Những ngày cuối năm, về Đông Khê, dễ dàng bắt gặp khung cảnh tất bật từ sáng sớm đến chiều muộn. Trên các con ngõ nhỏ, người dân thoăn thoắt se hương, nhuộm chân, đem phơi nắng. Không khí Tết như đến sớm hơn khi cả làng chìm trong mùi thơm dịu nhẹ, quen thuộc của hương bài.
Ông Mậu đang làm những nén hương bài bằng phương pháp thủ công. Ảnh: Lê Dương
Đông Khê là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng ở Thanh Hóa với nghề làm hương thủ công. Trải qua nhiều thế hệ, nghề hương đã trở thành nguồn sinh kế bền vững cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, phải đến dịp cận Tết, nhịp làm việc mới thực sự bước vào “mùa cao điểm”.
Theo người dân trong làng, vào những tháng bình thường, sản lượng hương làm ra vừa đủ cung cấp cho thị trường trong tỉnh và các vùng lân cận. Riêng dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu tăng mạnh khiến các hộ phải tăng công suất gấp nhiều lần. Những bó hương thành phẩm liên tục được đóng gói, chuyển đi khắp nơi. Đơn đặt hàng dồn dập, nhiều gia đình phải huy động cả con cháu cùng tham gia mới kịp tiến độ.
Những ngày giáp Tết, hương bài Đông Khê luôn trong tình trạng "cháy hàng". Ảnh: Lê Dương
Điểm đặc biệt của hương Đông Khê nằm ở quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công. Từ khâu chọn nguyên liệu, trộn bột, se hương đến phơi khô đều dựa vào đôi tay người thợ. Chính sự tỉ mỉ ấy tạo nên sản phẩm sạch, thơm tự nhiên, có mùi đặc trưng không lẫn với hương công nghiệp.
Ông Đoàn Văn Mậu (66 tuổi), người đã gắn bó với nghề làm hương suốt 4 thập kỷ, cho biết nghề hương không chỉ là công việc mưu sinh mà còn là “phần hồn” của làng. Mỗi nén hương làm ra không đơn thuần để bán mà còn gửi gắm trong đó sự thành kính và nét văn hóa truyền thống của người Việt trong những ngày lễ, ngày Tết.
Công đoạn nhào nặn bột hương. Ảnh: Lê Dương
“Gia đình tôi là một trong số ít hộ ở làng nghề sản xuất hương để bán quanh năm. Các tháng trong năm, gia đình làm trung bình khoảng 100.000 nén hương/tháng. Dịp cuối năm, chúng tôi phải thuê thêm nhân công để sản xuất khoảng 300.000-400.000 nén hương nhằm cung ứng cho thị trường”, ông Mậu chia sẻ.
Hiện nay, sản phẩm hương bài của gia đình ông Mậu đã được công nhận OCOP 3 sao và được tiêu thụ rộng rãi tại nhiều tỉnh, thành phố từ Bắc vào Nam.
Quấn bột vào tăm hương. Ảnh: Lê Dương
Theo ông Mậu, hương bài truyền thống thường được làm từ các loại thảo mộc, vỏ cây, bột gỗ… nên khi đốt lên có mùi thơm nhẹ, dễ chịu. Nhờ vậy, sản phẩm ngày càng được nhiều người ưa chuộng, nhất là trong bối cảnh người tiêu dùng quan tâm hơn đến chất lượng và sự an toàn.
Lãnh đạo xã Hoằng Giang cho biết, Đông Khê là làng nghề làm hương truyền thống có tuổi đời hàng trăm năm. Với nhiều hộ dân nơi đây, nghề hương mang lại thu nhập ổn định quanh năm. Đặc biệt, vụ Tết là thời điểm giúp người thợ có thêm nguồn tích lũy để trang trải cuộc sống, sắm sửa đón năm mới.
Hương đỏ thắm phơi kín sân. Ảnh: Lê Dương
Cũng theo lãnh đạo xã, năm 2015, làng nghề hương Đông Khê được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là “Làng nghề hương truyền thống”. Để phát triển nghề làm hương, địa phương sẽ đẩy mạnh xây dựng thương hiệu làng nghề gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới và hoạt động du lịch. Đồng thời, trong thời gian tới, xã sẽ phối hợp mở các lớp dạy nghề, truyền nghề cho thế hệ trẻ, vừa tạo thu nhập, vừa gìn giữ nghề truyền thống của người dân Đông Khê.
