Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh - Ảnh: GIA HÂN
Sáng 7-11, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về chủ trương đầu tư 3 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc.
Gồm cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum và cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La.
Tổng chiều dài khoảng 430,5km, quy mô 4 làn xe cao tốc
Theo tờ trình của Chính phủ, việc sớm đầu tư 3 tuyến cao tốc này là cần thiết, nhằm hoàn thiện mục tiêu 5.000 km cao tốc đến năm 2030.
Đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng khi các tuyến quốc lộ hiện hữu kết nối các tỉnh Sơn La, Lai Châu và Quảng Ngãi có quy mô nhỏ, tiêu chuẩn thấp, thường xuyên sạt lở vào mùa mưa lũ...
Về phạm vi, quy mô đầu tư, theo Bộ trưởng, tổng chiều dài đầu tư 3 dự án khoảng 430,5km, trong đó dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên dài 179,5km, dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu dài 119km, dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài 132km. Quy mô 4 làn xe cao tốc theo quy hoạch, tốc độ thiết kế 80 - 100km/h.
Phạm vi thực hiện giải phóng mặt bằng 4 làn xe theo quy hoạch. Tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ khoảng 4.583 ha, trong đó diện tích đề xuất chuyển đổi mục đích sử dụng rừng khoảng 1.155 ha. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 19.056 tỉ đồng.
Về hình thức đầu tư, các dự án đã nghiên cứu phương án đầu tư theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng BOT, kết quả tính toán cho thấy với mức vốn nhà nước hỗ trợ khoảng 50% - 70% sơ bộ tổng mức đầu tư vẫn không xác định được thời gian hoàn vốn.
Bên cạnh đó, các dự án đi qua khu vực miền núi, biên giới, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế rất khó khăn, là công trình thiết yếu, liên vùng, cần giảm chi phí vận tải, góp phần thu hút đầu tư. Do vậy, đề xuất đầu tư 3 dự án theo hình thức đầu tư công.
Bộ trưởng cho hay về sơ bộ tổng mức đầu tư 3 dự án khoảng 162.393 tỉ đồng, trong đó, dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên là 63.120 tỉ đồng, dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu là 50.990 tỉ đồng, dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum 48.283 tỉ đồng.
Cơ cấu nguồn vốn gồm ngân sách trung ương khoảng 158.342 tỉ đồng, ngân sách địa phương khoảng 4.051 tỉ đồng để bố trí khoảng 50% chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với 2 địa phương được giao làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án thành phần xây dựng đường cao tốc (Lai Châu 2.004 tỉ đồng, Quảng Ngãi 2.047 tỉ đồng).
Chính phủ đã dự kiến cân đối, bố trí khoảng 119.398 tỉ đồng vốn ngân sách trung ương cho 3 dự án trong giai đoạn 2026 - 2030 bảo đảm đủ vốn để cơ bản hoàn thành dự án vào năm 2030.
Về dự kiến tiến độ dự án, theo Bộ trưởng, chuẩn bị đầu tư năm 2026 - 2027, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và khởi công xây dựng năm 2027, cơ bản hoàn thành năm 2030, đưa vào khai thác năm 2031.
Chính phủ cũng đề xuất Quốc hội cho phép áp dụng nhóm cơ chế, chính sách đặc thù tương tự các dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội chấp thuận trước đó.
Gồm 5 chính sách chung về thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chỉ định thầu, điều chỉnh quy hoạch và bãi đổ chất thải rắn xây dựng.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi - Ảnh: GIA HÂN
Nhất trí cần thiết đầu tư 3 dự án cao tốc
Thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ Ủy ban nhất trí sự cần thiết đầu tư 3 dự án cao tốc nêu trên như tờ trình của Chính phủ.
Riêng với cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (dài 163 km) trong đó sẽ đầu tư trước đoạn Bảo Hà - Tân Phong dài 119 km, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ lộ trình đầu tư đoạn còn lại đến cửa khẩu Ma Lù Thàng.
Đồng thời đề nghị tối ưu phương án hướng tuyến sẽ hạn chế việc thu hồi đất, giảm tác động đến rừng tự nhiên, khu bảo tồn, bảo đảm sinh kế cho bà con dân tộc...
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ rà soát tính khả thi của phương án bố trí 100% ngân sách Trung ương (đặc biệt là phần vốn dự kiến bố trí sau năm 2030), bảo đảm không làm ảnh hưởng khả năng cân đối vốn cho các dự án cấp thiết khác.
