Bà N.T.H. (55 tuổi) đi khám với biểu hiện ngứa dữ dội, xuất hiện các sẩn đỏ hồng ngoằn ngoèo, lượn sóng dưới da vùng cổ chân, lan nhanh khoảng 1–2 cm mỗi ngày.
Trước thời điểm vào viện khoảng 1 tuần, bệnh nhân xuất hiện sẩn đỏ tại vùng cổ bàn chân phải, kèm ngứa nhiều. Bệnh nhân tự điều trị tại nhà theo tư vấn của hiệu thuốc bằng kháng sinh đường uống kết hợp thuốc bôi ngoài da (không rõ loại), tuy nhiên tổn thương không cải thiện mà có xu hướng lan rộng, ngứa tăng dần. Bệnh nhân cảm thấy như có “sinh vật” di chuyển dưới da nên buộc phải đến cơ sở y tế thăm khám.
Khai thác bệnh sử, bệnh nhân cho biết có nuôi chó mèo 10 năm, không thực hiện tẩy giun định kỳ cho vật nuôi, thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất vườn và không sử dụng phương tiện bảo hộ lao động. Ngoài ra, bệnh nhân không ghi nhận tiền sử dị ứng cũng như các bệnh lý nội khoa hoặc ngoại khoa đáng chú ý.
Ký sinh trùng tạo "đường hầm" di chuyển dưới da. (Ảnh: BSCC).
Khám chuyên khoa Da liễu ghi nhận tại vùng mu bàn chân phải xuất hiện các sẩn đỏ hồng dạng ngoằn ngoèo, lượn sóng dưới da, với tốc độ lan ước tính khoảng 1–2 cm mỗi ngày. Bề mặt tổn thương có hiện tượng đóng vảy do cào gãi. Triệu chứng cơ năng nổi bật là ngứa nhiều tại vị trí tổn thương.
Trên cơ sở biểu hiện lâm sàng, các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân mắc hội chứng ấu trùng “đào hầm”, di chuyển dưới da và chỉ định thực hiện một số xét nghiệm cần thiết.
Kết quả xét nghiệm máu cho thấy dương tính với sán dây chó và giun đũa chó, mèo. Với kết quả này, bệnh nhân khá bất ngờ khi phát hiện "thủ phạm" đến từ thú cưng.
Dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kết quả cận lâm sàng, bác sĩ kết luận bệnh nhân mắc hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da. Bệnh nhân được kê đơn thuốc, theo dõi ngoại trú và hẹn tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị và kiểm soát bệnh.
Sau dùng thuốc 2 ngày, các tổn thương của bệnh nhân không còn tiến triển, giảm ngứa. Sau 1 tuần, các tổn thương đã hết và bệnh nhân cũng hết ngứa.
Hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da là gì?
ThS.BS Nguyễn Thu Trang – Chuyên khoa Da liễu, Phòng khám Đa khoa Medlatec Thanh Xuân, cho biết hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da là một bệnh lý ký sinh trùng ở người, xảy ra khi ấu trùng giun móc hoặc giun đũa của chó, mèo xâm nhập vào da nhưng không thể phát triển hoàn chỉnh, buộc phải di chuyển trong lớp thượng bì, gây tổn thương da đặc trưng.
Bệnh thường gặp ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.
Nguồn lây nhiễm bệnh chủ yếu xuất phát từ đất hoặc cát ẩm bị nhiễm phân chó mèo chứa ấu trùng giun móc hoặc giun đũa. Người mắc bệnh thường do đi chân trần, ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền đất, làm vườn hoặc lao động ngoài trời mà không sử dụng các biện pháp bảo hộ. Những trường hợp nuôi chó mèo nhưng không thực hiện tẩy giun định kỳ cho vật nuôi sẽ làm gia tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh.
Biểu hiện lâm sàng của hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da khá điển hình, gồm: sẩn đỏ; đường hầm ngoằn ngoèo, gờ cao so với mặt da, tiến triển 1-2 cm/ngày; có thể có mụn nước, bọng nước, sưng đỏ, vảy tiết; đặc biệt ngứa rất nhiều…
Ấu trùng không thể phát triển thành giun trưởng thành và có thể tồn tại trong cơ thể người khoảng 5-6 tuần, sau đó bệnh tự khỏi. Tuy nhiên, bệnh gây nên những biểu hiện khó chịu, ngứa ngáy nhiều nên cần được điều trị bằng thuốc đặc trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Theo bác sĩ Trang, để phòng ngừa bệnh, người dân cần thực hiện tẩy giun định kỳ cho chó mèo, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất hoặc cát ẩm, sử dụng giày dép và găng tay bảo hộ khi lao động ngoài trời, đồng thời giữ gìn vệ sinh môi trường sống. Khi thấy các triệu chứng nghi ngờ bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
