Ra mắt dự án 'Khẳng định vị thế Robusta Việt': Nâng giá trị hạt cà phê từ gốc

Nhà báo Trần Xuân Toàn - Phó tổng giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM, kiêm Tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ - phát biểu tại buổi lễ ra mắt dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Việt Nam đứng trong nhóm dẫn đầu thế giới về sản lượng Robusta nhưng phần giá trị giữ lại từ mỗi ký cà phê vẫn còn khiêm tốn. Dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" hướng tới nâng giá trị hạt cà phê.

Không để Robusta Việt chỉ được biết đến như nguyên liệu

Chiều 24-7 tại Lâm Đồng, Báo điện tử Tuổi Trẻ phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Lâm Đồng công bố dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" và tổ chức hội thảo "Nâng chất Robusta Việt từ gốc".

Phát biểu tại lễ ra mắt dự án, ông Trần Xuân Toàn - Phó tổng giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM, Tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ - lấy ví dụ cùng là 1kg cà phê nhưng giá trị của nguyên liệu thô và sản phẩm mang thương hiệu có thể cách nhau rất xa.

"Cũng là 1kg cà phê nhưng một bên chỉ được bán như nguyên liệu, một bên mang theo chất lượng, câu chuyện và thương hiệu thì mức giá hoàn toàn khác nhau. Nếu có chiến lược đúng, giá trị thu về có thể cao hơn rất nhiều lần", ông Toàn nói.

Theo ông, Việt Nam nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về diện tích, sản lượng và xuất khẩu cà phê Robusta.

Tuy nhiên phần lớn cà phê Việt vẫn được biết đến như nguồn nguyên liệu cho các nhà rang xay quốc tế. Khi thành phẩm đến tay người tiêu dùng, dấu ấn xuất xứ Việt Nam nhiều khi đã mờ nhạt.

Hai năm gần đây, một số thương hiệu cà phê Việt bắt đầu xuất hiện rõ nét hơn trên thị trường, nhưng số lượng chưa nhiều, quy mô còn nhỏ và khả năng tạo sức lan tỏa vẫn hạn chế.

Đó là lý do Báo điện tử Tuổi Trẻ phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Lâm Đồng triển khai dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt".

Nghi thức công bố dự án Khẳng định vị thế Robusta Việt - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Dự án không chỉ là một chuyên trang hay một chuỗi bài viết mà được thiết kế như một chương trình dài hơi nhằm kết nối các bên trong toàn bộ chuỗi giá trị cà phê. Ở đây, cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp sản xuất vật tư, phân bón, thu mua, chế biến, xuất khẩu đến bà con nông dân đều cùng tham gia.

Các hoạt động dự kiến gồm truyền thông chuyên sâu, hội thảo, tọa đàm, workshop, cuộc thi, quảng bá sản phẩm và xúc tiến thương mại.

"Điều quan trọng là phải kết dính được các bên. Khi cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và người nông dân cùng ngồi lại, chúng ta mới có thể xây dựng một vị thế mới cho Robusta Việt", ông Toàn nhấn mạnh.

Rất đông hộ nông dân trồng cà phê tại tỉnh Lâm Đồng đến tham dự lễ công bố dự án và hội thảo - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Vì sao phải bắt đầu "từ gốc"?

Hội thảo "Nâng chất Robusta Việt từ gốc" cũng là hoạt động mở đầu cho dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" do Báo điện tử Tuổi Trẻ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, với sự đồng hành của Công ty cổ phần Golden Coffee và Công ty cổ phần Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau. Dự án được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng, giá trị và vị thế của Robusta Việt.

Tên gọi hội thảo "Nâng chất Robusta Việt từ gốc" được lựa chọn bởi muốn nâng giá trị hạt cà phê, trước hết phải quay về nền tảng của sản xuất. Với nông nghiệp, "gốc" bắt đầu từ đất, giống, quy trình canh tác, rồi đến thu hoạch, sơ chế, bảo quản, chế biến và phân phối. Chỉ cần một mắt xích làm chưa tốt, chất lượng cuối cùng của hạt cà phê cũng bị ảnh hưởng.

