Sáng 22/10, sau khi nghe các tờ trình, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về 3 dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
Đất đai là nguồn lực có giới hạn, không thể tạo thêm
Phát biểu thảo luận tại tổ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên cho rằng, việc sửa đổi đồng thời 3 dự án Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản là cơ hội để nhìn nhận tổng thể thị trường bất động sản, giải quyết những vấn đề có liên quan thay vì mỗi luật chỉ xử lý một phần.
Đại biểu đánh giá các dự thảo đã có nhiều điều chỉnh về phân cấp, cắt giảm thủ tục, giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc triển khai dự án và góp phần tiết giảm chi phí.
"Nhưng tôi nghĩ vẫn còn một câu hỏi rất lớn mà người dân đang quan tâm: vì sao giá nhà, nhất là ở các đô thị lớn, ngày càng xa khả năng chi trả của người làm công ăn lương và lần sửa luật này có thể tác động được đến đâu?", bà Yên nói.
Đại biểu Tạ Thị Yên (Ảnh: Media Quốc hội).
Đề cập về câu chuyện đất đai, bà Yên nhấn mạnh đất đai là nguồn lực có giới hạn, không thể tạo thêm. Vì vậy, đất đã được giao để thực hiện dự án phải được sử dụng hiệu quả. Nếu giữ đất mà không sử dụng, chỉ chờ tăng giá, thì không chỉ gây lãng phí mà cuối cùng còn làm giảm nguồn cung và đẩy chi phí của xã hội lên.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không do người sử dụng đất tạo ra.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu dẫn chứng một thửa đất nông nghiệp sau khi được điều chỉnh quy hoạch thành đất ở, đồng thời có thêm đường giao thông và hạ tầng do Nhà nước đầu tư, có thể tăng giá trị rất lớn. Phần giá trị tăng thêm này không hoàn toàn do người sở hữu đất tạo ra mà có đóng góp quan trọng từ quy hoạch và đầu tư công.
Do đó, bà đề nghị cân nhắc quy định ngay trong Luật Đất đai một mức sàn hoặc nguyên tắc rõ ràng về tỉ lệ điều tiết phần giá trị tăng thêm, thay vì giao hoàn toàn cho văn bản dưới luật.
Đối với các dự án chậm đưa đất vào sử dụng, bà Tạ Thị Yên cho rằng biện pháp xử lý phải đủ mạnh để việc giữ đất chờ tăng giá không còn mang lại lợi ích.
"Dự thảo đã có cơ chế thu tiền lũy tiến đối với đất không sử dụng hoặc chậm sử dụng. Tuy nhiên, thời hạn để đi đến thu hồi vẫn khá dài. 5 năm, theo tôi, là một khoảng thời gian rất lớn đối với thị trường bất động sản. Một dự án để đất trống trong thời gian dài không chỉ lãng phí đất mà còn làm giảm nguồn cung ở khu vực đó", nữ đại biểu nói.
Vì vậy, bà Yên cho rằng cần nghiên cứu rút ngắn hợp lý thời gian xử lý những trường hợp chậm sử dụng đất do lỗi chủ quan, đồng thời tăng dần khoản tiền phải nộp theo thời gian chậm triển khai.
Cần định nghĩa rõ nhà ở giá phù hợp
Một vấn đề khác được bà Tạ Thị Yên đặc biệt quan tâm là phát triển nhà ở xã hội và nhà cho thuê phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Về nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội của các chủ đầu tư dự án thương mại, dự thảo cho phép thực hiện bằng cách dành đất trong dự án, bố trí đất ở nơi khác hoặc nộp tiền tương đương. Bà Tạ Thị Yên đồng tình với sự linh hoạt này, song lưu ý việc thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội không nên chỉ dừng lại ở việc chủ đầu tư nộp xong một khoản tiền.
Theo nữ đại biểu, nguồn tiền thu được phải được quản lý, theo dõi riêng, sử dụng đúng mục tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê và có thời hạn thực hiện rõ ràng. Quan trọng nhất là phải xác định được từ số tiền đã thu, thực tế tạo ra bao nhiêu căn nhà.
Đối với quỹ đất bố trí ở nơi khác, đại biểu đề nghị tính toán đầy đủ điều kiện giao thông, việc làm và hạ tầng phục vụ đời sống.
"Một căn nhà có giá thấp nhưng nằm quá xa nơi làm việc, mỗi ngày người lao động phải mất rất nhiều thời gian và chi phí đi lại thì chưa chắc tổng chi phí sống đã thấp", Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung phát biểu (Ảnh: Media Quốc hội).
Tại tổ Tp.HCM, góp ý vào Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng, cần định nghĩa rõ nhà ở giá phù hợp, nhà ở cho thuê có hỗ trợ theo tiêu chí về giá, thời gian cam kết cho thuê, đối tượng thụ hưởng và trách nhiệm hoàn trả ưu đãi; đồng thời làm rõ dữ liệu phục vụ kiểm toán và nghĩa vụ công khai thông tin của quỹ nhà ở.
Tại Điều 6, dự thảo Luật nêu mục tiêu mọi người đều có chỗ ở, ưu tiên nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách.
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng, mục tiêu này chưa được chuyển hóa thành các tiêu chuẩn có thể đo lường về khả năng chi trả. Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc chi phí nhà ở phải phù hợp với thu nhập hộ gia đình, nhà ở phải gắn với nơi làm việc, giao thông công cộng và hạ tầng xã hội.
"Các chỉ tiêu đánh giá cần tính đến cả giá thuê hoặc giá mua nhà, thời gian đi làm và số căn hộ thực tế đến được với đúng đối tượng thụ hưởng", ông Trung nói.
Liên quan đến nhà lưu trú công nhân, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị mở rộng điều kiện chứng minh việc làm sang nhiều hình thức lao động hợp pháp; tính cả nhu cầu lao động ở vùng phụ cận khu công nghiệp. Khi chấm dứt việc làm, phải có thời hạn chuyển tiếp hợp lý, thông báo trước và cơ chế hỗ trợ tìm chỗ ở khác; không cho phép doanh nghiệp dùng nhà ở để gây sức ép hoặc trả đũa người lao động.
