Trung Quốc vừa hoàn thành một trong những dự án hạ tầng đường sắt tham vọng nhất thế giới khi đào thông đường hầm Chongming – Taicang dài 14,25 km dưới lòng sông Dương Tử. Khi đi vào vận hành, đây sẽ là đường hầm dưới nước đầu tiên trên thế giới cho phép tàu cao tốc chạy liên tục với vận tốc 350 km/h mà không cần giảm tốc.
Theo CGTN, vào lúc 15h07 ngày 29/3/2026 (giờ Bắc Kinh), máy khoan hầm khổng lồ mang tên “Linghang” đã hoàn thành đoạn hầm dài 11,18 km nằm sâu tới 89 m dưới đáy sông Dương Tử sau 23 tháng thi công liên tục. Đến ngày 4/4, Tân Hoa Xã xác nhận dự án đã đạt cột mốc quan trọng, mở đường cho giai đoạn hoàn thiện cuối cùng.
Đường hầm Chongming – Taicang là một phần của tuyến đường sắt cao tốc Thượng Hải – Trùng Khánh – Thành Đô, dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 530 tỷ NDT.
Điểm đặc biệt của công trình nằm ở thiết kế khí động học cho phép tàu cao tốc duy trì tốc độ tối đa 350 km/h khi đi dưới lòng sông. Thông thường, các đoàn tàu phải giảm tốc đáng kể khi đi qua đường hầm do áp lực không khí và lực ngang phát sinh ở tốc độ cao.
Để giải quyết bài toán này, các kỹ sư Trung Quốc đã thiết kế tuyến hầm với bán kính cong lớn, mặt cắt thẳng và kết cấu tối ưu nhằm giảm thiểu lực cản. Theo China Daily, đây là lần đầu tiên một đường hầm dưới nước được xây dựng để phục vụ vận hành tàu cao tốc ở tốc độ như vậy.
Đường hầm sử dụng các vòng bê tông đúc sẵn có đường kính trong 15,4 m, mỗi vòng nặng tới 540 tấn. Hệ thống ray cố định được hàn liền mạch ở nhiệt độ khoảng 1.500 độ C theo tiêu chuẩn tuyến Bắc Kinh – Thượng Hải. Các cuộc thử nghiệm động với đoàn tàu cao tốc thế hệ mới CR450 dự kiến diễn ra trong quý II/2027.
Đằng sau thành công của dự án là máy khoan hầm “Linghang” do Tập đoàn Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCC) phát triển. Thiết bị này dài 148 m, nặng khoảng 4.000 tấn, đường kính đầu khoan 15 m và được xếp vào nhóm máy khoan hầm đường sắt lớn nhất thế giới hiện nay.
Trong quá trình thi công, Linghang đạt tốc độ đào trung bình gần 17 m mỗi ngày. Đầu cắt của máy được trang bị 480 đĩa thép cường độ cao có khả năng xử lý nhiều loại địa chất phức tạp như đất sét, cát và đá bazan.
Một trong những thách thức lớn nhất là áp suất nước và địa chất đặc biệt phức tạp tại cửa sông Dương Tử. Các kỹ sư phải vận hành máy khoan ở áp suất thủy tĩnh lên tới 9,5 bar để ngăn nguy cơ sụt lún và xâm thực nước. Độ sai lệch hướng tuyến trên toàn bộ chiều dài hơn 11 km được kiểm soát ở mức chỉ khoảng 12 mm.
Sông Dương Tử dài khoảng 6.300 km và là con sông lớn nhất châu Á. Khu vực cửa sông có nền địa chất đặc biệt phức tạp với lớp trầm tích dày, đất sét mềm và các túi nước áp suất cao.
Theo các tài liệu kỹ thuật, dự án đã tiêu thụ khoảng 1,2 triệu tấn thép chỉ riêng cho hệ thống kết cấu và các vòng bê tông đúc sẵn. Tổng lượng bê tông sử dụng lên tới 4,8 triệu m³. Để giảm rủi ro, tuyến hầm được lựa chọn đi qua khu vực có điều kiện địa chất thuận lợi hơn, giúp giảm độ sâu thiết kế từ 115 m xuống còn 89 m.
Đường hầm Chongming – Taicang là mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc.
Hiện nước này sở hữu khoảng 47.000 km đường sắt cao tốc đang vận hành và đặt mục tiêu nâng tổng chiều dài lên 60.000 km vào năm 2030. Điều đó đồng nghĩa Trung Quốc sẽ phải xây dựng thêm khoảng 13.000 km đường sắt cao tốc chỉ trong vòng 4 năm tới.
Nếu vận hành thành công ở tốc độ 350 km/h dưới lòng sông, Chongming – Taicang sẽ trở thành một cột mốc mới của ngành đường sắt thế giới, vượt xa nhiều công trình nổi tiếng như đường hầm Eurotunnel nối Anh – Pháp hay đường hầm Seikan của Nhật Bản về tốc độ khai thác.
