Các hãng và đại lý ô tô đang "mắc kẹt" với bài toán khó: mở bán mẫu mới có thể tạo sức hút, kích thích sự quan tâm trở lại của khách hàng nhưng không giải quyết được, thậm chí gây áp lực thêm cho lượng hàng tồn kho vốn đã lên tới hàng trăm ngàn xe.
Đại lý lao đao
Theo số liệu sơ bộ, toàn thị trường hiện tồn đọng khoảng 170.000-200.000 ô tô chờ tiêu thụ. Đáng chú ý, Cục Thống kê - Bộ Tài chính cho hay 4 tháng đầu năm nay, các doanh nghiệp (DN) trong nước xuất xưởng khoảng 178.000 ô tô và nhập khẩu nguyên chiếc khoảng 73.000 chiếc. Như vậy, tổng dung lượng nguồn cung thời điểm này rất lớn, ước tính lên đến khoảng 400.000 ô tô.
Trong khi đó, theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), 4 tháng đầu năm, toàn thị trường chỉ tiêu thụ được 101.269 xe. Ngoài ra, 2 DN không phải thành viên VAMA là Hyundai Thành Công và VinFast bán ra lần lượt 17.500 và 78.500 ô tô, nâng tổng số xe được tiêu thụ lên ước tính 200.000 chiếc, tương đương chỉ 50% nguồn cung.
Một số đại lý ô tô xác nhận đang tồn kho 50-100 xe, thậm chí có đại lý tồn hàng trăm chiếc. Đáng nói, do phải thanh toán 100% tiền xe cho hãng nên việc tồn kho lớn khiến các đại lý rơi vào cảnh lao đao khi vừa phải "ôm" hàng tồn vừa phải lo xoay xở trả lãi vay ngân hàng.
Số lượng ô tô dồn ứ lớn buộc các hãng và đại lý xe phải nỗ lực đẩy hàng ra bằng nhiều ưu đãi, giảm giá, trong đó chủ yếu là giảm giá tương đương mức 100% lệ phí trước bạ, tức giảm từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi chiếc. Theo ông Đoàn Hoàng Thanh, chủ salon ô tô ở phường Chợ Quán (TP HCM), để giải phóng hàng tồn, cần phải giảm giá mạnh hơn mức 50%-100% lệ phí trước bạ vốn đã được duy trì liên tục 2 năm qua. Thời điểm này, khách hàng có tâm lý chờ giá xe xuống sâu hơn nữa mới có quyết định mua xe hay không.
Mẫu xe bán tải Hilux của Toyota phiên bản mới ra mắt hồi tháng 2-2026 là một trong số rất ít mẫu xe mới năm nay
Chưa có ngay mẫu xe mới
Cũng bởi thị trường chưa có dấu hiệu khởi sắc nên các hãng rất ít đưa xe mới ra thị trường. Đầu năm nay, chỉ có hãng Toyota chào bán mẫu bán tải Hilux phiên bản mới và Honda ra mắt mẫu CR-V lắp ráp tại Việt Nam. Việc Triển lãm Ô tô Việt Nam (Vietnam Motor Show) năm nay tạm ngưng tổ chức cũng được cho là vì không có mẫu xe mới để trưng bày và sự quan tâm của khách hàng đến thị trường ô tô ngày càng giảm.
Ông Phạm Quang Thắng, Giám đốc Kinh doanh Công ty CP Ô tô Hà Nội, cho biết sức mua tháng này của công ty tiếp tục giảm đến 30% so với tháng trước, do nhu cầu sụt giảm trong bối cảnh kinh tế chưa thật sự khởi sắc. Đáng chú ý, xu hướng chuyển đổi sang xe điện và các dòng xe xanh hóa khác đang ngày càng lấy đi nhiều thị phần xe xăng, khiến các DN phân phối xe động cơ đốt trong gặp nhiều khó khăn.
Các hãng xe không còn xác định việc phải nhanh chóng ra thêm mẫu xe mới là yêu cầu cấp thiết mà tạm thời chỉ bán những mẫu sẵn có. Bởi lẽ, ra mắt sản phẩm mới đòi hỏi chi phí rất lớn, trong khi nếu sức mua không như kỳ vọng thì xem như thất bại. "Trong giai đoạn chuyển giao này, các hãng đều đang chờ đợi và sẽ cân nhắc trước những tín hiệu từ thị trường, chính sách của nhà nước để đầu tư sản phẩm phù hợp" - ông Thắng cho hay.
Theo bà Lê Thanh Hải, đại diện Nhóm Các nhà nhập khẩu ô tô chính hãng Việt Nam (VIVA), thông thường, các hãng rất chú trọng đến việc ra xe mới vì đây là cơ hội thu hút sự quan tâm của thị trường và thúc đẩy sức mua. Tuy nhiên, thị trường hiện nay rất ảm đạm nên nhà sản xuất phải thay đổi kế hoạch, ngừng giới thiệu xe mới và ưu tiên giải quyết hàng tồn kho. "Sức mua yếu ngoài lý do nhu cầu giảm thì còn bởi việc xét duyệt các khoản vay tiêu dùng khó khăn hơn trước. Do đó, giải pháp tối ưu đối với các hãng xe là "dọn dẹp" xe cũ xong mới đưa xe mới ra thị trường" - bà Hải nhìn nhận.
Chuyên gia thị trường ô tô, ông Huỳnh Tiến Đạt, cho rằng sức mua yếu tập trung ở phân khúc xe xăng do tác động từ các chính sách liên quan đến kiểm định khí thải, hạn chế lưu thông. Không ít người tiêu dùng tạm "nán" lại để chờ ổn định chính sách rồi mới quyết định mua món hàng có giá trị cao như ô tô.
Chuyên gia ô tô Phan Đăng dự báo có khả năng đến cuối năm nay, khi sức mua tăng lên, các hãng xe mới đưa mẫu mới ra thị trường để tránh rủi ro. Trong lúc chờ đợi, các hãng xe Nhật, Hàn và hệ thống đại lý phân phối có thể phải tự "đạp" giá các mẫu xe có sẵn thì mới có thể cạnh tranh được với xe Trung Quốc giá rẻ đang tràn ngập thị trường.
