Sau cú sốc dầu mỏ 1973 do chiến tranh Yom Kippur và lệnh cắt giảm sản lượng của OPEC, giá dầu tăng gấp 4 lần chỉ trong 3 tháng.
Là một quốc gia phụ thuộc đến 80% vào xăng nhập khẩu, Brazil rơi vào tình thế sống còn. Giữa lúc thế giới loay hoay tìm dầu, chính phủ Brazil đã triển khai một chiến lược táo bạo: thay vì lao vào cuộc đua tìm kiếm dầu mỏ, họ chọn cách trồng nhiên liệu trên chính cánh đồng mía.
Hơn 50 năm sau, chính sách đó đã biến Brazil trở thành phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo lớn nhất hành tinh. Brazil từng có giai đoạn rất nhiều xe chạy gần 100% ethanol. Các hãng như Volkswagen, Fiat, Ford Motor Company sản xuất riêng động cơ cho nhiên liệu này.
Từ cứu cánh đến ‘cơn sốt’ ethanol chỉ sau 6 năm
Chương trình Proálcool (Chương trình Nhiên liệu cồn Quốc gia) ra đời năm 1975 không chỉ đơn thuần là một chính sách năng lượng. Đó là một chiến lược tổng lực: chính phủ Brazil dùng vốn vay ưu đãi để nông dân mở rộng vùng trồng mía, đồng thời ký thỏa thuận với các hãng xe lớn như Fiat, Volkswagen, Ford để sản xuất xe chạy 100% ethanol.
Kết quả thực sự bất ngờ. Chỉ 6 năm sau, đến năm 1981, khoảng 90% xe mới bán ra tại Brazil là xe chạy bằng ethanol.
Hơn 70 triệu xe Flex Fuel (xe có thể chạy bằng xăng, ethanol hoặc bất kỳ tỷ lệ pha trộn nào) đang lưu hành tại Brazil. Ảnh: Just Auto
Tuy nhiên, không có con đường nào trải đầy hoa hồng. Bước sang thập niên 1990, giá dầu thế giới giảm sâu kéo theo “cơn sốt” ethanol hạ nhiệt.
Người Brazil quay lưng lại với dòng xe chạy cồn vì xăng rẻ hơn. Tỷ lệ xe ethanol lao dốc, chỉ còn 11% vào cuối thập kỷ.
Cuộc cách mạng lần hai: Xe ‘ăn tạp’ ra đời
Thay vì bỏ cuộc, Brazil đã làm một điều không tưởng: họ tái khởi động giấc mơ ethanol theo một cách thông minh hơn, linh hoạt hơn.
Bước ngoặt đến năm 2003, khi các nhà sản xuất ô tô Brazil tung ra dòng xe “Flex Fuel” (nhiên liệu linh hoạt). Đây là loại xe có thể chạy bằng bất kỳ tỷ lệ pha trộn nào giữa ethanol và xăng, từ E10, E50 cho đến ethanol gần như tinh khiết.
Sự khác biệt mang tính chiến lược: thay vì ép người dùng phải chọn một bên, xe Flex Fuel trao cho họ quyền tự quyết.
Giá ethanol rẻ hơn thì đổ ethanol, xăng rẻ hơn thì đổ xăng. Sự thoải mái này đã tạo nên cú hích thần kỳ. Chỉ 5 năm sau khi ra mắt, xe Flex Fuel chiếm 90% thị phần xe mới tại Brazil. Người dân không còn phải đắn đo và câu chuyện “đổ gì hôm nay” trở thành thói quen hàng ngày thay vì nỗi lo lắng.
Hiện nay, Brazil tiếp tục đẩy chuẩn xăng sinh học lên một tầm cao mới. Theo quyết định mới nhất từ Hội đồng Chính sách Năng lượng Quốc gia Brazil (CNPE), từ tháng 8/2025, tỷ lệ pha ethanol vào xăng đã chính thức tăng từ 27% lên 30%.
Tháng 4/2026, Bộ trưởng Công nghiệp, Phát triển, Thương mại và Dịch vụ Marcio Elias Rosa tuyên bố: Hội đồng Năng lượng sẽ phê duyệt nâng tỷ lệ này lên 32% trong tháng 6/2026. Giới chuyên gia còn đánh giá rằng có thể nâng lên 35% mà không ảnh hưởng đến động cơ.
Điều này đồng nghĩa với việc, trong khi một số quốc gia vừa mới chuyển sang E10, Brazil đã tiến tới E32 và hướng đến E35. Mục tiêu của họ rất rõ ràng: với tỷ lệ pha ethanol 32%, Brazil lần đầu tiên có thể tự túc hoàn toàn về xăng, chấm dứt tình trạng phải nhập khẩu mặt hàng này.
Điều đáng nể ở Brazil là tầm nhìn không chỉ gói gọn trong những chiếc xe con. Ngay từ tháng 10/2025, hãng vận tải biển lớn nhất thế giới Maersk đã bắt đầu thử nghiệm loại nhiên liệu tàu biển mới pha 10% ethanol của Brazil. Nếu thành công, chỉ riêng ngành vận tải biển toàn cầu có thể tiêu thụ tới 50 tỷ lít ethanol mỗi năm.
Bên cạnh đó, ethanol tại quốc gia Nam Mỹ này còn được sản xuất từ ngô, giúp nguồn cung đa dạng hơn. Ngành nhiên liệu sinh học Brazil tạo ra khoảng 874.200 việc làm (2020), góp phần quan trọng vào nền kinh tế nông thôn.
Con số này tuy khiêm tốn hơn đỉnh cao của ngành dầu khí (có thời điểm lên tới 6 triệu việc làm) nhưng lại ổn định và phân bổ rộng khắp hơn.
Tại Brazil hiện nay, việc đổ ethanol cho xe đã phổ biến như việc uống cachaça (rượu chưng cất của nước này) trong các bữa tiệc. Nhiều người ví von rằng xe hơi ở đây “uống cồn” thay vì “uống xăng”.
Theo Rapid Transitions Alliance, World Energy
