Hợp tác Pháp ngữ mở ra những cánh cửa mới cho Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Phnom Penh, Campuchia chiều 14-11 - Ảnh: TTXVN

Chiều 14-11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thủ đô Phnom Penh của Campuchia, bắt đầu các hoạt động trong khuôn khổ tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20.

Dấu ấn tại Hà Nội năm 1997

Hội nghị năm nay tại Campuchia là lần thứ hai diễn đàn này được tổ chức ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, sau lần đầu tiên là Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 7 tại Hà Nội năm 1997.

Chính tại Hà Nội, Việt Nam đã đề xuất thúc đẩy hợp tác kinh tế, góp phần mở rộng hoạt động của cộng đồng từ các lĩnh vực truyền thống về ngôn ngữ, văn hóa sang hợp tác phát triển kinh tế, xã hội. 

Hội nghị tại Hà Nội cũng chứng kiến việc bầu Tổng Thư ký đầu tiên của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) là ông Boutros Boutros-Ghali - người vừa rời ghế Tổng thư ký Liên hợp quốc chưa đầy 1 năm trước đó.

Theo giới quan sát, những đề xuất tại Hà Nội năm 1997 cho thấy Việt Nam đã nhìn thấy từ rất sớm tiềm năng lớn mà hợp tác Pháp ngữ có thể mang lại, nhất là những hợp tác thực chất và có thể đo đếm được.

Trong gần 30 năm kể từ đó đến nay, Việt Nam tiếp tục đóng vai trò kết nối hợp tác Pháp ngữ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thúc đẩy hợp tác trong giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực cũng như đóng góp nguồn lực, nhân sự cho các thiết chế Pháp ngữ.

Dấu ấn ấy vẫn hiện diện đến hôm nay: Hà Nội đang là trụ sở Văn phòng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của OIF, TP. HCM là nơi đặt Trung tâm Pháp ngữ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

"Việt Nam đã đăng cai rất thành công Hội nghị cấp cao Pháp ngữ năm 1997 và tôi tin, khi hội nghị trở lại châu Á - Thái Bình Dương lần này, các nhà lãnh đạo Việt Nam sẽ mang đến hội nghị những ý tưởng thiết thực cùng mục tiêu tham vọng hơn nữa", Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret chia sẻ với báo chí.

Cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại sân bay - Ảnh: TTXVN

Còn theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, Việt Nam chú trọng hai định hướng tại hội nghị lần này ở Campuchia.

Thứ nhất là cùng các thành viên đề cao hòa bình, đối thoại, xây dựng lòng tin và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Thứ hai là gắn hợp tác Pháp ngữ sát hơn với nhu cầu phát triển, mở rộng sang kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Dự kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ dự các phiên họp, chia sẻ quan điểm của Việt Nam về những vấn đề lớn của Cộng đồng. Ông cũng sẽ phát biểu khai mạc Diễn đàn doanh nghiệp Pháp ngữ về đổi mới sáng tạo (FrancoTech). Đây là hoạt động nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa các thành viên Pháp ngữ.

Các cuộc gặp với lãnh đạo cấp cao Campuchia sẽ là dịp rà soát tiến độ hợp tác kể từ tháng 2 và đề ra định hướng mới, khi hai nước chuẩn bị kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

"Đây cũng là dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ lãnh đạo nhiều nước trong Cộng đồng Pháp ngữ, đặc biệt là các nước châu Phi, nhằm trao đổi các định hướng lớn để tăng cường hợp tác một cách thực chất và hiệu quả giữa Việt Nam với các nước", Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ.

Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 7 diễn ra tại Hà Nội tháng 11-1997 - Ảnh: TTXVN

Mở ra những cánh cửa mới cho hợp tác kinh tế

Chia sẻ với báo chí, Đại sứ Việt Nam tại Campuchia Nguyễn Minh Vũ cho biết thành viên OIF trải khắp các châu lục và thực sự là một mảnh đất đầy tiềm năng cho hợp tác kinh tế.

Trong bức tranh ấy, Việt Nam ngày càng nổi lên như một quốc gia có vị thế và tiềm lực không thể bỏ qua. 

Với GDP năm 2025 trên 500 tỉ USD, Việt Nam thuộc nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, tăng trưởng hàng đầu khu vực. Việt Nam đồng thời có quan hệ thương mại với hơn 230 nền kinh tế, ký 18 FTA với trên 60 đối tác và nằm trong tốp 15 về quy mô thương mại toàn cầu.

Ở phía bên kia, không gian Pháp ngữ có khoảng 1,2 tỉ dân, chiếm 16% GDP và 20% thương mại toàn cầu. Dù có sự đa dạng về văn hóa, địa lý và trình độ phát triển, các thành viên Cộng đồng Pháp ngữ đều gặp ở điểm chung là chia sẻ những giá trị chung về hòa bình, đoàn kết, đối thoại.

