Chuyên gia đề xuất áp giá trần, có quy định phạt nặng người tham gia đấu giá khi cố tình bỏ cọc

Admin

17/11/2026 17:00

Trước tình trạng một số cuộc đấu giá đất xuất hiện mức trả giá cao bất thường, thậm chí lên tới 1,5 tỷ đồng/m² rồi người trúng đấu giá bỏ cọc, các chuyên gia đề xuất áp giá trần, có những quy định phạt nặng người tham gia đấu giá khi cố tình bỏ cọc.

Theo GS.TSKHK Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, những cuộc đấu giá đất với mức trả giá cao bất thường, sau đó người trúng đấu giá bỏ cọc, đang đặt ra nhiều vấn đề về tính minh bạch và hiệu quả của cơ chế đấu giá quyền sử dụng đất. Không chỉ khiến kết quả đấu giá mất đi ý nghĩa thực chất, hiện tượng này còn có nguy cơ tạo ra những mặt bằng giá thiếu căn cứ, gây nhiễu loạn thị trường bất động sản.

"Hệ lụy lớn nhất của những cuộc đấu giá bị thao túng không chỉ nằm ở việc một lô đất có mức giá trúng đấu giá cao bất thường, mà còn ở khả năng những mức giá này tác động đến mặt bằng giá chung của thị trường khi nó có thể trở thành thông tin tham chiếu cho các giao dịch và hoạt động định giá khác. Trong khi đó, mức giá này chưa chắc phản ánh đúng giá trị thực của bất động sản, bởi người trả giá có thể không có ý định hoặc không đủ khả năng thực hiện giao dịch", GS.TSKHK Đặng Hùng Võ khẳng định.

Theo vị chuyên gia, trước đâ, đã có nhiều ý kiến đề xuất các biện pháp xử lý như nâng mức tiền đặt cọc, quy định người trúng đấu giá không được rút lui hay tăng trách nhiệm tài chính đối với người tham gia. Dù vậy, ông cho rằng chỉ tăng tiền đặt cọc là chưa đủ. Bởi trong một số trường hợp, người tham gia có thể chấp nhận mất khoản tiền này để đạt được mục đích khác, từ đó tạo lợi ích cho những tài sản mà họ đang nắm giữ. Khi đó, khoản tiền đặt cọc bị mất có thể chỉ là một phần chi phí mà nhà đầu tư chấp nhận bỏ ra để hưởng lợi từ những khu đất khác.

Vì vậy, theo ông Đặng Hùng Võ, giải pháp phải đi xa hơn việc nâng tiền đặt cọc. Theo đó, người tham gia không chỉ phải nộp tiền đặt cọc mà còn phải đăng ký khoản tiền dự trữ, chứng minh nguồn lực tài chính có thể sử dụng để thanh toán nếu trúng đấu giá. Khoản tiền tương ứng với mức giá cam kết cần được xác định và bảo đảm trước. Với cách tiếp cận này, trách nhiệm của người tham gia đấu giá không còn dừng lại ở việc chấp nhận mất tiền đặt cọc nếu không mua tài sản. Thay vào đó, họ phải chịu trách nhiệm với chính mức giá mình đã đưa ra. 

Theo vị chuyên gia, bản chất của vấn đề không nằm ở việc người tham gia đấu giá được phép trả giá cao đến đâu, mà là họ có thực sự đủ năng lực tài chính và có trách nhiệm thực hiện cam kết của mình hay không. Một cuộc đấu giá chỉ thực sự có ý nghĩa khi mức giá được đưa ra gắn với khả năng thanh toán thực tế, thay vì trở thành công cụ để một số người tạo ra những con số giá đất thiếu cơ sở, qua đó tác động đến mặt bằng giá của cả khu vực.

Cùng quan điểm, TS Trần Xuân Lượng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VIREED) cũng cho rằng đấu giá đất không nên chỉ dựa trên nguyên tắc ai trả cao nhất thì người đó trúng, mà cần có giới hạn hợp lý về giá. Bên cạnh giá khởi điểm, cần nghiên cứu thiết lập cả giá sàn và giá trần đối với đất đưa ra đấu giá. Giá trần không phải là mức giá cứng áp dụng cho mọi khu đất, mà là công cụ hạn chế tình trạng trả giá vượt xa giá trị kinh tế thực.

Theo ông Lượng, giá đất phải được xác định trên cơ sở giá trị kinh tế, khả năng tạo ra thu nhập, dòng tiền và các chi phí đầu tư. Không thể chỉ nhìn vào mức giá được trả trong một phiên đấu giá để coi đó là giá trị thực của đất. Một phiên đấu giá thu về khoản tiền lớn chưa đủ để khẳng định đó là kết quả tích cực. Cần đánh giá cả những tác động của mức giá mới đối với thị trường và nền kinh tế. Giá đất tăng kéo theo chi phí mặt bằng, đầu tư và giá thành sản phẩm tăng. Doanh nghiệp khó tiếp cận đất đai để sản xuất, kinh doanh; người dân cũng chịu áp lực lớn hơn khi tìm mua nhà ở.

"Đặc biệt, giá đất bị đẩy lên cao có thể tác động trực tiếp đến công tác giải phóng mặt bằng. Khi mặt bằng giá mới hình thành, chi phí bồi thường, hỗ trợ có thể tăng theo, khiến nhiều dự án công cộng và dự án phát triển kinh tế đội vốn, kéo dài tiến độ. Không thể chỉ nhìn vào việc một phiên đấu giá thu về bao nhiêu tiền mà đánh giá hiệu quả. Nếu giá đất tăng quá cao, doanh nghiệp không thể tiếp cận đất, người dân không mua nổi nhà, dự án đình trệ thì nền kinh tế phải gánh chi phí rất lớn", ông Lượng khẳng định.

Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VIREED), nguồn thu từ đấu giá đất chỉ bền vững khi đi cùng khả năng khai thác hiệu quả quỹ đất, duy trì thị trường bất động sản lành mạnh và bảo đảm cơ hội tiếp cận đất đai cho người dân, doanh nghiệp. Ngược lại, nếu giá bị đẩy lên quá cao, giao dịch có thể chững lại, thị trường đóng băng. Khi đó, khoản thu lớn trong một phiên đấu giá chưa chắc bù đắp được những hệ lụy dài hạn.

Bạn đang đọc bài viết "Chuyên gia đề xuất áp giá trần, có quy định phạt nặng người tham gia đấu giá khi cố tình bỏ cọc" tại chuyên mục Bất động sản. Mọi bài vở cộng tác xin gửi về địa chỉ email ([email protected]).