Ở nhiều vùng nông thôn miền Bắc, cây dâm bụt từ lâu đã quen thuộc với hình ảnh hàng rào xanh mướt, nở hoa rực rỡ quanh năm. Thế nhưng ít ai biết rằng, bên cạnh giá trị làm cảnh, phần lá của loài cây này còn có thể trở thành nguyên liệu cho những món ăn dân dã trong đời sống hằng ngày.
Tại một số nơi người dân từ lâu đã sử dụng lá dâm bụt như một loại rau quen thuộc trong bữa cơm gia đình. Lá thường được chọn ở độ bánh tẻ không quá non cũng không quá già để giữ được độ mềm vừa phải và hạn chế độ nhớt khi chế biến. Khi nấu đúng cách, lá có vị ngọt nhẹ, dễ ăn và khá lạ miệng.
Theo kinh nghiệm dân gian, lá dâm bụt còn được xem là thực phẩm có tính mát, rất phù hợp để sử dụng trong những ngày hè oi bức. Vì vậy, loại rau dân dã này thường xuất hiện trong bữa ăn như một cách giúp cân bằng vị giác và làm dịu cái nóng của thời tiết.
Loài hoa dại từng trồng làm hàng rào, nay hóa đặc sản lạ miệng, tốt cho sức khỏe ít người biết. Ảnh minh họa.
Hoa dâm bụt có nhiều loại, phổ biến nhất là dâm bụt đỏ và trắng, nở quanh năm với cánh hoa mềm, vị chua nhẹ và thanh mát. Chính hương vị đặc trưng này giúp loài hoa dân dã trở thành nguyên liệu thú vị trong nhiều món ăn truyền thống.
Ở các vùng quê, người dân từ lâu đã tận dụng hoa dâm bụt để chế biến món ăn như gỏi, canh hay trà. Mỗi cách chế biến lại mang đến một trải nghiệm vị giác riêng, vừa lạ miệng vừa dễ ăn, đặc biệt phù hợp trong những ngày nắng nóng.
Gợi ý nhiều món ngon lạ miệng từ hoa dâm bụtMột trong những món phổ biến nhất là gỏi hoa dâm bụt. Cánh hoa sau khi làm sạch được trộn cùng rau thơm, lạc rang, hành phi và nước mắm chua ngọt, tạo nên món ăn giòn nhẹ, thanh mát.
Ngoài ra, hoa dâm bụt còn được nấu canh với tôm hoặc thịt băm. Khi chín, cánh hoa mềm nhưng không nát, nước canh có vị chua dịu tự nhiên, giúp giải nhiệt rất tốt.
Không dừng lại ở đó, hoa còn được dùng để pha trà. Cánh hoa phơi khô, hãm với nước sôi cho ra thức uống màu đỏ đẹp mắt, vị chua nhẹ, có thể dùng nóng hoặc lạnh tùy thích.
Ngày nay, hoa dâm bụt còn được chế biến thành siro, mứt hoặc thạch. Siro có vị chua ngọt hài hòa, thường dùng để pha nước giải khát; còn mứt hoa dâm bụt dẻo thơm, lạ miệng và bắt mắt.
Tuy nhiên, khi sử dụng làm thực phẩm, cần chọn hoa sạch, không thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên hoa trồng tại vườn nhà và sơ chế kỹ trước khi chế biến.
Từng gắn liền với hình ảnh hàng rào làng quê Việt Nam, hoa dâm bụt nay không chỉ là loài hoa trang trí quen thuộc mà còn được nhiều người biết đến như một nguyên liệu ẩm thực độc đáo, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ảnh minh họa.
Hoa dâm bụt chứa nhiều dưỡng chất như vitamin C, beta-caroten, riboflavin, thiamin cùng các hợp chất flavonoid, alcaloid và sterol. Nhờ đó, loài hoa này được nhiều nghiên cứu ghi nhận có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe.
Trà hoa dâm bụt được cho là có khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ điều hòa huyết áp, bảo vệ tim mạch, hỗ trợ chức năng gan, cải thiện tâm trạng và giúp kiểm soát cân nặng.
Ngoài ra, một số nghiên cứu còn cho thấy chiết xuất từ hoa dâm bụt có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, góp phần hỗ trợ phòng ngừa một số bệnh lý nhiễm khuẩn khi sử dụng hợp lý.
Từ một loài hoa mọc ven hàng rào, hoa dâm bụt nay đã "lên đời" thành nguyên liệu ẩm thực và thức uống được nhiều người quan tâm, vừa dân dã vừa giàu giá trị dinh dưỡng.
Quả dại Việt Nam nay thành đặc sản xuất ngoại, giá nửa triệu/kg vẫn đắt hàngĐỌC NGAYTS. Rashmi Aderao, chuyên gia da liễu tại phòng khám Ruby Hall (Ấn Độ), cho biết hoa dâm bụt chứa nhiều axit amin có khả năng hỗ trợ quá trình sản sinh keratin thành phần quan trọng giúp tóc chắc khỏe, bóng mượt và cải thiện cấu trúc sợi tóc tự nhiên.
Theo chuyên gia, loài hoa này còn giúp tăng cường lưu thông máu ở da đầu, từ đó nuôi dưỡng nang tóc tốt hơn và kích thích quá trình mọc tóc. Bên cạnh đó, các flavonoid trong dâm bụt hoạt động như một lớp "lá chắn" tự nhiên, giúp bảo vệ tóc và da đầu trước tác hại của tia UV, đồng thời mang lại cảm giác mát dịu, giảm kích ứng da đầu.
Ngoài ra, nhờ chứa lượng chất nhầy tự nhiên, hoa và lá dâm bụt có kết cấu hơi sệt, giúp cấp ẩm hiệu quả cho da đầu khô. Hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào cũng góp phần hỗ trợ giảm rụng tóc và cải thiện sức khỏe tổng thể của mái tóc.
Trúc Chi (t/h)
