Đây là quan điểm của GS Đặng Hùng Võ, người cũng từng phải nhờ “cò” làm sổ đỏ khi trao đổi với PV.
Nói “cò” làm thành thạo nên nhanh hơn chưa thuyết phục
Mới đây, tại phiên chất vấn Kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh Nghệ An, một đại biểu cho biết, nhiều cử tri phản ánh rằng, người dân khi khi đến xã, phường hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nộp hồ sơ đăng ký biến động, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thường bị trả đi trả lại nhiều lần. Trong khi đó, các đối tượng môi giới hay “cò” dịch vụ lại được xử lý nhanh hơn.
Trả lời chất vấn này, ông Hoàng Quốc Việt - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, cho rằng các đơn vị tư vấn hay còn được gọi là “cò” làm thường xuyên, có tính chuyên nghiệp, được trả tiền để thực hiện thủ tục nên phải đầu tư thời gian, tập trung theo sát, chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ, đảm bảo. Còn người dân chỉ thỉnh thoảng mới làm hồ sơ nên có trường hợp hồ sơ chưa bảo đảm yêu cầu và bị trả lại.
Chưa thấy thuyết phục bởi lời giải thích nêu trên, GS Đặng Hùng Võ, Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông Nghiệp và Môi trường) thẳng thắn nêu ra hai vấn đề.
Thứ nhất, với mức độ cải cách như hiện nay, việc thực hiện các thủ tục hành chính, bao gồm các thủ tục liên quan tới chứng nhận quyền sử dụng đất và bất động sản không hề khó khăn. Nếu người dân chưa làm đúng thủ tục, các cán bộ viên chức phụ trách lĩnh vực phải hướng dẫn cụ thể, để người dân bổ sung, hoàn thiện.
Việc hồ sơ bị trả đi, trả lại nhiều lần, ngoài nguyên nhân từ phía người nộp hồ sơ, cần phải đặt cả vấn đề về cách thức trao đổi, hướng dẫn người dân đã thật sự tận tình, dễ hiểu.
“Trong thời gian tôi còn công tác, khi đó hồ sơ chuyển quyền bất động sản nộp ngay tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, và tại đó có đặt cuốn sổ để người làm thủ tục hành chính nhận xét về thái độ phục vụ của công chức nhà nước. Nhưng kể từ khi đưa việc nộp hồ sơ về “một cửa”, việc người dân và công chức giải quyết thủ tục trở nên quá xa vời.
Trên thực tế hiện nay, không nên lấy lý do người làm thạo hơn, nhiều lần hơn thì nhanh hơn. Về nguyên tắc, thủ tục hành chính đã được cải cách nhiều lần, nội dung rất đơn giản và dễ hiểu, ai cũng có thể tự mình hoàn thành các thủ tục hành chính một cách thuận lợi”, GS Đặng Hùng Võ thẳng thắn.
Vấn đề thứ hai được vị chuyên gia đặt ra là chúng ta đang chuyển đổi số mạnh mẽ, cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý dân cư đã hoàn thiện. Theo kế hoạch, trong năm 2026 này, cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai cũng phải đầy đủ. Vậy mà, tới thời điểm này, các quá trình xử lý thủ tục liên quan tới giao dịch quyền sử dụng đất và bất động sản tại Việt Nam vẫn chưa thông thoáng như kỳ vọng.
“Cách đây 5 năm, Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã công bố thông tin, tại Thái Lan, thủ tục hành chính về các giao dịch đất đai, bất động sản chỉ diễn ra trong một ngày.
Với những trường hợp sang tên sổ đỏ, những thông tin về thửa đất, đơn vị bất động sản và ai là chủ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai, trong cơ sở dữ liệu công chứng, vậy tại sao chúng ta chưa thể làm nhanh hơn được?”, vị chuyên gia đặt câu hỏi.
“Tôi cũng từng phải nhờ “cò””
Về dịch vụ “cò” làm thủ tục chứng nhận các giao dịch về quyền sử dụng đất và bất động sản, GS Đặng Hùng Võ chia sẻ, cách đây 3 năm, bản thân ông cũng từng sử dụng dịch vụ này. Khi đó, thời gian để sang tên sổ đỏ ở Hà Nội cũng kéo dài tối đa tới 35 ngày. Ông cần hoàn thiện thủ tục sớm hơn để xử lý công việc cá nhân nên lựa chọn cách thức này.
“Với những người không có nhiều thời gian, muốn làm nhanh hoặc đơn giản là không muốn phải tự làm hồ sơ giấy tờ, lựa chọn làm dịch vụ là việc rất bình thường.
Bất bình thường chỉ xảy ra khi giá dịch vụ không được niêm yết công khai, các đơn vị thực hiện không đăng ký, để các cơ quan có thẩm quyền quản lý, giám sát hoạt động, cũng như việc thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp với nhà nước”, GS Đặng Hùng Võ nêu rõ.
Vị chuyên gia cảnh báo, nếu không minh bạch hóa các dịch vụ liên quan tới thủ tục hành chính, đặc biệt các thủ tục giao dịch về đất đai, bất động sản, thì sẽ xảy ra nguy cơ “cán bộ, công chức có trách nhiệm ưu tiên hồ sơ nộp qua “cò”, việc hướng dẫn người dân tự hoàn thiện hồ sơ chưa thỏa đáng, dẫn đến các ý kiến băn khoăn, thắc mắc như đã ghi nhận ở trên. Và khi cò không tử tế, thậm chí gian manh, thì người dân biết kêu đến ai?
“Chỉ non 20 năm nữa, năm 2046, Việt Nam sẽ trở thành nước công nghiệp có thu nhập cao, nếu thủ tục hành chính công vẫn chỉ như thế này, thì e rằng cái bẫy thu nhập trung bình vẫn đang kéo lại sự phát triển”, vị giáo sư già bày tỏ.
