyển vị do các khối đất đá tiếp tục dịch chuyển, một số khe nứt đẩy bêtông bật ra. Đây là tình huống nguy hiểm vì vỏ hầm có nguy cơ mất khả năng chịu lực, tiềm ẩn rủi ro sập. Có thời điểm nền hầm còn xuất hiện lún cục bộ.
Mỗi khi xảy ra chuyển vị, đơn vị phải dừng thi công để quan trắc biến dạng liên tục. Sau đó áp dụng đồng thời nhiều giải pháp kỹ thuật như tăng cường thanh neo để liên kết khối đất đá, hạn chế rơi đá và biến dạng; dựng vòm thép, phụt vữa gia cố nhằm ổn định vòm hầm. Sau đó, các kỹ sư quan trắc theo dõi và cập nhật số liệu chuyển vị theo từng giờ để kịp thời điều chỉnh biện pháp thi công.
Đáng chú ý, hầm đường sắt Khe Nét được thi công theo công nghệ NATM “hệ Đèo Cả” - đã và đang áp dụng tại nhiều công trình hầm quy mô lớn trên cả nước.
Dự án cải tạo tuyến đường sắt qua đèo Khe Nét là một phần trong kế hoạch nâng cấp trục đường sắt huyết mạch Hà Nội – TP.HCM. Sau khi hoàn thành, công trình góp phần nâng cao năng lực khai thác, rút ngắn thời gian vận hành tàu và đảm bảo an toàn giao thông trên tuyến đường sắt quốc gia.
