Ảnh minh họa
Các kỹ sư tại Baku, thủ đô Azerbaijan, đã thực hiện dự án di dời một dinh thự lịch sử nặng khoảng 18.000 tấn mà không cần tháo dỡ các bức tường chính. Thay vì phá bỏ công trình để giải phóng mặt bằng, đội ngũ thi công nâng toàn bộ tòa nhà khỏi nền móng cũ, sau đó dịch chuyển đến vị trí mới bằng hệ thống đỡ chuyên dụng.
Theo Sách kỷ lục Guinness thế giới, quá trình di dời diễn ra từ ngày 23 đến 27/4/2013. Hãng tin Azernews cho biết công việc hoàn thành trong khoảng 4 ngày, với tổng thời gian di chuyển thực tế khoảng 40 giờ.
Dự án nhằm tạo thêm không gian cho việc mở rộng đường tại khu vực trung tâm Baku, đồng thời bảo tồn một công trình kiến trúc có lịch sử hơn một thế kỷ.
Dinh thự hơn 100 năm tuổi được giữ nguyên kết cấu
Tòa nhà được xây dựng năm 1908 bởi Isa Bey Hajinski, một doanh nhân hoạt động trong lĩnh vực dầu mỏ tại Azerbaijan. Công trình còn được biết đến với tên gọi nhà của anh em nhà Hajinski, nằm tại số 39 đường Fizuli, thuộc quận Nizami, Baku.
Dinh thự được xây bằng đá, có chiều dài khoảng 52 m và chiều cao 20 m. Do có giá trị kiến trúc và lịch sử, công trình được lựa chọn để bảo tồn thay vì phá dỡ khi thành phố triển khai kế hoạch mở rộng đường.
Thách thức lớn nhất là di chuyển một khối kiến trúc nặng hàng chục nghìn tấn mà không gây biến dạng hoặc làm hư hại kết cấu. Nếu lực nâng và tải trọng không được phân bổ đồng đều, tường xây có thể xuất hiện vết nứt, trong khi các bộ phận chịu lực có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Vì vậy, đội ngũ kỹ thuật phải chuẩn bị hệ thống chịu lực mới trước khi tách công trình khỏi nền móng ban đầu. Đây là bước quan trọng để bảo đảm tòa nhà có thể được nâng lên và dịch chuyển như một khối thống nhất.
Sử dụng kích thủy lực và đường ray thép, bê tông
Trước khi di dời, các kỹ sư gia cố khu vực tầng hầm, lắp đặt những cấu kiện chịu lực mới bên dưới công trình. Hệ thống này được thiết kế để tiếp nhận trọng lượng của dinh thự sau khi phần liên kết với nền móng cũ được tháo bỏ.
Tiếp đó, đội thi công xây dựng hệ thống đường ray bằng thép và bê tông làm bệ đỡ, tạo tuyến di chuyển cho toàn bộ tòa nhà. Khi công tác chuẩn bị hoàn tất, tải trọng được chuyển sang hệ thống đỡ tạm thời, cho phép công trình dịch chuyển theo phương ngang.
Theo Guinness, 9 kích thủy lực được sử dụng để đẩy dinh thự khỏi vị trí ban đầu. Quá trình này đòi hỏi chuyển động được kiểm soát nhằm hạn chế rung lắc và tránh tạo ra ứng suất bất lợi đối với kết cấu.
Một số thông tin về dự án đề cập đến việc nâng công trình lên vài milimét trong giai đoạn chuẩn bị. Tuy nhiên, chưa có đủ căn cứ xác nhận con số 210 kích thủy lực như một số mô tả khác nêu ra. Số lượng được Guinness ghi nhận là 9 kích.
Khoảng cách di chuyển được Guinness công bố là 10,5 m, trong khi Azernews đưa tin con số khoảng 10,6 m. Chênh lệch này có thể xuất phát từ cách làm tròn hoặc phương pháp đo được sử dụng.
Theo Azernews, hơn 100 chuyên gia đã tham gia dự án. Công ty Bresser của Hà Lan phối hợp với các đơn vị địa phương triển khai công việc. Sau khi dinh thự đến vị trí mới, đội ngũ thi công tiếp tục xây dựng nền móng mới để bảo đảm khả năng chịu lực lâu dài.
Bảo tồn công trình thay vì phá dỡ
Herman Bresser, người sáng lập công ty Bresser, cho biết tại thời điểm đó, đội ngũ thi công dự kiến cần thêm khoảng hai tuần để hoàn tất công đoạn xây dựng nền móng mới. Các thông tin được công bố cũng đề cập đến việc tính toán khả năng chịu động đất của công trình, dù chưa có đầy đủ dữ liệu kỹ thuật để đánh giá chi tiết phương án này.
Thị trưởng Baku khi đó, Hajibala Abutalibov, cho biết cư dân có thể trở lại các căn hộ sau vài tuần. Tuy nhiên, thông tin về số hộ dân sinh sống trong tòa nhà và phương án bố trí chỗ ở tạm thời không được công bố rõ.
Với trọng lượng khoảng 18.000 tấn, tương đương gần 19.840 tấn Mỹ, dinh thự tại đường Fizuli được Guinness ghi nhận là tòa nhà nặng nhất từng được di dời nguyên vẹn.
Dự án tại Baku cho thấy việc nâng và dịch chuyển toàn bộ công trình có thể trở thành một phương án thay thế phá dỡ trong quy hoạch đô thị, đặc biệt với những tòa nhà có giá trị lịch sử. Tuy nhiên, giải pháp này đòi hỏi khảo sát kết cấu chi tiết, hệ thống chịu lực chuyên biệt và quá trình thi công được kiểm soát nghiêm ngặt.
Thay vì lựa chọn giữa giữ nguyên vị trí dinh thự và phá bỏ để mở rộng đường, các kỹ sư đã dịch chuyển công trình khoảng 10,5 m, vừa giải phóng mặt bằng vừa giữ lại kiến trúc được xây dựng từ năm 1908.
