Những người dám làm việc lớn

Đón chờ thay đổi sau 30 năm “sống treo”

Khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa sẽ thay da đổi thịt sau 30 năm quy hoạch treo

Những tháng gần đây, câu chuyện được nhắc nhiều trong các căn nhà nằm sâu trên bán đảo Bình Quới - Thanh Đa đã thay đổi. Người dân không còn chỉ hỏi dự án có được triển khai hay tiếp tục nằm trên giấy. Họ hỏi nhau cần nộp giấy tờ ở đâu, nguồn gốc đất được xác nhận thế nào, gia đình sẽ được bố trí chỗ ở mới tại vị trí ra sao. Bởi, sau hơn ba mươi năm sống cùng một quy hoạch kéo dài, những câu hỏi ấy cho thấy dự án đã tiến thêm một bước. Nó cũng cho thấy phía sau bản đồ đô thị là hàng nghìn gia đình đang tính lại cuộc sống của mình khi hay tin bán đảo Thanh Đa chuẩn bị thay da đổi thịt.

Tháng 2/2026, TPHCM chấp thuận liên danh do Tập đoàn Mặt Trời đứng đầu làm nhà đầu tư chiến lược dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa. Dự án có phạm vi nghiên cứu khoảng 424ha, quy mô dân số dự kiến khoảng 54.000 người, tổng mức đầu tư gần 99.000 tỷ đồng.

Thành phố đặt mục tiêu hình thành một khu đô thị có nhà ở, thương mại, y tế, giáo dục, văn hóa, công viên và các không gian ven sông. Hơn 25.500 căn nhà thuộc nhiều loại hình được dự kiến đưa vào khu vực này.

Đến cuối tháng 9/2026, phần việc rõ nhất đang diễn ra là tiếp nhận hồ sơ, chuẩn bị bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Thành phố phấn đấu cơ bản hoàn thành việc bàn giao mặt bằng trước ngày 31/10. Đây vẫn là mục tiêu cần được kiểm đếm bằng tiến độ thực tế.

Dự án chưa thể được mô tả như một khu đô thị đã khởi công đồng loạt. Với Bình Quới - Thanh Đa, sự chính xác về trạng thái dự án đặc biệt quan trọng, bởi người dân nơi đây đã nghe quá nhiều mốc thời gian trong quá khứ.

Ở những bàn tiếp nhận hồ sơ, mỗi bộ giấy tờ là một hoàn cảnh không giống nhau. Có nhà đã bám trụ nơi này từ thời cha ông, có hộ mua bán bằng giấy tay, có người thuê mặt bằng để buôn bán, có gia đình sống dựa vào một khu vườn hoặc căn phòng cho thuê.

Do đó, một phương án có thể đúng về tổng thể nhưng vẫn tạo ra xáo trộn rất lớn đối với từng hộ gia đình. Vì vậy, thước đo đầu tiên của dự án chưa phải là các tòa nhà chọc trời hay bến du thuyền mà là khả năng giải thích rõ quyền lợi, định giá minh bạch và giúp người dân tìm được nơi ở phù hợp sau di dời.

Thanh Đa là phép thử về năng lực làm dự án, đồng thời là phép thử về cách doanh nghiệp ứng xử với cộng đồng đã sống trên vùng đất ấy từ trước khi những bản phối cảnh xuất hiện. Ông Đặng Minh Trường- Chủ tịch HĐQT Sun Group, từng cam kết doanh nghiệp sẽ huy động năng lực, kinh nghiệm và nguồn lực để triển khai các dự án thành phố giao đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng.

Cam kết ấy sẽ được người dân Thanh Đa nhìn nhận qua những việc cụ thể, đó là phương án tái định cư có thuận tiện không, hạ tầng được làm đồng bộ đến đâu, không gian ven sông có thật sự mở cho cộng đồng và tiến độ mười năm có được giữ vững.

5 động lực của doanh nghiệp tư nhân định hình TPHCM mở rộng. Đồ họa: L.N

Những doanh nhân đi về phía biển

Nếu Thanh Đa gợi câu chuyện về một vùng đất phải chờ sau 30 năm và nay đang triển khai để thay đổi thì Cần Giờ cho thấy tốc độ mà một ý tưởng lớn có thể bước ra công trường.

