Đường hầm eo biển Manche (Channel Tunnel), còn được gọi là Eurotunnel, là công trình đường sắt nối Folkestone ở miền nam nước Anh với Coquelles, gần Calais ở miền bắc nước Pháp. Với tổng chiều dài 50,45 km, trong đó 37,9 km nằm dưới đáy biển, đây từng là đường hầm dưới biển dài nhất thế giới.
Theo số liệu được công bố về dự án, công trình được xây dựng từ năm 1988 và hoàn thành vào năm 1994, với thời gian thi công chưa đầy 6 năm. Khoảng 13.000 kỹ sư, công nhân đã tham gia xây dựng, trong khi tổng chi phí vào thời điểm hoàn thành đạt khoảng 9,5 tỷ bảng Anh, tương đương hơn 320.000 tỷ đồng.
Ý tưởng xây dựng đường hầm nối Anh và Pháp đã xuất hiện từ đầu thế kỷ XIX. Tuy nhiên, dự án nhiều lần bị trì hoãn do những lo ngại về kỹ thuật, tài chính và an ninh. Chỉ sau khi hai nước ký Hiệp ước Canterbury vào năm 1986, dự án mới có cơ sở pháp lý để triển khai.
Quá trình thi công sử dụng 11 máy khoan hầm TBM, trong đó 6 máy hoạt động từ phía Anh và 5 máy từ phía Pháp. Các máy đào xuyên qua những lớp địa chất dưới eo biển, tạo nên hệ thống đường hầm có khả năng vận hành tàu hỏa xuyên biên giới.
Tổng khối lượng đất đá đào lên trong quá trình xây dựng vào khoảng 8 triệu m³. Phía Anh tận dụng vật liệu đào được để tạo khu đất lấn biển Samphire Hoe gần Dover, trong khi phía Pháp xử lý và tập kết đất đá tại các khu vực được quy hoạch.
Ba đường hầm chạy song song dưới đáy biển
Về kết cấu, Channel Tunnel không phải một đường hầm đơn lẻ mà gồm ba đường hầm chạy song song: hai đường hầm đường sắt chính và một đường hầm dịch vụ nằm ở giữa.
Hai đường hầm chính phục vụ tàu chở khách và hàng hóa theo hai chiều. Đường hầm dịch vụ được sử dụng cho công tác bảo trì, tiếp cận kỹ thuật và hỗ trợ ứng phó khẩn cấp.
Tại vị trí sâu nhất, đường hầm nằm khoảng 75 m dưới mực nước biển. Việc lựa chọn lớp đá phấn có đặc tính địa chất phù hợp giúp các nhà thầu kiểm soát điều kiện thi công trong môi trường dưới biển.
Đường hầm dịch vụ được nối thông vào tháng 12/1990. Sau khi hoàn tất các hạng mục xây dựng, lắp đặt thiết bị và thử nghiệm, công trình được khánh thành ngày 6/5/1994.
Tổng vốn đầu tư cuối cùng cao hơn đáng kể so với dự toán ban đầu. Chi phí xây dựng được ước tính ban đầu khoảng 4,8 tỷ bảng Anh, nhưng lên tới khoảng 9,5 tỷ bảng Anh khi công trình hoàn thành. Mức tăng này phản ánh những phát sinh về kỹ thuật, thiết bị, thiết kế và các yêu cầu an toàn trong quá trình triển khai.
Rút ngắn hành trình London - Paris xuống còn hơn 2 giờ
Giá trị lớn của Channel Tunnel nằm ở khả năng kết nối trực tiếp hệ thống đường sắt của Anh với mạng lưới đường sắt châu Âu. Thay vì phải vượt eo biển bằng phà hoặc kết hợp nhiều chặng vận tải, hành khách có thể đi tàu cao tốc từ trung tâm London đến trung tâm Paris.
Theo Eurostar, thời gian nhanh nhất trên tuyến London - Paris hiện khoảng 2 giờ 16 phút. Tàu có thể đạt tốc độ 300 km/h trên các tuyến đường sắt cao tốc, trong khi tốc độ khi chạy bên trong đường hầm eo biển Manche là khoảng 160 km/h.
Công trình cũng tạo điều kiện phát triển các tuyến đường sắt quốc tế khác. Thời gian di chuyển nhanh nhất từ London đến Brussels khoảng 1 giờ 53 phút, còn tuyến London - Lille mất khoảng 1 giờ 22 phút.
Bên cạnh vận tải hành khách, hệ thống Le Shuttle vận chuyển ô tô, xe buýt và xe tải giữa hai đầu đường hầm. Nhờ đó, công trình không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn tạo thêm một hành lang vận tải hàng hóa giữa Anh và lục địa châu Âu.
Từ khi đi vào hoạt động năm 1994, đã có hơn 537 triệu lượt hành khách và hơn 109 triệu phương tiện đi qua đường hầm này. Đây là tuyến giao thông đường bộ độc đáo, đảm nhận khoảng 1/4 tổng giá trị thương mại giữa châu Âu lục địa và Vương quốc Anh, trở thành một mắt xích quan trọng trong kết nối kinh tế 2 bên.
