Việt Nam tăng tốc nhờ đâu?
Nhân lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 2/9/1945-2/9/2026), Đại sứ Philippines tại Mỹ Jose Manuel Romualdez chú ý đến một điều hơn cả quy mô của sự kiện: Bầu không khí tự tin của một quốc gia dường như đã xác định rõ mình muốn đi đâu và muốn đến đó thật nhanh.
"Điều thực sự gây ấn tượng với tôi là sự tự tin không thể nhầm lẫn của một đất nước biết mình muốn đi đâu – và quyết tâm đến đó thật nhanh", ông Romualdez viết trong bài bình luận đăng trên The Philippine Star ngày 20/9.
Theo vị đại sứ, ông đã theo dõi sự phát triển của Việt Nam trong nhiều năm nhưng vẫn bất ngờ trước tham vọng kinh tế của quốc gia láng giềng.
Theo ước tính của IMF, GDP danh nghĩa của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 485 tỷ USD và có thể vượt 500 tỷ USD trong năm 2026. Nếu tính theo sức mua tương đương (PPP), quy mô nền kinh tế đã đạt khoảng 1.885 tỷ USD trong năm 2025.
Việt Nam cũng đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong 5 năm tới, hướng tới trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Trong mắt ông Romualdez, Việt Nam không còn chỉ là một thị trường mới nổi dựa vào xuất khẩu hàng may mặc và giày dép mà Việt Nam đang từng bước trở thành một trung tâm lớn về sản xuất, điện tử và công nghệ.
Việt Nam đang phát triển rất nhanh. Ảnh: NYT
Dẫn số liệu của Ngân hàng Thế giới, ông cho biết kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8% trong năm 2025, mức cao nhất ASEAN, nhờ xuất khẩu và đầu tư công. Dù kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, Việt Nam vẫn duy trì một trong những nhịp tăng trưởng mạnh nhất khu vực.
Samsung, Intel, Foxconn cùng nhiều tập đoàn quốc tế khác đã đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất của họ. Theo ông Romualdez, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hiện đóng góp khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Tuy nhiên, vị đại sứ cũng lưu ý Việt Nam cũng đối mặt với một số thách thức như nhu cầu đầu tư hạ tầng lớn, những hạn chế về năng lượng, già hóa dân số, rủi ro khí hậu và nguy cơ phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu.
Bộ trưởng Philippines nói thẳng: Việt Nam đang tiến lên, Manila muốn học 2 điềuĐỌC NGAY Ông cho rằng, có một bài học khó phủ nhận: Mỗi khi Việt Nam xác định một khoản đầu tư có ý nghĩa chiến lược, chính phủ hành động rất nhanh.
Nhà đầu tư được đưa ra tín hiệu rõ ràng về các ưu tiên, chính sách ưu đãi, đất đai, hạ tầng và tiến độ. Các cơ quan nhà nước được yêu cầu phối hợp thay vì hoạt động riêng rẽ.
Khi thuế tối thiểu toàn cầu làm giảm sức hấp dẫn của những ưu đãi thuế truyền thống, Việt Nam đã nghiên cứu quỹ hỗ trợ đầu tư để hỗ trợ các dự án công nghệ cao đủ điều kiện về hạ tầng, tài sản cố định và đào tạo nhân lực.
Theo cách nhìn của ông Romualdez, Việt Nam không phàn nàn khi luật chơi thay đổi mà chủ động điều chỉnh chính sách để thích ứng.
Hiệu quả của cách làm này, theo ông, có thể nhìn thấy qua dòng vốn đầu tư. Dẫn Báo cáo Đầu tư ASEAN được Ngân hàng Phát triển châu Á trích dẫn, ông cho biết Việt Nam thu hút khoảng 20 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong năm 2024, so với 8,9 tỷ USD của Philippines.
Bài toán Philippines nhìn từ Việt Nam
Ông Romualdez cho rằng Philippines thực tế cũng có nhiều lợi thế như lực lượng lao động trẻ nói tiếng Anh, vị trí địa chiến lược, nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào, thị trường nội địa lớn v.v....
