Trong năm 2026, giá các mẫu điện thoại thông minh (smartphone) đang lưu hành toàn cầu tăng trung bình khoảng 15%, trong khi sản phẩm mới ra mắt đắt hơn khoảng 25% so với năm ngoái. Nguyên nhân chủ yếu do tình trạng thiếu chip nhớ toàn cầu khi nhu cầu từ hạ tầng AI tăng mạnh.
Các hãng Trung Quốc chịu tác động đáng kể bởi lâu nay họ tập trung vào smartphone giá phải chăng và hiện chiếm khoảng 60% lượng điện thoại thông minh xuất xưởng toàn cầu.
Cơn sốt AI khiến thị trường điện thoại thông minh giá rẻ bị thu hẹp. (Ảnh: Shutterstock)
Ivan Lam, chuyên gia phân tích cấp cao tại Counterpoint cho biết, các hãng Trung Quốc đã cắt giảm mạnh dự án smartphone phân khúc thấp trong năm nay do giá chip nhớ tăng. Thay vào đó, họ dành nhiều nguồn lực cho những thiết bị cao cấp có biên lợi nhuận tốt hơn.
Mức tăng giá khác nhau đáng kể giữa các khu vực. Smartphone tại Ấn Độ tăng giá 21%, châu Á - Thái Bình Dương 19%, Trung Đông và châu Phi 18%, trong khi tại Mỹ chỉ khoảng 5%.
Xu hướng này không chỉ ảnh hưởng người muốn mua điện thoại giá rẻ. Với hàng triệu người chưa từng sở hữu smartphone, giá thiết bị tăng có thể khiến việc tiếp cận Internet khó khăn hơn, từ đó làm gia tăng khoảng cách số.
GSMA, hiệp hội đại diện ngành di động toàn cầu, trước đây dự báo gần 800 triệu người sẽ bắt đầu sử dụng Internet di động từ nay đến năm 2030. Tuy nhiên, tổ chức này lo ngại smartphone ngày càng đắt có thể ảnh hưởng đến dự báo trên.
“Chúng ta đang sống trong một thế giới ngày càng số hóa và sự phát triển của những công nghệ như AI đang tạo ra khoảng cách và bất bình đẳng số lớn hơn” , Claire Sibthorpe, phụ trách mảng hòa nhập số tại quỹ phi lợi nhuận của GSMA, nói.
“AI ngày càng được ứng dụng để cung cấp những dịch vụ quan trọng, nhưng người dân không thể hưởng lợi nếu không có điện thoại và Internet”, chuyên gia này cho biết thêm.
Biểu đồ tăng giá smartphone toàn cầu năm 2026. (Nguồn: Rest of World/Counterpoint)
Smartphone dưới 100 USD dần biến mất
Năm 2025, hơn một phần tư smartphone xuất xưởng trên toàn cầu có giá dưới 150 USD. Phân khúc này hiện thu hẹp nhanh chóng.
Các hãng Trung Quốc như Xiaomi, Oppo, Vivo và Huawei từng xây dựng lợi thế bằng smartphone giá phải chăng nhưng ngày càng nhiều tính năng. Tuy nhiên, chi phí linh kiện tăng đang khiến chiến lược này trở nên kém hấp dẫn.
Chuyên gia Ivan Lam cho rằng các hãng có xu hướng giảm đầu tư vào điện thoại dưới 150-200 USD, chuyển nguồn lực sang những sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn, đồng thời đầu tư cho thương hiệu, trải nghiệm người dùng và AI.
Tại Ấn Độ, Xiaomi tăng giá Redmi 15C bản 128 GB từ 12.499 rupee (140 USD) khi ra mắt tháng 12 năm ngoái lên 16.999 rupee (190 USD) vào tháng 6, tương đương mức tăng 36%.
Xu hướng còn rõ hơn tại Đông Nam Á. Báo cáo cho thấy lượng smartphone dưới 100 USD xuất xưởng của Oppo giảm 96%, trong khi Vivo đưa mẫu phổ thông chủ lực lên mức trên 100 USD tại phần lớn thị trường.
Nhu cầu chip nhớ cho các trung tâm dữ liệu AI đẩy chi phí linh kiện tăng cao. (Ảnh minh họa)
Chip nhớ đổ về các trung tâm AI
Tình trạng thiếu chip nhớ có thể kéo dài do các nhà sản xuất chip nhớ đang ưu tiên phục vụ hạ tầng AI. Ramon Llamas, Giám đốc nghiên cứu thiết bị di động tại IDC, cho biết cuối năm 2025, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn đã chuyển phần lớn nguồn cung sang các trung tâm AI thay vì thiết bị điện tử tiêu dùng.
Điều này khiến các hãng smartphone phải cạnh tranh để tìm nguồn linh kiện. Khi chip nhớ khan hiếm và tăng giá, chi phí cuối cùng được chuyển sang người mua điện thoại.
Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology hiện chiếm hơn 90% thị trường chip nhớ toàn cầu. Những năm gần đây, ba công ty này thiết lập nhiều quan hệ hợp tác với các tập đoàn AI lớn của Mỹ.
Quy mô đầu tư vào hạ tầng AI cũng tiếp tục tăng. S&P Global ước tính chi tiêu vốn của nhóm công ty công nghệ siêu quy mô tại Mỹ gồm Alphabet, Amazon, Microsoft, Meta, Oracle và SpaceX sẽ vượt 1.300 tỷ USD năm 2027, tăng mạnh so với dự kiến 870 tỷ USD năm 2026 và 470 tỷ USD năm 2025.
Sự dịch chuyển nguồn cung đã thể hiện rõ ở phân khúc smartphone rẻ nhất. Khoảng 173 triệu điện thoại dưới 100 USD được xuất xưởng trên toàn cầu năm ngoái, nhưng theo IDC, lượng xuất xưởng của phân khúc này trong quý II/2026 đã giảm gần 60% so với cùng kỳ.
Với người thu nhập thấp, vấn đề vì thế không chỉ là smartphone trở nên đắt hơn, mà những lựa chọn rẻ nhất đang dần biến mất.
Khi smartphone vượt quá khả năng chi trả, họ có thể phải trì hoãn đổi máy, vay hoặc dùng chung thiết bị, tiếp tục sử dụng điện thoại phổ thông đời cũ, thậm chí mất kết nối Internet nếu điện thoại hỏng hoặc bị mất.
Báo cáo tháng 9 của GSMA cho thấy giá smartphone vẫn là rào cản lớn đối với khả năng tiếp cận Internet. Một thiết bị phổ thông có giá tương đương 44% thu nhập hàng tháng của nhóm 20% dân số nghèo nhất thế giới. Tại châu Phi cận Sahara, tỷ lệ này lên tới 76%.
