Nhằm bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống của nghề sơn mài ở Tương Bình Hiệp, năm 2020, UBND tỉnh Bình Dương cũ đã phê duyệt đề án "Bảo tồn và phát triển làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp kết hợp với du lịch thuộc địa bàn TP Thủ Dầu Một" và giao UBND TP Thủ Dầu Một cũ triển khai thực hiện.
Dự án 5 năm chưa xongĐề án hướng đến mục tiêu xây dựng tổng thể làng nghề, quy hoạch và xây dựng khu sản xuất tập trung cho các doanh nghiệp sơn mài để bảo đảm vấn đề môi trường, xây dựng nơi trưng bày sản phẩm chung cho làng nghề. Đồng thời, kết hợp xây dựng những tour du lịch tham quan, giới thiệu sản phẩm của làng nghề đến du khách trong và ngoài nước; tạo điều kiện cho các nghệ nhân, thợ giỏi truyền nghề, dạy nghề cho thế hệ trẻ.
Dự kiến đến năm 2024, đề án sẽ hoàn thiện, từ đó góp phần bảo vệ, phục hồi làng nghề sơn mài trước nguy cơ mai một. Định hướng là vậy, nhưng đến nay đề án vẫn "nằm trên giấy". Trong đề án này có 2 dự án gồm: Khu trưng bày kết hợp với du lịch gần 200 tỉ đồng, đã được phê duyệt và đường Lò Lu khoảng 108 tỉ đồng. Ban Quản lý dự án khu vực Thủ Dầu Một là đơn vị được giao làm chủ đầu tư, hiện đang thực hiện các thủ tục để triển khai.
Khu vực dự kiến thực hiện tổ hợp gồm 4 dự án: Cảng tổng hợp An Tây và 3 khu đô thị Đông An Tây, Bắc An Tây, Tây An Tây
Hơn ai hết, các nghệ nhân sơn mài Tương Bình Hiệp rất mong muốn chính quyền địa phương sớm triển khai thực hiện một cách nghiêm túc để khôi phục làng nghề trước nguy cơ mai một.
Ông Nguyễn Thái Khanh, Phó Chủ tịch UBND phường Chánh Hiệp, cho biết đường Lò Lu thuộc dự án thành phần 2 nằm trong dự án Bảo tồn và phát triển làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp kết hợp với du lịch. Hiện tại, UBND TP HCM đã giao Ban Quản lý dự án công trình giao thông tỉnh Bình Dương trước đây (nay là TP HCM) lập chủ trương đầu tư tại Quyết định 2829/QĐ-UBND ngày 19-11-2025.
Ngoài đầu tư xây dựng đường Lò Lu, dự án Bảo tồn và phát triển làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp kết hợp với du lịch còn đang triển khai dự án thành phần 1 là đầu tư cơ sở vật chất khu làng nghề rộng 5,42 ha. Dự án này đang được lập hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi.
Nói về lý do chậm trễ, ông Khanh cho rằng sau sáp nhập, một số luật, nghị định mới ban hành chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể; việc phân cấp về hạ tầng, đầu tư còn chậm nên việc phân bổ vốn năm 2026 chưa bảo đảm để thực hiện chỉnh trang đô thị.
Từ đó, địa phương đề xuất phân cấp cho UBND phường giúp thuận lợi trong điều hành, quản lý nhằm thúc đẩy và phát triển nhanh về mọi mặt, xứng tầm. Đồng thời, bổ sung nguồn vốn và phân cấp mạnh cho địa phương điều hành ngân sách trong đầu tư.
Kỳ vọng "siêu đô thị"Khoảng giữa tháng 12-2025, UBND TP HCM phối hợp cùng Tập đoàn Sun Group (chủ đầu tư) khởi động tổ hợp dự án đô thị cảng An Tây với quy mô 724 ha, tổng mức đầu tư 51.160 tỉ đồng. Tổ hợp gồm 4 dự án: Cảng tổng hợp An Tây và 3 khu đô thị Đông An Tây, Bắc An Tây, Tây An Tây.
Theo quy hoạch, tổ hợp dự án An Tây nằm ở địa bàn 2 phường Tây Nam và Phú An, sẽ hình thành trung tâm đô thị cảng hiện đại, tạo không gian sống mới cho gần 50.000 cư dân TP HCM, hứa hẹn trở thành động lực tăng trưởng mới cho thành phố.
Đặc biệt, tuyến đường thủy sông Sài Gòn chạy xuyên suốt khu vực không chỉ mở ra cơ hội phát triển logistics mà còn khai thác tiềm năng du lịch sông nước độc đáo, kết nối TP HCM với Tây Ninh.
Trong tổ hợp dự án, cảng tổng hợp An Tây chính là động lực kinh tế của toàn tổ hợp. Cảng có quy mô 97,54 ha, vốn đầu tư 5.621 tỉ đồng, được thiết kế thành các phân khu chức năng bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, khu cảng hàng hóa rộng 38,34 ha, công suất 7 triệu tấn/năm; khu cảng hành khách rộng 41,6 ha, công suất từ 100.000 đến 200.000 lượt khách mỗi năm…
Dự án được khởi động mang theo nhiều kỳ vọng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương. Tuy nhiên, theo ghi nhận, đến nay, tiến độ dự án vẫn rất chậm và chưa có dấu hiệu thi công.
Bà Nguyễn Ngọc Phương Liên, Chủ tịch UBND phường Tây Nam, cho biết khu đô thị Bắc An Tây và Đông An Tây đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư từ năm 2024. Đã phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 vào tháng 6-2025. Hiện nay, đang thực hiện đo đạc chỉnh lý bản đồ địa chính phục vụ bồi thường.
Nhà đầu tư đang lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và hồ sơ nghiên cứu khả thi. Đối với khu đô thị Đông An Tây, đã ban hành 526/930 thông báo thu hồi đất (đạt 56,6%), đã thông qua Hội đồng Bồi thường đợt 1 với số tiền khoảng 45 tỉ đồng/15 hồ sơ.
Riêng khu đô thị Tây An Tây, UBND TP HCM đã ủy quyền cho phường Tây Nam tiếp nhận dự án và thực hiện trách nhiệm bên mời thầu vào tháng 10-2025, đang rà soát, tham mưu thực hiện các bước tiếp theo theo quy định.
Đối với cảng tổng hợp An Tây, đã lựa chọn nhà đầu tư là Công ty TNHH Mặt trời Phú Quốc, đang điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu để phù hợp với tuyến đường ven sông Sài Gòn.
"Nguyên nhân dẫn đến tiến độ chậm là do thay đổi pháp lý sau khi sáp nhập và tập trung nguồn lực cho dự án đường Vành đai 4" - bà Liên cho hay.
Tại lễ khởi động tổ hợp dự án đô thị cảng An Tây, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP HCM Võ Văn Minh cho biết dự án được triển khai tại vị trí có tính chiến lược, kết nối đa phương thức giữa đường thủy, đường bộ và định hướng gắn với hệ thống đường sắt đô thị trong tương lai, liên thông các vùng kinh tế trọng điểm TP HCM - Đồng Nai - Tây Ninh.
Đây là dự án lớn, hứa hẹn sẽ hình thành một cực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao, logistics và du lịch. Qua đó, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP, mở rộng nguồn thu ngân sách và giải quyết việc làm.
Vì vậy, ông Võ Văn Minh yêu cầu các sở, ngành và cấp ủy, chính quyền địa phương chủ động phối hợp, hỗ trợ nhà đầu tư, bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ, đúng quy định pháp luật, an toàn và bền vững.