Ngày 19/4/2025, Vingroup khởi công Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ, quy mô khoảng 2.870ha. Trên vùng cửa biển từng được nhắc đến bởi rừng ngập mặn, nghề đánh bắt và chuyến phà nối đôi bờ từ Cần Giờ đi Vũng Tàu và lên Trung tâm TPHCM, máy móc, phương tiện thi công và dòng lao động mới bắt đầu xuất hiện.

Đại công trường khu đô thị lấn biển Cần Giờ đang mở ra hy vọng về việc làm, dịch vụ và một thị trường du lịch lớn với người dân địa phương. Ông Nguyễn Văn Hơn, một ngư dân làm nghề biển, nhìn ra khu dự án rộng lớn, nói rằng ngư dân như mình có thể nghĩ đến chuyện bán sản phẩm trực tiếp cho du khách và người dân đến đây.

“Dự án đã giúp cho hàng nghìn lao động trẻ của địa phương và được làm việc gần nhà. Nhiều gia đình như chúng tôi đang mong chờ khi dự án hoàn thành để đón nhận lượng khách du lịch”, ông Hơn chia sẻ.

Ông Nguyễn Việt Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Vingroup, nói tại lễ khởi công rằng phát triển đô thị Cần Giờ cần một cách tiếp cận mới, cân bằng giữa phát triển với bảo tồn. Đây là cam kết đúng với điều người dân và giới chuyên môn quan tâm nhất.

Cần Giờ không phải khoảng đất trống để lấp đầy bằng công trình mà theo ông Quang nơi này phải gắn với Khu dự trữ sinh quyển thế giới, hệ sinh thái rừng ngập mặn và cộng đồng sống dựa vào biển. Mỗi bước xây dựng vì thế phải đi cùng số liệu môi trường, năng lực xử lý nước thải và cơ chế giám sát công khai, vì vậy người dân nơi đây yên tâm phần nào.

Từ khi dự án tại Cần Giờ đặt những viên gạch đầu tiên, thành phố đang thúc đẩy cầu Cần Giờ, tuyến đường sắt kết nối trung tâm với khu vực ven biển và nghiên cứu trục giao thông nối sang vùng Vũng Tàu.

Khi các mắt xích này gặp nhau, khoảng cách từ trung tâm đến biển sẽ được rút ngắn, còn không gian kinh tế có thể mở từ du lịch, đô thị đến cảng biển và logistics. Nếu kết nối đi chậm hơn xây dựng, Cần Giờ có thể đối mặt áp lực giao thông, dân số và dịch vụ vượt quá sức chịu đựng của hạ tầng hiện hữu.

Từ Cần Giờ nhìn về Cái Mép, câu chuyện doanh nghiệp tư nhân mang một hình dạng khác. Ngày 17/4/2026, Gemadept cùng hãng tàu CMA CGM của Pháp động thổ giai đoạn hai cảng nước sâu Gemalink.

Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng đưa công suất toàn cảng vượt ba triệu TEU mỗi năm và có thể vận hành giai đoạn mới từ quý IV năm 2027. Những con số ấy là kế hoạch của doanh nghiệp nhưng phía sau chúng là tham vọng đưa cửa ngõ hàng hải phía Nam tiến sâu hơn vào chuỗi vận tải quốc tế.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Tổng Giám đốc Gemadept, cho biết doanh nghiệp định hướng phát triển dựa trên bốn trụ cột gồm cảng, logistics cảng, vận tải thủy biển và công nghiệp hàng hải.

Cách nhìn này cho thấy, hàng hóa muốn đi nhanh phải có đường kết nối nhà máy ở khu vực Bình Dương, Đồng Nai với cảng Cái Mép, và cần hơn nữa là thủ tục phải thông suốt, kho bãi, vận tải thủy và dữ liệu phải vận hành như một hệ thống thông suốt.

Ông Trần Nam, một chủ doanh nghiệp chuyên về container ở cảng Cái Mép cho biết, rất thuận tiện và giảm giá thành cho doanh nghiệp bởi thời gian lưu bãi giảm nên bớt đi chi phí rất nhiều.