Philippines cũng đã tiến hành nhiều cải cách, đưa ra các chính sách ưu đãi hấp dẫn và Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đích thân thúc đẩy việc thu hút các nhà đầu tư lớn.
Vấn đề, theo vị đại sứ, thường xuất hiện sau khi những lời cam kết được đưa ra.
Một nhà đầu tư có thể nhận được những cam kết mạnh mẽ từ cấp cao, nhưng sau đó phải đối mặt với hàng loạt giấy phép chồng chéo, cách hiểu quy định thay đổi, thủ tục phê duyệt ở địa phương kéo dài và các cơ quan không cùng tuân theo một tiến độ.
"Vốn chỉ kiên nhẫn đến một mức độ nhất định", ông viết.
Đại sứ Philippines tại Mỹ Jose Manuel Romualdez. Ảnh: NPR
Một nhà máy trị giá 1 tỷ USD không thể chờ vô thời hạn trong khi hồ sơ được chuyển từ bàn này sang bàn khác. Nếu một quốc gia khác có thể đưa ra quyết định đáng tin cậy, chuẩn bị sẵn đất, bảo đảm nguồn điện và đưa ra lịch trình rõ ràng, khoản đầu tư sẽ chuyển sang đó. Cùng với dòng vốn là việc làm, công nghệ và các chuỗi cung ứng.
Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư, ông Romualdez cho rằng Việt Nam bước vào bàn đàm phán với những lợi thế đáng kể: quy mô, tốc độ, kinh nghiệm sản xuất và khả năng triển khai có kỷ luật. Philippines có nguồn nhân lực, tài nguyên, vị trí địa chiến lược và một trong những liên minh mạnh nhất của Mỹ.
Nhưng theo ông, lợi thế trên giấy chưa đủ để thuyết phục các nhà đầu tư rót hàng tỷ USD."[Việt Nam] đầu tư vào nơi các quyết định trở thành giấy phép, giấy phép trở thành công trình và công trình được khởi công đúng hạn".
Từ đó, ông đề xuất Philippines xây dựng một "làn nhanh" thực sự dành cho các dự án đầu tư chiến lược, thay vì thành lập thêm một ủy ban. Cơ chế này cần có thẩm quyền rõ ràng, thời hạn cụ thể và người chịu trách nhiệm.
Theo ông, các chính sách ưu đãi cần đủ sức cạnh tranh, nhưng sự chắc chắn đôi khi mới là ưu đãi lớn nhất. Điện, cảng, đường sá, kết nối số và lao động có kỹ năng cần được chuẩn bị trước khi nhà đầu tư yêu cầu.
Và một khi Tổng thống Philipines đã bật đèn xanh, toàn bộ bộ máy chính phủ cần cùng hành động theo một hướng.
Khép lại bài viết, Đại sứ Romualdez cho rằng không khí tại lễ kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam mang màu sắc vui mừng phấn khởi nhưng đằng sau đó là một thông điệp nghiêm túc.
Sau 81 năm độc lập, theo ông, Việt Nam không nhìn về quá khứ mà đang tính toán khoảng cách tới nhà máy tiếp theo, trung tâm công nghệ tiếp theo và giai đoạn phát triển tiếp theo.
"Philippines có thể tiến nhanh như vậy, thậm chí còn nhanh hơn", ông viết. Nhưng cơ hội không chờ bộ máy hành chính hoàn tất mọi cuộc thảo luận.
Ông nhấn mạnh: "Trong cuộc đua thu hút đầu tư, nước nào quyết định và hành động hôm nay sẽ tạo ra thành quả cho ngày mai. Nếu chậm chân, đến một ngày chúng ta có thể nhận ra rằng cơ hội ấy đã được nắm bắt ở một nơi khác – và thứ mất đi cuối cùng có thể chính là tương lai của thế hệ con em chúng ta".
