Ngày Nhà giáo 20-11: Lời cảm ơn không thể viết giùm

Admin

16/11/2026 13:00

Chỉ cần vài câu lệnh với trí tuệ nhân tạo (AI), sẽ có ngay tấm thiệp 20-11 đẹp mắt. Nhưng có lẽ, những tấm thiệp khiến thầy cô muốn giữ lại lâu nhất lại không cần đẹp một cách chuyên nghiệp đến thế.

Ngày nhà giáo 20-11: Lời cảm ơn không thể viết giùm - Ảnh 1.

Phụ huynh và học sinh lớp 11C tin, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM tặng hoa chúc mừng các thầy vào ngày 20-11-2024 - Ảnh: NHƯ HÙNG

Những ngày gần 20-11, mạng xã hội lại xuất hiện hàng loạt hướng dẫn tạo thiệp bằng AI. Chỉ cần nhập vài dòng yêu cầu, máy có thể tạo ra một tấm thiệp rực rỡ hoa văn, chân dung thầy cô bên bục giảng, hoặc một lá thư với những hình ảnh quen thuộc về người lái đò, ngọn nến soi đường, ước mơ được chắp cánh. Câu chữ mượt mà, tròn trịa, gần như không có gì để phàn nàn.

Thật ra, trước khi có AI, mỗi mùa hiến chương nhà giáo hằng năm, trên mạng đã có không ít bài viết hướng dẫn cách làm thiệp, "văn mẫu" viết thư cảm động gửi thầy cô. Học trò chép lại, phụ huynh tìm giúp, rồi những lời chúc ấy cứ thế xuất hiện ở nhiều nơi. AI không tạo ra thói quen này. Công nghệ chỉ khiến việc có một lời chúc đẹp trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Mới đây, tôi đọc được câu chuyện phụ huynh kể về bài tập của con đang học lớp 7. Cô giáo giao cho học sinh làm poster giới thiệu bộ phim yêu thích. Phần lớn các em dùng AI tạo hình, rồi in màu. Riêng con chị về nhà tự vẽ, tự trang trí. 

Cũng là giảng viên, câu chuyện khiến tôi phải tự hỏi rằng, khi nhìn vào một sản phẩm của học trò, liệu thầy cô chúng ta có thể nhận ra bao nhiêu phần trong đó là suy nghĩ và công sức của chính các em?

Tôi không nghĩ AI là kẻ thù của lòng biết ơn. Giáo viên cũng đang sử dụng công nghệ này trong công việc hằng ngày. 

Theo khảo sát TALIS 2024 (khảo sát quốc tế về dạy và học) của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), 64% giáo viên Việt Nam tham gia khảo sát cho biết đã sử dụng AI trong công việc, cao hơn mức trung bình 36% của OECD. AI có thể giúp thầy cô soạn bài, thiết kế hoạt động, tiết kiệm thời gian. Đó là những lợi ích khó lòng phủ nhận.

Nhưng việc nói lời cảm ơn với người đã từng dạy mình, bằng AI, thì sao?

AI có thể viết rằng thầy cô đã thắp sáng ước mơ của em. Nhưng AI không biết năm lớp 4, trong một buổi chiều mưa, cô đã cho em mượn chiếc áo mưa rồi tự mình đội mưa về nhà. 

AI cũng không biết có người thầy từng ngồi lại sau giờ học, giảng đi giảng lại một bài toán đến lần thứ n, chỉ vì cậu học trò vẫn chưa hiểu. Những kỷ niệm vụn vặt như thế, có thể chẳng đáng kể với người ngoài, nhưng lại in sâu trong ký ức của người từng trải qua.

Năm 1957, sau khi nhận giải Nobel Văn học, nhà văn Albert Camus viết thư gửi người thầy tiểu học cũ của mình, Louis Germain. Lá thư đề ngày 19-11-1957. Camus kể rằng, sau mẹ, người đầu tiên ông nghĩ đến khi biết tin mình được trao giải chính là thầy. Ông nhớ đến bàn tay trìu mến thầy từng chìa ra với cậu bé nghèo năm nào, nhớ những bài học, và cả sự nâng đỡ đã góp phần làm nên cuộc đời mình.

Rõ ràng, lá thư ấy chạm đến cảm xúc của người đọc, không phải bằng những lời ca ngợi chung chung, mà bằng câu chuyện có thật về một bàn tay dẫn dắt đã kịp thời chìa ra đúng lúc. 

Một cử chỉ bao dung quen thuộc có thể người thầy đã không còn nhớ, nhưng với học trò, nó lại theo suốt cuộc đời.

Trong những bài giảng về truyền thông, tôi thường nói với sinh viên rằng một thông điệp không chỉ được nhớ vì nó nói điều gì, mà còn vì người ta nhận ra ai đang nói với mình. 

Một lời chúc có thể rất hay, nhưng nếu chỉ cần thay tên người gửi, đổi tên người nhận là có thể dùng cho hàng trăm người khác, thì lời chúc ấy chỉ là lời chúc kiểu công nghiệp, được sản xuất hàng loạt, thiếu đi dấu ấn của người gửi.

Vì vậy, mùa 20-11 năm nay, nếu muốn dùng AI để làm một tấm thiệp đẹp, cứ dùng để tạo những đề xuất gợi ý. Nhưng hãy thử viết thêm vào đó một câu của riêng bản thân mình, về những kỷ niệm đã giúp nuôi dưỡng tâm hồn bấy lâu, đã cổ vũ chúng ta những khi sờn lòng nản chí. Không cần văn chương lai láng, chẳng cần câu chữ bóng bẩy. Chỉ cần đó là điều mình thực sự nhớ, thật sự khắc sâu trong tâm trí, bất kể thời gian có phủ bụi theo tháng năm.

Các bậc cha mẹ cũng đừng vội sửa hết lỗi chính tả trong tấm thiệp của con. Có khi, những nét chữ xiêu vẹo của một đứa trẻ mới là thứ khiến thầy cô mỉm cười khi mở lại món quà ấy nhiều năm sau.

Biết bao chuyến đò tri thức đi qua, thầy cô có thể sẽ quên tên không ít học trò từng dạy dỗ, nhưng đôi khi vẫn nhớ một tấm thiệp ngộ nghĩnh, một câu văn ngây ngô. Bởi trong đó không chỉ có lời chúc mừng ngày 20-11, mà còn gửi gắm những kỷ niệm rất đỗi chân tình, giản dị.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề

Bạn đang đọc bài viết "Ngày Nhà giáo 20-11: Lời cảm ơn không thể viết giùm" tại chuyên mục Công nghệ - Xe. Mọi bài vở cộng tác xin gửi về địa chỉ email ([email protected]).