
Thiếu tá Trần Phạm Dương, một trong những thành viên có nhiều kinh nghiệm nhất Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, đang cẩn thận đặt một mảnh xương lên tấm vải đỏ tại cao điểm 685 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Phóng viên Báo điện tử Tuổi Trẻ đã dành gần một tháng để đi theo Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, các đội rà phá bom mìn, vật nổ... và để ngày hôm qua (26-7), những hài cốt của các liệt sĩ đã được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên trong buổi lễ truy điệu, an táng trang trọng.
Cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở mặt trận Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang) không như những nơi khác. Chiến tranh, bom đạn khốc liệt khiến các anh không nằm dưới mộ phần mà ở nơi hốc đá, chiến hào xưa. Đa số di cốt không còn nguyên vẹn.
Trong suốt những năm chiến tranh, từ năm 1984 - 1989, các điểm cao như 468, 685, 772, 1.058, bình độ 300-400 đã phải hứng chịu hàng triệu quả đạn pháo. Có những đỉnh núi như 685 được cho là đã bị "bạt" đi 3 mét so với trước chiến tranh vì bom đạn.
Nghe cựu chiến binh mặt trận Vị Xuyên kể lại, trong suốt 5 năm, ta và địch đánh đi, chiếm lại không biết bao nhiêu lần. Có khi chiến hào của hai bên "chỉ cách nhau mươi bước".
Chiến tranh quá ác liệt, bom đạn không dứt khiến rất nhiều chiến sĩ hy sinh nhưng không được đưa về tuyến sau. Có người vẫn nằm lại chiến hào như lúc xung phong, có người nơi vách đá, cũng có nhiều người khác nằm chung trong một hang đá đã sập.
Theo thống kê của cơ quan chức năng, có hơn 4.200 liệt sĩ hy sinh tại biên giới Vị Xuyên, gần 3.100 liệt sĩ đã được quy tập, an táng, hơn 1.000 liệt sĩ vẫn nằm lại chiến trường.
Từ ngày đầu "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đến ngày 27-7-2026, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã tìm kiếm, quy tập 51 hài cốt liệt sĩ. Trong đó có 28 mộ đơn, còn 23 liệt sĩ khác ở 5 mộ tập thể.

Trong suốt những năm chiến tranh, từ năm 1984 - 1989, các điểm cao như 468, 685, 772, 1.058, bình độ 300-400 đã phải hứng chịu hàng triệu quả đạn pháo. Có những đỉnh núi như 685 được cho là đã bị "bạt" đi 3 mét so với trước chiến tranh vì bom đạn chiến tranh. Trong ảnh, một thành viên của Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ cầm lá quốc kỳ có mặt tại cao điểm 685, bắt đầu một ngày làm việc vất vả nhưng rất thiêng liêng - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH


Từ 6h sáng, các cán bộ chiến sĩ Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang băng rừng di chuyển lên cao điểm 685, con đường dẫn tới cao điểm 685 khá hiểm trở, trơn trượt - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Các thành viên thuộc Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang khoan đá tại khu vực hang sập cao điểm 685, vị trí này được các cựu chiến binh cho biết nhiều khả năng còn nhiều liệt sĩ nằm lại - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chiến hào xưa kia ở điểm cao không đào xuống đất mà chính là những hốc đá. Bộ đội dùng bao cát, đá tảng dựng lên làm vật che chắn để bám đá chiến đấu - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH


Giữa thời tiết nắng nóng, các thành viên tổ tìm kiếm miệt mài phá đá tìm đường vào hang đá sập - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Thiếu tá Trần Phạm Dương cầm trên tay một mảnh xương được quy tập tại cao điểm 685 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH


Vỏ lựu đạn, đạn, mìn còn sót lại đã được lực lượng rà phá bom mìn dọn dẹp từ trước, để đảm bảo an toàn cho công tác tìm kiếm liệt sĩ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chiến sĩ Đặng Văn Thông, Công ty Xử lý bom mìn vật nổ 319, Tổng công ty 319 (Bộ Quốc phòng), cầm trên tay đạn súng cối B60 mới được tìm thấy trong rừng vầu - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Ở mặt trận Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang), những nơi giao tranh ác liệt như các cao điểm 772, 685, bình độ 400, 223, 1.509... bom mìn còn sót lại thành nhiều tầng, nhiều lớp. Những người ở tuyến đầu đào từng hố nhỏ để bước chân, dùng dao dọn bề mặt. Tuyến thứ hai là những người mặc bộ áo giáp, đồ bảo hộ cả chục cân, bình tĩnh, kiên nhẫn luồn chiếc dùi kim loại chỉ to hơn que hương xuống đất. Trong ảnh, một chiến sĩ đang dùng máy dò mìn MinNex 4600 để phát hiện mìn còn sót lại sau chiến tranh - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH


