Trong bối cảnh nhiều năm qua, nền thể thao quốc gia thiếu các công trình đạt tầm cỡ quốc tế, đây có thể xem là bước tiến mang tính bản lề, tạo nền tảng để Việt Nam tự tin hơn với tham vọng đăng cai các sự kiện tầm châu lục và thế giới như ASIAD, thậm chí World Cup.
Cỗ máy kinh tế
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy xây sân quy mô lớn chỉ là bước khởi đầu và bài toán thật sự nằm ở khâu vận hành, khai thác và quản trị. Nếu làm tốt, các sân vận động hoặc tổ hợp sân có thể trở thành "cỗ máy kinh tế" cho nền thể thao, kể cả ngành công nghiệp văn hóa.
Không khó nhận ra điểm nghẽn lâu nay của thể thao Việt Nam là thiếu các sân vận động đạt chuẩn quy mô lớn. Những sự kiện tầm cỡ như ASIAD hay World Cup luôn đặt ra yêu cầu khắt khe về sức chứa, hạ tầng kỹ thuật và năng lực tổ chức. Khi 3 sân vận động có sức chứa 60.000 - 135.000 chỗ ngồi đi vào hoạt động giai đoạn 2027-2029, bức tranh toàn cảnh sẽ rất khác.
Phối cảnh sân vận động tại Hưng Yên (ảnh trái) và sân vận động Rạch Chiếc (TP HCM) .Ảnh: PVF - CHI BẢO
Về lý thuyết, chỉ riêng yếu tố cơ sở vật chất đã giúp Việt Nam bước đầu có khả năng tham gia các cuộc đua đăng cai. Thực tế cho thấy các quốc gia muốn tổ chức sự kiện lớn đều phải đi trước một bước về hạ tầng. Nhật Bản, Hàn Quốc hay gần đây là Qatar đều đầu tư mạnh tay cho hệ thống sân vận động trước khi nghĩ đến việc đệ trình hồ sơ đăng cai các giải đấu thể thao quy mô lớn.
Lợi thế từ dòng vốn tư nhân
Điểm tích cực đáng chú ý là các dự án lần này hoàn toàn do các doanh nghiệp tư nhân chủ động thu xếp vốn. Điều này đồng nghĩa áp lực hiệu quả tài chính sẽ lớn hơn, buộc chủ đầu tư phải tính toán bài bản ngay từ đầu. So với một số công trình công trước đây, các sân vận động tư nhân có động lực tự thân để tối ưu công suất khai thác.
Xây dựng Khu đô thị thể thao 925.000 tỉ đồng, SVĐ hình Trống Đồng đủ tầm đăng cai OlympicĐỌC NGAYSự xuất hiện của 3 sân vận động quy mô lớn là tín hiệu đáng mừng cho thể thao Việt Nam. Nếu được vận hành đúng hướng, đây sẽ là bước đệm quan trọng để nâng tầm vị thế quốc gia trên bản đồ thể thao châu lục, đồng thời mở ra một ngành công nghiệp sự kiện - giải trí - văn hóa đầy tiềm năng.
Thực tế ở không ít quốc gia cho thấy vẫn có thể xuất hiện những "lỗ hổng" tại các công trình hiện đại và vốn đầu tư lớn, chủ yếu từ năng lực quản trị, tư duy thị trường và mức độ chuyên nghiệp trong khai thác.
Các đơn vị quản lý chuyên nghiệp được thuê từ nước ngoài chính là giải pháp cho các sân, tổ hợp sân hoặc khu liên hợp thể dục thể thao mới.
(Còn tiếp)
(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 24-2
Tiếp cận đa chức năng
Tại Singapore, Khu Liên hợp Thể thao Sports Hub là ví dụ điển hình về cách tiếp cận đa chức năng. Thay vì xây dựng sân bóng đơn lẻ, quốc gia này đã phát triển một quần thể tích hợp sân vận động trong nhà, trung tâm thể thao dưới nước, trung tâm thương mại và giải trí... Đây cũng là mô hình phát triển của khu đô thị thể thao Olympic.
Bernabeu là sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích thương mại và giá trị cốt lõi của một sân vận động .Ảnh: AS
Với tổng chi phí xây dựng khoảng 1,3 tỉ SGD (hơn 26.000 tỉ đồng), Sports Hub là sự hợp tác giữa Chính phủ Singapore và Công ty liên doanh SportsHub Pte. Ltd. (SHPL). Theo đó, Ủy ban Thể thao Singapore (SportSG) trực thuộc Bộ Văn hóa, Cộng đồng và Thanh niên Singapore sẽ trả khoản phí thường niên là 193,7 triệu SGD (hơn 4.000 tỉ đồng) nếu công ty này đáp ứng các yêu cầu về hiệu suất dịch vụ. Ngược lại, số tiền được nhận sẽ giảm dần.
Dự án cải tạo sân Bernabeu của Real Madrid lại mở ra một hướng đi khác: biến sân vận động trở thành "cỗ máy kinh tế" hoạt động quanh năm. Hệ thống mái che linh hoạt, thảm cỏ có thể di chuyển và không gian đa chức năng giúp sân nhà của "Kền kền trắng" có thể tổ chức từ bóng đá, hòa nhạc cho đến các sự kiện doanh nghiệp.
Nhờ sự chuyển đổi mạnh mẽ này, từ tháng 7 đến tháng 12-2024, doanh thu của Bernabeu tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2023. Thành công này là bài học quý báu về cách vận hành mô hình thể thao tích hợp.
Năm 2021, "Los Blancos" thành lập Real Madrid Estadio SL nhằm tách biệt hoàn toàn hoạt động thương mại của sân vận động khỏi hoạt động chuyên môn của đội bóng. Điều đáng nói, họ vẫn chú trọng vào thành tích của CLB như một công cụ thu hút cổ động viên. Nhờ vậy, Bernabeu cho thấy sự hài hòa giữa lợi ích thương mại và lợi ích phục vụ thể thao cộng đồng.
Hoàng Hiệp
