Là nơi sinh sống của khoảng một nửa trong số 12.000 dân Tuvalu, đảo Fogafale dễ bị tổn thương trước những tác động của tình trạng ngập lụt, xói lở bờ biển và mực nước biển dâng dọc bờ phía nam - Ảnh: UNDP
Tuyên bố của Liên hợp quốc nêu rõ "chúng tôi hết sức quan ngại về mực nước biển dâng", đồng thời kêu gọi quốc tế hành động mạnh mẽ hơn trước tình trạng này.
"Mực nước biển dâng lên được đo bằng milimet, nhưng hậu quả của nó được tính bằng hàng triệu cuộc đời tan vỡ, những cộng đồng phải rời bỏ quê hương và tương lai bị tước đoạt" - Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres chỉ ra.
Ông nhấn mạnh: "Chúng ta không thể để các quốc gia và nền văn hóa biến mất dưới những con sóng, hay để những khát vọng của hàng tỉ người chết chìm".
Theo Hãng tin AFP, năm 2024, mực nước biển toàn cầu dâng gần 6mm, là mức tăng hằng năm lớn nhất từng được ghi nhận. Mực nước dự kiến sẽ tăng 1m hoặc cao hơn vào cuối thế kỷ này nếu thế giới không hành động quyết liệt.
Mực nước biển dâng - do tình trạng đại dương nóng lên và các tảng băng, sông băng tan chảy - đang là mối đe dọa sống còn đối với các đảo quốc ở vùng đất thấp.
Tuyên bố của Liên hợp quốc được thông qua nhằm tạo động lực mới cho các nỗ lực giải quyết vấn đề, bao gồm giảm phát thải khí nhà kính và cung cấp tài chính cho các quốc gia dễ bị tổn thương để tăng cường khả năng chống chịu.
Một điểm quan trọng là tuyên bố này giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến số phận của các quốc gia khi lãnh thổ của họ bắt đầu biến mất dưới những con sóng.
Tuyên bố khẳng định các vùng biển của một quốc gia vẫn được duy trì ngay cả khi đường bờ biển bị thu hẹp, đồng thời nêu rõ "một khi quốc gia được thành lập, sự biến mất của một trong những yếu tố cấu thành quốc gia đó không nhất thiết dẫn đến việc nước đó mất tư cách quốc gia".
Tổng thống Palau Surangel Whipps Jr. hoan nghênh tuyên bố trên, gọi đây là "thành tựu thực sự".
"Đối với những quốc gia mà sự tồn tại về cơ bản được định hình bởi đại dương bao quanh, mực nước biển dâng sẽ làm thay đổi cuộc sống" - Tổng thống Palau Surangel Whipps Jr. phát biểu thay mặt liên minh các đảo quốc nhỏ.
Ông cho biết các đảo quốc nhỏ đã liên tục gióng lên hồi chuông cảnh báo kể từ Tuyên bố Male năm 1989 về sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng, đồng thời góp phần xây dựng luật pháp quốc tế về vấn đề này.
Ông Tom Mortlock, chuyên gia phân tích thảm họa tại Công ty Aon, giải thích rằng ngay cả những mức tăng nhỏ của mực nước biển cũng gây ra rủi ro nghiêm trọng.
Mực nước biển dâng 1cm có thể khiến đường bờ biển lùi vào đất liền 1m.
Các dự báo cho thấy lũ lụt - vốn chỉ xảy ra khoảng 50 năm một lần với mực nước biển hiện nay - có thể xảy ra 3-4 năm một lần nếu mực nước biển dâng 0,5m.
Theo ông Mortlock, các giải pháp dựa vào thiên nhiên như rừng ngập mặn "có thể làm giảm rủi ro ven biển, đồng thời giải quyết vấn đề cốt lõi của biến đổi khí hậu là hấp thụ và giảm lượng carbon".
