Lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam là một bản trường ca bi tráng, nơi mỗi tấc đất, mỗi dòng sông đều thấm đẫm máu xương của các anh hùng liệt sĩ. Nếu đường Hồ Chí Minh trên biển là huyền thoại giữa trùng khơi, thì tuyến đường 1C chính là “mạch máu ngầm” kiên cường, nối liền biên giới Tây Nam về tận mũi Cà Mau. Ra đời trong bối cảnh các tuyến vận tải trên biển bị địch phong tỏa gắt gao sau sự kiện Vũng Rô, đường 1C gánh vác sứ mệnh lịch sử là tuyến huyết mạch thứ hai đảm bảo sự chi viện sống còn cho chiến trường miền Tây Nam Bộ.
Giữa mưa bom bão đạn, tuyến đường 1C vẫn được giữ vững. Những đoàn Thanh niên xung phong, vai mang nặng vũ khí, lương thực, chân băng rừng, vượt sông, dầm mình trong sình lầy, đối mặt với vô vàn hiểm nguy của nơi rừng thiêng nước độc, những trận càn ác liệt hay những cơn sốt rét rừng hành hạ vẫn không thể làm lung lay ý chí sắt đá của họ. Dưới làn bom đạn, tiếng hát vẫn át tiếng bom, tiếng cười lạc quan vẫn rộn rã. Các chị, các anh đã biến những lán trại đơn sơ thành mái nhà, biến tình đồng đội thành sức mạnh, lấy niềm tin vào ngày mai toàn thắng làm lẽ sống. Nhiều người đã ngã xuống, máu của họ hòa vào đất mẹ để giữ vững tuyến đường trở thành những đóa hoa bất tử góp phần vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lâm Ngô Hoàng Anh, Phó Giám đốc phụ trách quản lý, điều hành hoạt động Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, chia sẻ: Tuyến đường 1C đã trở thành huyền thoại, lực lượng thanh niên xung phong đã chiến đấu không chỉ bằng sức lực, mà bằng ý chí, một ý chí mà thép có thể nóng chảy, nhưng lòng người không bao giờ khuất phục. Tuyến đường 1C và Liên đội I Thanh niên xung phong là minh chứng sinh động cho lòng yêu nước, ý chí quật cường và sự hy sinh thầm lặng của thế hệ trẻ Việt Nam, nơi thanh xuân vì Tổ quốc đã hóa thành bất tử.
Với 109 hình ảnh, tư liệu, hiện vật, trưng bày chuyên đề “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại” giới thiệu đến công chúng về một thời kỳ đấu tranh lâu dài, gian khổ nhưng anh dũng của nhân dân miền Tây Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc, trong đó hoạt động đấu tranh của lực lượng Thanh niên xung phong trên tuyến chi viện 1C - giữ vai trò là tuyến đường huyết mạch thứ hai, sau đường Hồ Chí Minh trên biển góp phần quan trọng làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trưng bày bao gồm 04 phần nội dung trọng tâm:
Phần 1: “Nơi huyền thoại bắt đầu” - Vai trò chiến lược và sự ra đời của tuyến đường 1C
Phần 2: “Trong vòng vây lửa đạn” - Những hoạt động ngăn chặn của quân đội Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa đối với đường 1C
Phần 3: Cuộc sống và chiến đấu của TNXP trên tuyến đường 1C
Phần 4: Hồi ức & Tri ân - Những hoạt động tri ân những người có công, đền ơn đáp nghĩa, giáo dục thế hệ trẻ
Với những nét mới và sự đa dạng trong hình thức trưng bày, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh hy vọng sẽ mang đến những trải nghiệm đầy ý nghĩa dành cho khách tham quan, không chỉ về kiến thức lịch sử, mà còn là sự rung động sâu sắc trước sự hy sinh cao cả của thế hệ cha anh những người đã hiến dâng cả thanh xuân để đất nước được trọn niềm vui thống nhất.
Trưng bày được thực hiện tại Phòng trưng bày chuyên đề Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, số 28 Võ Văn Tần, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh với tổng diện tích trưng bày là 194 m2.
Hải An
