Theo Bộ Y tế, bệnh sán lá gan là tình trạng nhiễm ký sinh trùng dẫn đến các tổn thương nguy hiểm hoặc ổ áp xe nghiêm trọng tại gan. Trong một số trường hợp ký sinh lạc chỗ, sán còn gây hại cho các cơ quan khác.
Nguyên nhân nhiễm bệnh chủ yếu bắt nguồn từ thói quen ăn sống các loại rau thủy sinh (như rau ngổ, rau muống, rau rút, rau cần, cải xoong, ngó sen...) hoặc uống nước chứa ấu trùng. Thông thường, loại ký sinh trùng này ký sinh ở người và các loài động vật ăn cỏ (trâu, bò, cừu...). Vật chủ sẽ nhiễm bệnh khi ăn phải thực vật dưới nước hoặc uống nước chưa nấu chín có chứa ấu trùng sán.
Ảnh minh họa. (nguồn: Getty)
Ngay sau khi vào cơ thể, ấu trùng sẽ đi qua dạ dày, xuyên thủng thành tiêu hóa để tiến vào ổ bụng, sau đó định cư tại gan và các cơ quan lân cận.
Quy trình này mất khoảng 2-3 tháng ký sinh tại nhu mô gan, trước khi sán di chuyển sâu vào đường mật để trưởng thành và sinh sản. Một khi không được can thiệp y tế, sán trưởng thành có thể tồn tại và gây bệnh âm ỉ suốt nhiều năm.
Điểm nguy hiểm nhất của căn bệnh này là tính chất "bất định" của triệu chứng. Biểu hiện lâm sàng của bệnh sán lá gan lớn thường rất mơ hồ, thay đổi linh hoạt tùy theo số lượng ấu trùng, vị trí ký sinh và giai đoạn tiến triển của bệnh, gây khó khăn lớn cho việc chẩn đoán sớm.
Ở giai đoạn cấp tính, người bệnh thường có sốt, đau hạ sườn phải và đau bụng. Trong khi tới giai đoạn mạn tính, các triệu chứng không còn điển hình nên dễ nhầm lẫn với với bệnh khác.
Do đó, để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng nên ưu tiên mua rau đóng gói có nhãn mác rõ ràng tại các hệ thống uy tín như siêu thị, cửa hàng rau sạch. Khi mua sắm, nên chọn rau tươi, không bị giập nát, thối hỏng.
Trước khi rửa rau, cần loại bỏ lá úa, héo, rễ bẩn hoặc phần không ăn được. Rửa tay sạch trước khi sơ chế và rửa rau. Dùng nước sạch để rửa, tránh dùng nước ao, hồ dễ nhiễm khuẩn. Các bước rửa rau đúng cách gồm:
Bước 1: Rửa sơ bằng nước sạch để loại bỏ đất cát, bụi bẩn bám trên rau.
Bước 2: Ngâm rau trong nước sạch hoặc nước muối loãng (0,9%) từ 5 - 10 phút để hỗ trợ loại bỏ vi khuẩn và hóa chất. Có thể thay thế nước muối bằng nước vo gạo hoặc dung dịch rửa rau an toàn.
Bước 3: Rửa lại nhiều lần dưới vòi nước chảy để loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn, vi khuẩn và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đối với rau lá, nên rửa từng lá để làm sạch hiệu quả.
Bước 4: Vớt rau ra để ráo nước hoặc dùng máy quay rau để làm khô trước khi chế biến.
Lưu ý không ngâm rau quá lâu vì có thể làm mất chất dinh dưỡng. Không dùng thuốc tím hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc để rửa rau.
Những sai lầm phổ biến khi rửa rau
-Ngâm rau lâu để làm sạch hơn: Nhiều người có thói quen ngâm rau trong nước lâu để chắc chắn là đã làm sạch hết bụi bẩn và thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, việc ngâm quá lâu có thể làm mất đi dưỡng chất của rau và còn làm rau hấp thu nước, khiến nó mất đi độ giòn và tươi ngon ban đầu.
-Sử dụng thuốc tẩy: Nhiều người nghĩ rằng sử dụng thuốc tẩy là cách hiệu quả để làm sạch rau. Tuy nhiên, thuốc tẩy có thể làm tăng nguy cơ nhiễm độc do chất hóa học có thể thấm vào bên trong rau và hoa quả.
-Rửa qua nhiều bước: Việc rửa quá nhiều bước với nhiều chất khác nhau như baking soda, nước muối, dầu gạo… có thể làm giảm chất dinh dưỡng của rau mà không tăng hiệu quả làm sạch.
-Không cần rửa rau hữu cơ: Dù không có chất hóa học bảo vệ thực vật, rau hữu cơ vẫn có thể chứa vi khuẩn, bụi bẩn và cần được rửa sạch trước khi ăn.
-Rửa bằng nước nóng: Việc này không chỉ làm mất chất dinh dưỡng mà còn có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng của rau và hoa quả.
-Chỉ rửa trên bề mặt: Nhiều người chỉ tập trung rửa rau và hoa quả trên bề mặt bên ngoài mà quên rằng các vi khuẩn và các chất hóa học có thể thấm vào bên trong qua các khe nứt.
-Không rửa kỹ vùng rễ: Khi rửa rau và hoa quả, nhiều người chỉ tập trung vào phần thân lá mà quên rằng vùng rễ của rau củ cũng cần được rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn và mầm bệnh.
Minh Hoa (t/h theo Znews, Tuổi Trẻ)