“Nếu tuyến đường đến cảng tắc nghẽn thì lợi thế của cầu bến hiện đại sẽ bị hạn chế. Vì thế, doanh nghiệp chúng tôi cần giao thông thuận lợi, tránh cảnh cảng đã sẵn sàng nhưng con đường dẫn đến cảng vẫn lại tạo nút thắt”, ông Nam đề xuất.

Khu đô thị Cần Giờ khi hoàn thành

Từ lòng đất đến giảng đường

Ở trung tâm thành phố, ông Trần Bá Dương, Chủ tịch THACO, chọn một công việc mà phần lớn công trình sẽ nằm dưới mặt đất. Tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6km, gồm sáu ga ngầm được đề xuất đầu tư theo phương thức đối tác công tư với tổng vốn khoảng 46.300 tỷ đồng. Tuyến đi từ Bến Thành, qua Hàm Nghi, vượt ngầm sông Sài Gòn rồi tiến vào Thủ Thiêm, nơi thành phố định hướng xây dựng trung tâm tài chính và hành chính mới.

Trong phát biểu tại lễ khởi công ngày 29/4/2026, ông Trần Bá Dương nhắc rằng mình đến học tập, lập gia đình tại thành phố từ 48 năm trước. Vì vậy, dự án không chỉ là hợp đồng đầu tư mà còn là trách nhiệm với nơi đã tạo cơ hội cho một doanh nhân trưởng thành và xây dựng sự nghiệp như ông.

THACO cam kết tuân thủ pháp luật, bảo đảm an toàn, hạn chế bất tiện do thi công và lựa chọn công nghệ tiên tiến với chi phí hợp lý. Đây là những điều người dân thành phố rất quan tâm nhưng họ cũng sẽ kiểm chứng bởi một tuyến metro đi qua khu vực dày đặc hạ tầng kỹ thuật, nền đất yếu và lòng sông phải được theo dõi từng biến dạng.

Đặc biệt, người dân ở vùng ảnh hưởng quan tâm đến cách thành phố tổ chức giao thông, tiếng ồn, bụi và thời gian hoàn trả mặt đường để làm sao không ảnh hưởng đến hàng nghìn người đang sống, làm việc dọc tuyến này.

Cùng với việc triển khai tuyến metro Bến Thành- Thủ Thiêm, bài toán tổ chức giao thông kết nối quanh các nhà ga cũng được đặt ra. Người dân quan tâm không chỉ đến tiến độ công trình mà còn muốn biết sẽ đi bộ đến ga bằng lối nào, gửi xe ở đâu, có tuyến xe buýt gom khách hay không và việc chuyển tiếp sang các tuyến vận tải công cộng khác có thuận tiện.

“Chúng tôi quan tâm là người cao tuổi, người khuyết tật và gia đình có trẻ nhỏ nên khi vận hành các tuyến đường sắt đô thị nếu thiếu đường tiếp cận, điểm trung chuyển và bãi giữ xe phù hợp… thì sẽ khó thu hút người dân sử dụng thường xuyên”- một cán bộ hưu trí ở phường Sài Gòn, nói.

Ở phía Bắc không gian TPHCM mở rộng, FPT lại chọn đầu tư vào một loại hạ tầng khác, đó là con người. Tổ hợp Giáo dục FPT Bình Dương được xây dựng trên khu đất hơn 84.000m2 tại phường Tân Đông Hiệp, tổng diện tích sàn khoảng 130.000m2. Sau lễ cất nóc tháng 7/2026, dự án bước vào giai đoạn hoàn thiện, dự kiến đón những học sinh, sinh viên đầu tiên trong năm 2027.

TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học FPT, cho rằng doanh nghiệp đang kiến tạo một hệ sinh thái giáo dục kết nối học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, công nghệ và doanh nghiệp.

5 động lực của doanh nghiệp tư nhân định hình TPHCM mở rộng. Đồ họa: L.N

Trong một vùng phát triển mạnh về công nghiệp, khoản đầu tư này giải được bài toán rất đời thường, rằng con của công nhân, kỹ sư sẽ học ở đâu; doanh nghiệp công nghệ lấy nhân lực từ đâu và người trẻ có phải rời nơi ở để tiếp cận môi trường đào tạo tốt hơn hay không.

