Ảnh minh họa
Nhật Bản vừa công bố một phát hiện có thể làm thay đổi cục diện thị trường nguyên liệu chiến lược toàn cầu: một mỏ đất hiếm khổng lồ nằm sâu khoảng 6.000 mét dưới đáy Thái Bình Dương, gần đảo Minami Torishima. Theo các ước tính ban đầu, trữ lượng tại đây đủ đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong hơn 700 năm, đặc biệt với hai nguyên tố chủ chốt là dysprosium và yttrium.
Cụ thể, vào ngày 22/02/2026, giới chức Nhật Bản chính thức hé lộ thông tin về mỏ quặng đất hiếm được xác định trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này. Nhiệm vụ khảo sát do tàu nghiên cứu Chikyu dẫn đầu, thu thập các mẫu trầm tích giàu đất hiếm ở độ sâu khoảng 6 km dưới mặt nước biển.
Theo đánh giá sơ bộ, toàn bộ trữ lượng nằm trong vùng biển thuộc quyền tài phán của Nhật Bản, giúp Tokyo có lợi thế về mặt pháp lý và kiểm soát tài nguyên. Nếu các số liệu được xác nhận ở quy mô thương mại, Nhật Bản có thể vươn lên nhóm ba quốc gia sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới.
Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, phát hiện này còn được đánh giá là bước ngoặt chiến lược, có khả năng tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng.
Hiện nay, Nhật Bản phụ thuộc khoảng 70% nguồn cung kim loại đất hiếm quan trọng từ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh kiểm soát khoảng 92% năng lực tinh chế toàn cầu. Sự mất cân bằng này từ lâu đã tạo áp lực đối với các nhà sản xuất ô tô, doanh nghiệp điện tử và các nhà thầu quốc phòng Nhật Bản.
Hai nguyên tố nổi bật trong mỏ gồm: Dysprosium : Thành phần quan trọng trong nam châm hiệu suất cao sử dụng cho động cơ xe điện, tua bin gió và hệ thống tên lửa. Trữ lượng ước tính có thể đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong khoảng 730 năm. Yttrium : Được sử dụng trong công nghệ laser, màn hình, cảm biến và nhiều ứng dụng quốc phòng. Trữ lượng đủ đáp ứng khoảng 780 năm nhu cầu hiện tại.
Dù tiềm năng rất lớn, việc khai thác ở độ sâu 6.000 mét đặt ra hàng loạt thách thức kỹ thuật và môi trường. Áp suất cực lớn, điều kiện nhiệt độ thấp và địa hình đáy biển phức tạp khiến chi phí đầu tư và vận hành ở mức cao. Bên cạnh đó là câu hỏi về tác động sinh thái đối với các hệ sinh thái biển sâu – khu vực vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Nhật Bản dự kiến triển khai thử nghiệm khai thác quy mô công nghiệp vào năm 2027. Tuy nhiên, giới khoa học và các tổ chức môi trường quốc tế đang theo dõi sát sao. Một số chuyên gia, trong đó có nhà địa chất Aurore Stéphant, cho rằng lợi ích kinh tế và an ninh tài nguyên cần được cân nhắc thận trọng với chi phí sinh thái dài hạn.