Nếu quy trình này được hỗ trợ thực chất từ cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp, chất lượng Robusta Việt mới có thể được nâng lên một cách bền vững.

Thực tế hiện nay đã có nhiều vùng trồng cà phê làm rất tốt, từ kỹ thuật canh tác đến sơ chế sau thu hoạch. Tuy nhiên vẫn còn không ít vùng sản xuất chưa đồng đều, chất lượng hạt thiếu ổn định.

Theo nhà báo Trần Xuân Toàn, bài toán lúc này không chỉ là xây dựng thêm mô hình mới mà phải nhân rộng những vùng đã làm tốt để hình thành các vùng nguyên liệu chất lượng cao, ổn định và có khả năng truy xuất nguồn gốc.

"Khi có vùng nguyên liệu tốt, doanh nghiệp mới có cơ sở để thu mua, chế biến sâu và sản xuất ra những sản phẩm cà phê có giá trị cao hơn", ông Toàn nói.

Đây cũng là điều kiện để Robusta Việt thoát khỏi cách cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng và giá thấp, từng bước đi vào phân khúc chất lượng cao.

Các chuyên gia tham quan các giải pháp nông nghiệp tại hội thảo - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Điều ý nghĩa là hội thảo đã thu hút đông đảo bà con nông dân đến dự. Theo ông Trần Xuân Toàn, nông dân là những người trực tiếp "một nắng hai sương" với cây cà phê, hiểu rõ nhất những khó khăn từ đất đai, thời tiết, chi phí vật tư, kỹ thuật canh tác đến đầu ra sản phẩm.

Vì vậy, những ý kiến từ người trồng cà phê sẽ giúp các cuộc thảo luận đi sát thực tế hơn, tránh tình trạng giải pháp được xây dựng trên bàn giấy nhưng khó áp dụng ngoài vườn.

Ban tổ chức kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực giống, vật tư nông nghiệp, phân bón, thu mua, chế biến, rang xay và xuất khẩu tham gia đồng hành.

Sự kết nối đầy đủ giữa các mắt xích trong chuỗi sẽ tạo nên một diễn đàn thường xuyên, nơi mô hình tốt được nhân rộng, khó khăn được chỉ ra và giải pháp được đưa vào thực tế.

Ông Thái Như Hiệp, Phó chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho rằng ngành cà phê cần kiên định chuyển từ chạy theo sản lượng sang tạo giá trị."Hãy bán chất lượng chứ không bán số lượng, bán giá trị chứ không bán mồ hôi" - ông Hiệp nói.

Theo báo cáo của VICOFA, năm 2023 cả nước có hơn 720.000ha cà phê, trong đó khoảng 95% là Robusta. Niên vụ 2024-2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,5 triệu tấn cà phê, thu về trên 8,4 tỉ USD. Giá cà phê tăng cao trong những niên vụ gần đây đã giúp nhiều nông hộ có điều kiện tái đầu tư giống, dinh dưỡng, hệ thống tưới và cải tạo vườn cây.

Toàn cảnh lễ công bố dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" và hội thảo "Nâng chất Robusta Việt từ gốc" - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Hội thảo sẽ tập trung vào các nhóm nội dung trọng tâm gồm: yêu cầu tái cấu trúc ngành Robusta Việt Nam; các cải tiến về giống, giải pháp về kỹ thuật canh tác và dinh dưỡng nhằm nâng cao chất lượng hạt Robusta, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Điểm nhấn của hội thảo là phiên thảo luận về các giải pháp hình thành chuỗi liên kết bền vững trong sản xuất, thu mua, chế biến, tiêu thụ và sử dụng Robusta; đồng thời làm rõ vai trò của từng mắt xích trong việc kiểm soát chất lượng, gia tăng giá trị và nâng cao sức cạnh tranh của Robusta Việt.

Trước đó, sáng cùng ngày, các lãnh đạo, chuyên gia, doanh nghiệp đã có cơ hội đến tham quan trang trại cà phê chất lượng cao Bình Đông Farm tại thôn 8, xã Bảo Lâm 2, tỉnh Lâm Đồng.