Theo đại diện trường này, khác với hệ thống tàu điện hay cảng nước sâu, việc đầu tư vào nguồn nhân lực sẽ có sức bền lâu dài, bởi doanh nghiệp đến đầu tư họ sẽ nhìn chất lượng lao động, nơi ở, bệnh viện, trường học và khả năng gia đình nhân sự xây dựng cuộc sống lâu dài.

Việc FPT đưa một hệ sinh thái giáo dục đến khu vực Bình Dương cho thấy kinh tế tư nhân có thể tham gia tạo lập hạ tầng xã hội, nền móng ít ồn ào nhưng quan trọng cho tăng trưởng của TPHCM về sau.

Thành phố cần thêm “sếu đầu đàn”

TPHCM sau mở rộng có một cấu trúc kinh tế hiếm có: trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ gắn với vùng công nghiệp Bình Dương, cửa biển Cần Giờ và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải.

Không gian mới tạo ra quỹ đất, thị trường và khả năng kết nối lớn hơn. Nó cũng đặt thành phố trước khối lượng công việc vượt xa nguồn lực ngân sách. Metro, cầu, cảng, nhà ở, trường học, công viên và chỉnh trang đô thị đều cần dòng vốn dài hạn cùng năng lực quản trị chuyên nghiệp.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nói thành phố không chỉ cần nhiều doanh nghiệp mà cần thêm những doanh nghiệp lớn, có khả năng trở thành “sếu đầu đàn”. Ông cam kết chính quyền sẽ kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch, bình đẳng, thông thoáng; tiếp tục cải cách thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn và giải phóng nguồn lực. Đây là lời mời rõ ràng đối với doanh nhân trong nước và nhà đầu tư quốc tế.

Nhưng lãnh đạo thành phố cũng đặt ra một yêu cầu cao hơn. Doanh nghiệp cần tham gia kiến tạo chính sách bằng kinh nghiệm và dữ liệu thực tế, thay vì chỉ phản ánh mình đang vướng ở đâu.

Tại Đại hội Liên đoàn Doanh nghiệp TPHCM tháng 8/2026, ông Nguyễn Văn Được đề nghị cộng đồng doanh nghiệp cùng trả lời những câu hỏi cụ thể: cần sửa quy định nào, làm việc gì và tổ chức thực hiện ra sao để thành phố phát triển nhanh hơn.

Ông Mai Hữu Tín, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TPHCM, cam kết đưa những nhiệm vụ thành phố đặt hàng vào chương trình hành động nhiệm kỳ mới.

Trước đó, khi góp ý các chính sách phát triển đô thị, đại diện doanh nghiệp đề nghị thành phố tạo cơ chế để tư nhân tham gia dự án lớn, khai thác không gian ngầm, phát triển mô hình TOD, nhà ở xã hội, công viên bờ sông và bến thủy. Những đề xuất này cho thấy doanh nghiệp không thiếu ý tưởng nhưng điều họ cần là luật chơi có thể dự báo và thời gian giải quyết thủ tục đủ rõ.

“Một thành phố thu hút được “đại bàng” không phải nơi trao ưu đãi nhiều nhất, đó là nơi quyền và nghĩa vụ được quy định minh bạch, cơ quan nhà nước dám quyết định, chịu trách nhiệm, nhà đầu tư làm đúng được bảo vệ và sai phạm bị xử lý công bằng”, đại diện Liên đoàn Doanh nghiệp TPHCM hiến kế.

Theo ông Mai Hữu Tín, với dự án kéo dài hàng chục năm, sự ổn định của chính sách có giá trị không kém giá đất. Bởi một tháng chờ thủ tục có thể làm tăng chi phí nhưng một quyết định vội vàng, thiếu tham vấn có thể để lại hệ quả cho nhiều thế hệ.

Thực tế, mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp cũng không thể chỉ xuất hiện trong lễ ký kết. Theo các chuyên gia kinh tế, khi máy móc vào công trường, hàng loạt vấn đề mới phát sinh như đường dân sinh bị ảnh hưởng, tiếng ồn tăng, giá nhà biến động, lao động nhập cư cần chỗ ở, trường học và y tế chịu thêm áp lực.

“Thành phố phải giám sát, doanh nghiệp cần phải đối thoại, còn người dân cần một địa chỉ đủ thẩm quyền để phản ánh và nhận câu trả lời”, chuyên gia này nói.