Doanh nghiệp sẽ được quyền điều hành giá xăng dầu theo đề xuất mới - Ảnh: NGỌC AN
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83 và các nghị định về kinh doanh xăng dầu, với điểm đáng chú ý là đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp nhưng đồng thời tăng cường trách nhiệm và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.
Giá sẽ linh hoạt hơn theo thị trường?
Theo đó, Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ (hiện đang quy định là thứ Năm hằng tuần), mà thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở công thức giá được quy định.
Sau khi điều chỉnh giá, thương nhân có trách nhiệm kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để kiểm tra, giám sát.
Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Nhà nước chỉ công bố một yếu tố hình thành giá là chi phí kinh doanh định mức để thương nhân áp dụng, góp phần ngăn chặn việc tăng giá bất hợp lý.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một thương nhân phân phối xăng dầu tại Hà Nội cho rằng việc trao quyền điều hành giá cho doanh nghiệp là tín hiệu tích cực để giá xăng dầu bám sát diễn biến thị trường. Từ đó giúp cho doanh nghiệp tạo nguồn tốt hơn khi tự xác định được giá đầu vào, các khoản chi phí, lợi nhuận định mức, thuế để có mức giá bán lẻ cuối cùng.
"Với cơ chế điều hành giá linh hoạt hơn sẽ giúp tình hình cải thiện hơn và tình trạng thiếu hàng cục bộ sẽ hạn chế, không xảy ra khi có giá biến động do các chi phí đầu vào không được phản ánh hết vào chi phí giá.
Cần nhìn nhận giá xăng dầu cũng như giá các mặt hàng tiêu dùng khác, để cho thị trường quyết định và cạnh tranh khi ông này bán thấp, ông kia bán cao thì tất yếu phải giảm giá xuống" - vị này cho hay.
Tuy vậy, một thương nhân bán lẻ xăng dầu lại lo ngại cơ chế tự điều hành giá sẽ khiến cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ gặp khó khăn trong thực hiện các báo cáo và thủ tục điều chỉnh giá.
Bởi khi điều chỉnh giá, doanh nghiệp phải báo cáo về lượng hàng tồn kho, có thể có những sai số nhất định, tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp bán lẻ chưa có nhiều kinh nghiệm tính toán giá.
Lo khi giá biến động lớn
Đại diện một thương nhân đầu mối cho rằng trong bối cảnh thị trường biến động, việc doanh nghiệp được tự quyết giá sẽ giúp thị trường vận hành sát thị trường hơn. Từ đó giúp doanh nghiệp tạo nguồn kinh doanh, ổn định nguồn hàng ngay cả khi có giá biến động.
Đơn cử như thời gian qua, khi giá thế giới biến động trước tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông, một số chi phí vẫn chưa được tính toán hết vào giá thành do có độ trễ theo quy định cập nhật giá hiện hành.
Chưa kể biến động giá quá lớn khiến doanh nghiệp gặp nhiều rủi ro trong kinh doanh, tạo áp lực lớn trong hoạt động tạo nguồn hàng.
Tuy nhiên, doanh nghiệp này cũng cho rằng khi giá được "thả nổi" do thương nhân công bố giá sẽ tạo áp lực lớn lên mặt bằng thị trường khi có thể "nhảy múa" theo biến động quá nhanh của thị trường.
Vì vậy sẽ có những rủi ro nhất định trong cơ chế tính giá và tạo nên những áp lực cạnh tranh rất lớn cho doanh nghiệp trong việc giữ ổn định giá. Trong khi nhiều đơn vị cũng có thể có xu hướng "neo" theo giá của các doanh nghiệp lớn trên thị trường.
Theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, việc trao quyền chủ động cho doanh nghiệp nhưng đồng thời tăng cường trách nhiệm và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.
Theo đó, Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay; thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở công thức giá quy định tại Nghị định.
Sau khi điều chỉnh giá, thương nhân có trách nhiệm kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để kiểm tra, giám sát.
Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
"Nhà nước chỉ công bố một yếu tố hình thành giá là chi phí kinh doanh định mức để thương nhân áp dụng, góp phần ngăn chặn việc tăng giá bất hợp lý" - ông Linh khẳng định.
