Ngày 6-9, báo Tuổi Trẻ đăng bài viết Dì kiện cháu mượn 240 triệu đồng không trả, tòa bác vì bản ghi âm 'kém chất lượng'. Vụ án được rất nhiều bạn đọc quan tâm và bày tỏ băn khoăn về giá trị pháp lý của chứng cứ là bản ghi âm khi đòi nợ.
Ảnh minh họa AI
Luật sư Lê Quang Vũ, Đoàn luật sư TP.HCM, cho biết theo Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, file ghi âm là một trong các nguồn chứng cứ được pháp luật tố tụng dân sự thừa nhận. Tuy nhiên không phải đương sự cứ nộp file ghi âm thì đương nhiên được tòa án công nhận là chứng cứ.
Theo khoản 2 Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đối với tài liệu nghe được (file ghi âm), để được xem là chứng cứ thì người xuất trình file ghi âm phải có văn bản trình bày về nguồn gốc tài liệu nếu họ là người tự thu âm.
Trường hợp không phải do họ tự thu âm thì phải xuất trình văn bản có xác nhận của người đã cung cấp cho họ về nguồn gốc tài liệu hoặc văn bản liên quan đến việc thu âm.
Theo luật sư Vũ, cần phân biệt giữa "nguồn chứng cứ" và "chứng cứ" theo quy định Bộ luật Tố tụng dân sự. Lấy ví dụ trong vụ án kiện đòi 240 triệu đồng, file ghi âm mà bà L. cung cấp trước hết được xác định là nguồn chứng cứ quy định tại khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
Sau khi tiếp nhận, tòa án vẫn phải xem xét để xác định chứng cứ theo quy định tại Khoản 2 Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và tòa án sẽ đánh giá tính hợp pháp, tính liên quan, tính xác thực, giá trị chứng minh của file ghi âm này cùng với các chứng cứ khác theo Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 để có thể giải quyết vụ án.
"Pháp luật hiện hành không quy định một tiêu chuẩn kỹ thuật cố định đối với file ghi âm, chẳng hạn phải sử dụng loại điện thoại nào, định dạng file nào hoặc chất lượng âm thanh tối thiểu bao nhiêu.
Tuy nhiên người thực hiện ghi âm nên sử dụng điện thoại hoặc thiết bị có chất lượng thu âm tương đối tốt. Người thực hiện ghi âm nên giữ lại file gốc, không tự ý cắt ghép, chỉnh sửa hoặc xử lý âm thanh.
Đồng thời nên lưu giữ thiết bị hoặc dữ liệu ban đầu có thể chứng minh quá trình tạo lập file. Một file ghi âm càng rõ tiếng, ít tạp âm và được lưu giữ nguyên trạng thì càng thuận lợi cho việc xác minh, giám định và đánh giá giá trị chứng minh sau này", luật sư Lê Quang Vũ khuyến cáo.
Nói thêm về vụ án "Dì kiện cháu mượn 240 triệu đồng không trả, tòa bác vì bản ghi âm 'kém chất lượng', luật sư Lê Quang Vũ cho rằng theo nội dung bản án phúc thẩm, kết luận giám định không khẳng định giọng nói trong file ghi âm không phải là giọng nói của bà N.T.N., mà kết luận giám định là: "Không đủ cơ sở kết luận giọng nói của bà N.T.N. trong file cần giám định do chất lượng mẫu so sánh kém".
Luật sư Lê Quang Vũ
Theo luật sư, việc này thể hiện rằng cơ quan giám định chưa thể đưa ra kết luận xác định giọng nói trong file có phải của bà N. hay không do chất lượng mẫu so sánh kém, chứ không kết luận giọng nói đó không phải của bà N..
Nếu không đồng ý với kết luận giám định, căn cứ vào khoản 1 Điều 32 Luật Giám định tư pháp 2025 và Điều 104 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, bà L. có thể yêu cầu tòa án xem xét việc giám định lại, giám định bổ sung theo quy định pháp luật.
Kết luận giám định không xác định giọng nói trong file ghi âm có phải của bà N. hay không xem như không giám định được, nên việc đánh giá chứng cứ do hội đồng xét xử phúc thẩm quyết định.
Như Tuổi Trẻ đã đưa tin, vừa qua Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau vừa phát hành bản án phúc thẩm giải quyết vụ tranh chấp hợp đồng vay tài sản giữa nguyên đơn là bà T.T.L. và bị đơn là vợ chồng bà N.T.N..
Theo đó, bà L. cho rằng năm 2016, bà cho bà N. vay 250 triệu để kinh doanh quần áo. Do là dì cháu nên hai bên không viết giấy nhận nợ. Sau một thời gian, bà N. trả cho bà 10 triệu rồi không trả nữa. Bà có ghi âm cuộc gọi đòi tiền với bà N. và cung cấp cho tòa, yêu cầu tòa buộc vợ chồng bà N. liên đới trả lại 240 triệu.
Bị đơn nói hai bên có mượn qua lại nhưng chỉ vài triệu và đã trả xong; không thừa nhận giọng nói trong file ghi âm là của mình nhưng cũng không đồng ý giám định giọng nói.
Sau đó tòa sơ thẩm xử chấp nhận yêu cầu của bà L., buộc vợ chồng bị đơn trả cho bà L. cả gốc và lãi là 322 triệu đồng.
Phía bị đơn kháng cáo, đồng thời đề nghị giám định giọng nói. Tòa phúc thẩm trưng cầu giám định. Kết luận giám định có nội dung: Không đủ cơ sở kết luận giọng nói của bà N. trong file âm thanh mẫu cần giám định do chất lượng mẫu so sánh kém.
Từ kết luận trên, tòa phúc thẩm đánh giá đoạn ghi âm do phía nguyên đơn cung cấp không đủ giá trị pháp lý để làm căn cứ chứng minh giao dịch vay nợ, trong khi lại không có chứng cứ nào khác.
Vì vậy tòa phúc thẩm đã chấp nhận toàn bộ kháng cáo của bị đơn, sửa án sơ thẩm, bác yêu cầu đòi 240 triệu của bà L..