Mỗi ngày làm việc của lực lượng rà phá bom mìn, vật nổ là khoảng thời gian đối mặt với tử thần trong lòng đất. Họ khoanh vùng, dọn bề mặt, mũi đầu tiên rà phá bề mặt khoảng 30cm, tiếp theo là các mũi dùng máy móc hiện đại rà soát ở những tầng sâu hơn. Có những địa điểm họ phải dò sâu tới 3m. Trong ảnh, một quả lựu đạn ẩn sâu trong lòng đất chuẩn bị được đưa lên khỏi lòng đất và tháo chốt nổ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Công việc rà phá bom mìn vật nổ tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm, từ hiểm họa phát nổ từ bom mìn cho đến bị côn trùng, bò sát tấn công - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Các cán bộ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang dành phút mặc niệm tưởng nhớ, tri ân đến các liệt sĩ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH



Những di vật của các liệt sĩ được quy tập tại Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Một số mẫu vật phẩm chứa ADN của các liệt sĩ quy tập tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Hài cốt của 34 liệt sĩ được đặt trang trọng trong hòm kính, mỗi hài cốt có ghi rõ thông tin tọa độ và ngày tìm kiếm cụ thể - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Các chiến sĩ làm lễ di quan các liệt sĩ từ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đến Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên vào chiều 25-7 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Đoàn xe chở hài cốt 34 liệt sĩ lăn bánh từ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đến Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Trong ảnh, phía xa là các cao điểm chiến trường xưa, nơi tìm thấy hài cốt các liệt sĩ. Những điểm cao như 685, 772... từng diễn ra các trận đánh khốc liệt trong cuộc chiến tranh bảo vệ chủ quyền biên giới phía Bắc từ năm 1979 - 1989 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Đoàn xe chở hài cốt các liệt sĩ đi qua quảng trường 26-3, trung tâm phường Hà Giang 2 (Tuyên Quang) - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Dọc tuyến đường hơn 40km, từ xã Thanh Thủy đến Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên, hàng trăm người đã đội nắng tiễn đưa 34 liệt sĩ rời chiến trường Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang) - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chiều 26-7, lễ truy điệu, an táng 34 liệt sĩ hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên đã được tổ chức trang trọng tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Từ ngày đầu "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đến nay, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã tìm kiếm, quy tập 51 hài cốt liệt sĩ. Trong đó có 28 mộ đơn, còn 23 liệt sĩ khác ở 5 mộ tập thể - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Ông Đỗ Văn Chính - cựu chiến binh Sư đoàn 313 từng chiến đấu tại mặt trận Vị Xuyên - về thăm các đồng đội tại lễ truy điệu, an táng 34 liệt sĩ hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Đại tướng Trịnh Văn Quyết - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương và Bí thư tỉnh Tuyên Quang Hầu A Lềnh cùng với các thành viên của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang làm lễ di quan các liệt sĩ hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Thành viên của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ làm nghi thức an táng - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tỉnh Tuyên Quang dành phút mặc niệm tưởng nhớ, tri ân 34 liệt sĩ hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Những bông hoa cúc vàng phủ kín một hài cốt liệt sĩ sau khi được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp - Phó đội trưởng Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang - thắp nén hương tưởng nhớ, tri ân đến các liệt sĩ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Gia đình liệt sĩ Hoàng Văn Địch xúc động khi nhận được di vật của cha tại Cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường" tại điểm cầu Tuyên Quang vào tối 26-7 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Bà Chu Thị Trinh ngồi trầm ngâm bên cạnh phần mộ của liệt sĩ Lục Văn Bình. Từ nhiều năm nay, cứ vào ngày 12-7, gia đình bà Trinh luôn đến Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên để thắp hương, tưởng nhớ đến người thân - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chiến tranh đã lùi xa, hàng nghìn người con đã nằm lại với mảnh đất biên cương. Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên là nơi an nghỉ của gần 2.000 liệt sĩ. Nơi đây có cả những ngôi mộ tập thể và hơn 340 ngôi mộ chưa xác định được thông tin - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Thủ tướng Lê Minh Hưng thắp hương tại các phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên vào ngày 15-7 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chiến sĩ Vàng Tùng Dương, Trung đoàn bộ binh 877, thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, thắp nến tri ân tưởng nhớ đến các liệt sĩ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH