Cuộc chiến pháp lý giữa Apple và OpenAI đang xoay quanh những cáo buộc nghiêm trọng về bí mật thương mại. Tuy nhiên, một chi tiết ít liên quan trực tiếp đến hồ sơ kỹ thuật lại gây chú ý: phản ứng của một cựu kỹ sư Apple sau khi chuyển sang làm việc tại OpenAI.
“Nơi này điên thật… chúng tôi dùng AI ở khắp mọi nơi”, Chang Liu viết cho một đồng nghiệp cũ tại Apple vào tháng 2, không lâu sau khi gia nhập công ty đứng sau ChatGPT.
Câu nói ngắn ngủi hé lộ một phần khác biệt trong cách hai công ty công nghệ tiếp cận AI. Với Apple, trí tuệ nhân tạo là công nghệ được tích hợp có kiểm soát vào sản phẩm và nền tảng. Tại OpenAI, AI dường như đã trở thành một lớp hạ tầng nằm bên dưới công việc thường ngày của nhân viên.
Một góc nhìn hiếm hoi từ bên trong OpenAI
Chang Liu từng làm việc tám năm tại Apple với vị trí kỹ sư điện hệ thống cấp cao. Ông rời nhà sản xuất iPhone vào đầu năm 2026 để gia nhập OpenAI và hiện là một trong những bị đơn trong vụ kiện do Apple khởi xướng.
Tin nhắn của Liu được OpenAI công bố ngày 3/8 trong bài viết mang tên “Apple is getting this wrong”, cùng hàng loạt đoạn hội thoại và thư điện tử liên quan đến tranh chấp.
Trong một cuộc trao đổi ngày 14/2, đồng nghiệp cũ hỏi đùa liệu OpenAI có cho Liu nghỉ sớm vào thứ Sáu hay bắt ông làm việc tới 22 giờ. Liu đáp lại bằng nhận xét rằng nơi làm việc mới “điên thật” và sử dụng AI ở mọi nơi.
Tin nhắn do OpenAI công bố cho thấy Chang Liu nhận xét nơi làm việc mới “điên thật” và AI được sử dụng ở khắp mọi nơi. Ảnh chụp màn hình: OpenAI
Ở một tin nhắn khác, Liu mô tả OpenAI là công ty vận hành theo phong cách startup, đồng thời dự báo công việc sẽ trở nên rất vất vả trong vài tháng tiếp theo. Nội dung này cho thấy sự hào hứng trước môi trường mới đi kèm nhận thức về tốc độ và áp lực công việc cao hơn.
Đây chỉ là cảm nhận cá nhân của một nhân viên mới và không thể đại diện cho toàn bộ OpenAI. Dù vậy, những tin nhắn đời thường vẫn mang lại góc nhìn hiếm hoi về cách AI hiện diện bên trong công ty vốn đang thúc đẩy quá trình phổ biến công nghệ này ra toàn cầu.
AI không còn là công cụ dùng khi cần
Việc nhân viên OpenAI sử dụng AI thường xuyên không phải thông tin hoàn toàn mới. Kevin Weil, cựu giám đốc sản phẩm của OpenAI, từng cho biết nhân viên công ty liên tục dùng ChatGPT để tóm tắt tài liệu, hỗ trợ soạn thảo và xây dựng đặc tả sản phẩm.
Theo chia sẻ của Weil trên Lenny’s Podcast, các mô hình tùy chỉnh còn được dùng để hỗ trợ viết tài liệu sản phẩm và thực hiện những tác vụ mà trước đây nhân viên phải xử lý thủ công.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng đã áp dụng những công cụ tương tự, nhưng khác biệt có thể nằm ở mức độ phổ biến. Tại OpenAI, sử dụng AI dường như không còn là một lựa chọn bổ sung mà đã trở thành thói quen mặc định.
Nhân viên làm việc tại văn phòng OpenAI ở London. Ảnh: Stuart Bailey/OpenAI
Khi nhân viên của chính công ty phát triển AI sử dụng sản phẩm liên tục, một vòng phản hồi ngắn hơn cũng được hình thành. Những điểm chưa hiệu quả có thể được phát hiện nhanh, ý tưởng mới được thử nghiệm ngay trong công việc thực tế, còn sản phẩm có cơ hội cải tiến từ chính nhu cầu nội bộ.
Mô hình này có thể giúp OpenAI tăng tốc, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về kiểm soát dữ liệu, độ chính xác và trách nhiệm của con người. Việc dùng AI ở mọi nơi không tự động đồng nghĩa với năng suất cao hơn nếu nhân viên phải mất thêm thời gian kiểm chứng kết quả hoặc xử lý những sai sót do mô hình tạo ra.
Vụ kiện hé lộ hai văn hóa AI đối lập
Các tin nhắn được công bố trong bối cảnh Apple cáo buộc OpenAI, Chang Liu, Tang Tan và io Products chiếm dụng thông tin mật để phục vụ kế hoạch tham gia thị trường phần cứng tiêu dùng. Đơn kiện được nộp ngày 10/7 tại Tòa án liên bang khu vực Bắc California.
OpenAI phủ nhận cáo buộc, khẳng định không sở hữu và cũng không muốn sử dụng bí mật thương mại của Apple. Ngày 6/8, công ty cho biết đã nộp đơn đề nghị tòa bác vụ kiện. Những tài liệu OpenAI công bố hiện mới phản ánh lập luận từ một phía, chưa thể chứng minh cáo buộc của Apple là đúng hay sai và vụ kiện cũng chưa có phán quyết cuối cùng. Vì vậy, nhận xét của Liu về văn hóa AI nên được tách khỏi câu hỏi pháp lý: tin nhắn chỉ phản ánh trải nghiệm của một nhân viên, không phải bằng chứng về nguồn gốc công nghệ hay quy trình phát triển phần cứng của OpenAI.
Tuy nhiên, những trao đổi này phần nào hé lộ sự khác biệt trong mô hình hoạt động của hai công ty. Apple đã tròn 50 năm tuổi vào năm 2026, vận hành chuỗi cung ứng phần cứng toàn cầu, phát triển sản phẩm theo chu kỳ kéo dài nhiều năm và nổi tiếng với văn hóa bảo mật chặt chẽ. Mọi thay đổi đều phải được cân nhắc dựa trên khả năng triển khai cho hàng tỷ thiết bị, độ ổn định và tác động đến quyền riêng tư.
OpenAI mới hoạt động hơn một thập kỷ và vẫn mang nhiều đặc điểm của một startup tăng trưởng nhanh. Các mô hình AI thay đổi theo từng tháng, đôi khi từng tuần, buộc nhân viên liên tục thử nghiệm và điều chỉnh cách làm việc. Nếu Apple đại diện cho mô hình đưa AI vào hệ thống sau nhiều lớp kiểm soát, OpenAI lại thể hiện hướng tiếp cận gần như ngược lại: mở rộng AI tới nhiều quy trình, sau đó cải tiến dựa trên trải nghiệm sử dụng thực tế.
Các thành viên OpenAI trao đổi trong một hoạt động nội bộ. Công ty đề cao văn hóa thử nghiệm, tranh luận và sử dụng AI trong công việc hàng ngày. Ảnh: OpenAI
Apple không đứng ngoài cuộc đua AI khi đang tích hợp Apple Intelligence và thế hệ Siri mới vào hệ điều hành, ưu tiên xử lý trên thiết bị, dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư. Tuy nhiên, hãng công khai tương đối ít thông tin về cách nhân viên sử dụng mô hình ngôn ngữ trong công việc nội bộ. Điều này không đồng nghĩa Apple sử dụng AI ít hơn, mà có thể phản ánh sự thận trọng của một tập đoàn phần cứng lớn, nơi nguy cơ rò rỉ dữ liệu hoặc tạo ra thông tin sai lệch có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
Sự đối lập này cho thấy cuộc đua AI không chỉ nằm ở thông số mô hình mà còn ở cách các tổ chức thay đổi phương thức làm việc. Doanh nghiệp có thể mua quyền truy cập cùng một công nghệ, nhưng lợi thế còn phụ thuộc vào việc nhân viên có thực sự đưa AI vào quy trình hàng ngày, xây dựng cơ chế kiểm chứng và biến các thử nghiệm riêng lẻ thành năng lực chung hay không.
OpenAI đang thể hiện một mặt với tốc độ cao, phạm vi sử dụng rộng và văn hóa thử nghiệm mạnh, trong khi Apple đại diện cho mặt còn lại với sự tích hợp sâu nhưng có kiểm soát, đặt độ ổn định và quyền riêng tư lên hàng đầu. Chưa thể kết luận mô hình nào hiệu quả hơn, bởi sử dụng AI nhiều nhất không đồng nghĩa sẽ tạo ra sản phẩm tốt nhất, trong khi thận trọng quá mức có thể khiến doanh nghiệp phản ứng chậm trước thay đổi.
Dù vậy, tin nhắn “chúng tôi dùng AI ở khắp mọi nơi” cho thấy AI đang trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp. Cách mỗi tổ chức đưa công nghệ này vào công việc hàng ngày, không chỉ những gì họ tuyên bố hoặc giới thiệu trên sân khấu, có thể quyết định tốc độ đổi mới trong những năm tới.