Đó là nền tảng chính trị thuận lợi, còn về mặt kinh tế - thương mại và đầu tư, đó là câu chuyện về cơ hội khi một nền kinh tế xuất khẩu năng động gặp một thị trường rộng lớn và đa dạng.

Áp-phích tại thủ đô Phnom Penh của Campuchia về Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 - Ảnh: AFP

Theo Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret, không gian Pháp ngữ mở ra cho Việt Nam cả một khu vực châu Phi đầy tiềm năng, và điều đó "hoàn toàn không hề thiếu tính kinh tế hay thiếu sự hấp dẫn".

Trong số 90 quốc gia và chính phủ thành viên, thành viên liên kết và quan sát viên của OIF, châu Phi có tới 27 thành viên chính thức và 3 nước quan sát viên. 

"Việt Nam hoàn toàn có khả năng, thông qua đội ngũ cán bộ, chuyên gia và nhân sự được đào tạo bài bản bằng tiếng Pháp, để phát huy tài năng và năng lực của mình tại châu Phi", Đại sứ Didier Le Bret khẳng định.

Những con số thống kê quả thực cho thấy dư địa còn rất lớn. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu sang châu Phi khoảng 4 tỉ USD và nhập khẩu khoảng 5,5 tỉ USD, nhưng kim ngạch với nhiều nước trong khu vực vẫn còn khiêm tốn.

Xuất khẩu từ Việt Nam sang một số thị trường nói tiếng Pháp cũng đang tăng tốc. Năm 2025, gạo Việt Nam xuất sang Senegal đạt hơn 168.000 tấn, trị giá 52,57 triệu USD, gấp gần 30 lần năm trước. 

Tổng xuất khẩu sang Senegal năm 2025 đạt 103,6 triệu USD, tăng 136%. Ở Algeria, nơi tiếng Pháp được dùng rộng rãi trong kinh doanh, cà phê Việt Nam chiếm trên 50% thị phần, theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.

Đa dạng hóa thị trường, hợp tác cùng có lợi

Tọa đàm ngày 6-11 về các cơ hội kết nối thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và châu Phi với sự tham gia của đại sứ các nước châu Phi và đại biểu từ 16 hiệp hội, doanh nghiệp Việt Nam - Ảnh: Bộ Ngoại giao

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn còn đối mặt nhiều rủi ro bất định, việc Việt Nam tăng cường quan hệ hợp tác với châu Phi là một cách để đa dạng hóa thị trường, "bỏ trứng vào nhiều giỏ".

Mới đây, ngay trước thềm Hội nghị Pháp ngữ, Việt Nam đã tổ chức tọa đàm tại Hà Nội ngày 8-11 về các cơ hội kết nối thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và châu Phi.

Đại sứ Morocco tại Việt Nam Jamale Chouaibi, Trưởng Đoàn Ngoại giao, Trưởng Nhóm các Đại sứ châu Phi tại Việt Nam đề xuất thúc đẩy việc thành lập Phòng Thương mại châu Phi - Việt Nam, tổ chức Diễn đàn châu Phi - Việt Nam định kỳ và tăng cường tổ chức các sự kiện kết nối trực tiếp kết hợp trực tuyến giữa hai bên.

Đại sứ Mozambique Ilundi Dos Santos thì nhấn mạnh với những thành tựu phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua, Việt Nam là đối tác không thể phù hợp hơn trong đồng hành, hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm với các nước châu Phi.

Ở những thị trường như châu Phi, tiếng Pháp chính là "hạ tầng mềm" của thương mại: hợp đồng, thủ tục hành chính, đàm phán, dịch vụ kỹ thuật và chăm sóc khách hàng đều cần đến nó. Một doanh nghiệp có kỹ sư, chuyên gia nông nghiệp, cán bộ pháp chế thông thạo tiếng Pháp sẽ đi nhanh hơn và bền hơn.

Theo Đại sứ Nguyễn Minh Vũ, Việt Nam có thế mạnh lớn về nông nghiệp và có thể cùng các nước Pháp ngữ tại châu Phi triển khai các hợp tác hiệu quả trong lĩnh vực này. 

Hướng đi này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho các bên, mà còn góp phần tích cực vào nỗ lực xóa đói giảm nghèo và bảo đảm an ninh lương thực trong không gian Pháp ngữ.

Bên cạnh đó, kinh tế số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch bền vững và đổi mới sáng tạo đang trở thành những lĩnh vực hợp tác chiến lược, nơi Việt Nam và các nước thành viên Pháp ngữ có thể bổ trợ thế mạnh lẫn nhau, hợp tác đáp ứng nhu cầu phát triển mỗi nước.

Việt Nam là một trong ba thành viên của Cộng đồng Pháp ngữ tại ASEAN, bên cạnh Lào và Campuchia. 

Với năng lực chế biến sâu, hệ thống cảng biển cùng vị trí địa lý chiến lược và mạng lưới các FTA của mình, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành cửa ngõ tại Đông Nam Á cho các nước Pháp ngữ muốn tăng cường hợp tác kinh tế - thương mại với ASEAN.