Chiều 22/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tránh tình trạng chia tách doanh thu, chia nhỏ hoạt động kinh doanh
Theo dự thảo nghị quyết, Chính phủ đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm 2026-2027 cho cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm, nhằm tạo thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng sản xuất.
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) ủng hộ chủ trương giảm thuế, song chỉ ra bất cập, nếu doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng và được giảm 30% số thuế; nhưng khi doanh thu vừa vượt 10 tỷ đồng, mức giảm không còn.
"Một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng được hưởng mức giảm, trong khi doanh nghiệp doanh thu 10,1 tỷ đồng thì không. Quy mô hoạt động gần như tương đương nhưng nghĩa vụ thuế có thể thay đổi khá lớn", đại biểu Thanh nêu, cảnh báo điều này có thể tạo tâm lý ngại tăng quy mô; phát sinh động cơ chia nhỏ doanh thu, tách hoạt động hoặc pháp nhân để tiếp tục được hưởng chính sách.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) cũng đề nghị cần làm rõ tiêu chí doanh thu 10 tỷ đồng đảm bảo đúng đối tượng và công bằng. Theo bà, mỗi ngành nghề có sự khác biệt lớn. Có ngành nghề doanh thu 10 tỷ nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp, có ngành cũng doanh thu như vậy nhưng tỷ suất lợi nhuận cao, vì vậy mức hưởng lợi của chính sách là khác nhau.
Đại biểu cũng lưu ý cần tránh tình trạng chia tách doanh thu, chia nhỏ hoạt động kinh doanh, tách doanh nghiệp, điều chỉnh doanh thu để đưa doanh thu xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng. Vì vậy, cần kiểm soát đối với trường hợp doanh nghiệp liên kết, cùng địa điểm, sở hữu hoạt động kinh doanh chung. Mục tiêu để việc thụ hưởng chính sách đúng đối tượng.
ĐBQH Nguyễn Văn Thân. Ảnh: Như Ý.
Đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TPHCM) - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam - bày tỏ, dự thảo nghị quyết thể hiện sự hỗ trợ rất kịp thời của Chính phủ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Về một số lo ngại của đại biểu về việc trục lợi chính sách, theo ông Thân, chuyện trục lợi nếu có thì không đáng kể, vì nếu cố tình chia tách, trục lợi thì chi phí bỏ ra có khi còn tốn kém hơn cả phần thuế được giảm.
Ông Thân cũng phân tích, mức đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm, gần như bao phủ toàn bộ phân khúc số hộ kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ, siêu nhỏ.
“Kinh nghiệm 20 năm khảo sát của chúng tôi cho thấy rằng, càng có cơ chế giảm thuế hợp lý thì mức độ tuân thủ của doanh nghiệp càng cao, giúp nuôi dưỡng nguồn thu bền vững”, ông Thân nói.
Ngưỡng 10 tỷ đồng đảm bảo bao phủ, hỗ trợ được đại đa số các hộ kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ, siêu nhỏ
Trao đổi, giải trình làm rõ thêm một số vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, quy mô của doanh nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tăng trưởng kinh tế.
Ông Tuấn dẫn kinh nghiệm của Nhật Bản trong giai đoạn tăng trưởng cao từ 10-12%/năm chỉ ra, đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) khoảng 58% và 20% là nhờ quy mô doanh nghiệp phát triển lớn lên.
Lý giải việc lựa chọn ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, Bộ trưởng Tài chính cho hay, theo số liệu thống kê hiện nay của Bộ Tài chính, số hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng là 2,69 triệu hộ kinh doanh, chiếm tới 99,98% tổng số hộ kinh doanh trên cả nước.
Số doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng là hơn 865.000 doanh nghiệp, chiếm khoảng 81,1% tổng số doanh nghiệp.
"Như vậy, ngưỡng 10 tỷ đồng đảm bảo bao phủ và hỗ trợ được đại đa số các hộ kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ, siêu nhỏ đang thực sự gặp khó khăn hiện nay", ông Tuấn nêu.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Như Ý.
Về mức giảm 30%, ông Tuấn giải thích, với doanh thu 10 tỷ đồng, chia ra mỗi tháng doanh thu là khoảng 833 triệu đồng. Nếu tính tỷ lệ lợi nhuận khoảng 12% thì số thuế mỗi tháng doanh nghiệp phải nộp khoảng từ 15 đến 17 triệu đồng; mức giảm 30% tương đương giảm từ 4 triệu đến hơn 5 triệu đồng.
"Mức 5 triệu đồng này tương đương với mức chi tiêu cao nhất của một người dân trong một tháng, và cũng tương đương với mức tiền lương tối thiểu vùng của vùng I. Điều này cũng tạo điều kiện cơ bản để các doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm nguồn lực để phát triển", Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh.
Đáng chú ý, Bộ trưởng Tài chính nêu, "sau thời gian các cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, ý thức trách nhiệm đối với người kinh doanh rất là cao, họ chỉ mong muốn làm sao làm cho đúng, không ai muốn làm sai cả". Vì thế, chính sách thuế phải làm sao càng đơn giản càng tốt.
Bộ trưởng Tài chính cho hay trong luật Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 tới, sẽ sửa theo hướng nâng mức doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản - theo tỷ lệ phần trăm nhân doanh thu đối với doanh nghiệp có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống thay vì mức 3 tỷ đồng như hiện nay để giúp hỗ trợ doanh nghiệp nhiều hơn.
Về giải pháp nhằm tránh tình trạng "chia tách nhằm hưởng chính sách ưu đãi", ông Tuấn khẳng định, trong dự thảo nghị quyết của Chính phủ, sẽ loại trừ các trường hợp công ty con, công ty liên kết để đảm bảo hạn chế tối đa việc trục lợi chính sách.
Hiệu lực của nghị quyết bắt đầu từ tháng 8 năm nay và áp dụng cho cả kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Theo đó, sẽ thông báo sớm giúp doanh nghiệp chủ động tính toán mức ưu đãi được hưởng, từ đó chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư, sản xuất kinh doanh, đặc biệt là vào chu kỳ cuối năm và dịp Tết Nguyên đán.
