Học sinh THPT trải nghiệm thực tế, tìm hiểu các ngành học tại Trường đại học Y Hà Nội - Ảnh: HMU
Năm nay, các trường y từ công lập đến tư thục đều có mức học phí khá cao.
Nhớ lại năm 1991, khi đậu vào Trường đại học Y Dược TP.HCM, tôi đóng học phí 650.000 đồng một năm, tương đương khoảng hai chỉ vàng. Khi đó, số tiền này đã là một gánh nặng với gia đình tôi.
May mắn, năm sau tôi nhận được học bổng và không phải đóng học phí, nhờ vậy có thể theo hết 6 năm y khoa. Thời điểm đó, sinh viên nghèo cũng có nhiều học bổng từ các nhà hảo tâm để tiếp tục việc học.
Với mức học phí hiện nay, một sinh viên trường y có thể phải tốn gần 1 tỉ đồng cho 6 năm học. Đây thực sự là gánh nặng với những gia đình không khá giả, chưa nói đến các hộ nghèo.
Vì sao học phí ngành y cao?
Ngành y có đặc thù liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người. Sinh viên phải thực tập tại bệnh viện từ khá sớm, có khi từ năm thứ hai. Chi phí trang thiết bị phục vụ thực hành cũng cao, trong khi các trường phải trả chi phí cho sinh viên khi thực hành tại bệnh viện.
Trên thế giới, học phí các trường y cũng thường ở mức cao. Các trường đại học y khoa cũng phải tự chủ một phần kinh phí, vì vậy việc học phí tăng là điều dễ hiểu.
Nhưng câu hỏi đặt ra là: cơ hội nào cho sinh viên nghèo?
Ở nước ngoài, dù học phí cao, các trường thường có học bổng từ toàn phần đến một phần dành cho sinh viên học giỏi. Nguồn học bổng có thể đến từ kinh phí của trường, như một khoản đầu tư để thu hút sinh viên giỏi, hoặc từ các nhà hảo tâm.
Những sinh viên không nhận được học bổng nhưng khó khăn về tài chính có thể vay ngân hàng để đi học và trả dần sau khi tốt nghiệp, đi làm. Đây là một trong những nguồn tài chính quan trọng với các gia đình hạn hẹp về kinh tế.
Cần một chính sách vay dài hạn
Nhưng ngân hàng nào sẽ mặn mà với việc cho sinh viên vay trong thời gian dài? Các ngân hàng tư nhân có thể gặp khó trong việc này. Vì vậy, Nhà nước có thể đóng vai trò quan trọng.
Nhà nước không nhất thiết phải bao cấp hoàn toàn học phí, nhưng có thể dành một phần ngân sách hằng năm để tạo nguồn vốn, qua đó thực hiện chính sách cho sinh viên nghèo vay dài hạn, có thể lên đến 15 năm hoặc hơn.
Các tổ chức phi chính phủ cũng có thể kêu gọi nguồn tài trợ từ các nhà hảo tâm, gửi vào ngân hàng và thông qua ngân hàng để cho sinh viên vay dài hạn, thay vì chỉ cấp học bổng.
Việc cho vay cũng giúp người học có ý thức trách nhiệm với khoản tiền mình nhận. Sau này, khi thành công, chính những người từng được hỗ trợ có thể trở thành nhân tố tích cực đóng góp cho các quỹ học bổng, tiếp tục giúp những thế hệ sinh viên sau.
Hy vọng trong thời gian tới, với xu hướng các trường tự chủ kinh phí, tôi nghĩ Nhà nước và các tổ chức thiện nguyện phải có chính sách phù hợp thì sinh viên nghèo mới có thể tiếp tục con đường học vấn và theo đuổi nghề y.
