Cán bộ thuế hướng dẫn chính sách thuế mới cho hộ kinh doanh - Ảnh: LÊ THANH
4 nghị định và 5 thông tư về chính sách liên quan đến hộ kinh doanh có hiệu lực, triển khai từ 1-7. Nhiều hộ kinh doanh mong chính sách ổn định, dễ hiểu, dễ tra cứu để thuận lợi thực hiện và yên tâm kinh doanh.
Cần hợp nhất chính sách thuế, hướng dẫn riêng cho hộ kinh doanh
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Lý Phương Duyên - Phó trưởng bộ môn thuế (khoa thuế và hải quan - Học viện Tài chính) - cho rằng cần hợp nhất các văn bản chính sách thuế và có hướng dẫn cụ thể để hộ kinh doanh thực hiện chính sách thuế mới.
"Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đọc và có thể dễ dàng hiểu được thuế suất của mình phải nộp là mức bao nhiêu, kê khai theo mẫu tờ khai nào, sổ sách gồm biểu mẫu ra sao…", bà Duyên nói.
Bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam - cho rằng cơ quan quản lý nên nghiên cứu xây dựng các văn bản hợp nhất từ luật, nghị định đến thông tư liên quan trực tiếp đến hộ kinh doanh.
Khi các quy định được hệ thống lại, hộ kinh doanh sẽ dễ dàng tra cứu và thực hiện thuận lợi hơn.
Việc hỗ trợ hộ kinh doanh cần thiết thực hơn, có thể xây dựng cẩm nang hướng dẫn riêng cho từng ngành nghề.
"Không nên chỉ có một quy định chung áp dụng cho tất cả các hộ kinh doanh, mà cần có hướng dẫn theo đặc thù của từng ngành nghề.
Nếu cơ quan quản lý đã hỗ trợ thì nên hỗ trợ đến tận cùng. Hộ kinh doanh hiểu rằng với ngành nghề của mình, chỉ cần thực hiện theo đúng cẩm nang, đúng hướng dẫn là có thể đáp ứng yêu cầu", bà Thu Hà đề nghị.
Nhiều hộ kinh doanh còn chưa hiểu rõ chính sách thuế mới, nên chưa xử phạt trong giai đoạn đầu thực hiện - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Chưa nên xử phạt ngay những sai sót
Hội Tư vấn thuế Việt Nam kiến nghị trong giai đoạn đầu chuyển đổi áp dụng chính sách thuế mới, không nên xử phạt ngay đối với những sai sót của hộ kinh doanh.
Thực tế nhiều hộ kinh doanh còn chưa hiểu rõ chính sách, trong khi một số quy định được ban hành sát thời điểm triển khai.
Do đó Hội Tư vấn thuế Việt Nam đề xuất miễn xử phạt bằng tiền trong khoảng ít nhất 3-6 tháng kể từ khi chính sách mới được ban hành hoặc trong năm 2026.
Sau thời gian này, khi cơ quan thuế đã có hướng dẫn đầy đủ, trường hợp nào tiếp tục vi phạm mới bị xử phạt.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu hộ kinh doanh có sai sót dẫn đến thiếu thuế thì vẫn phải kê khai, nộp đủ số thuế theo quy định và tiền chậm nộp. Tuy nhiên chưa nên áp dụng ngay chế tài xử phạt hành chính.
Theo bà Hà, tiền chậm nộp hiện ở mức 0,03%/ngày, tương đương hơn 10%/năm. Đây cũng là một khoản không nhỏ đối với hộ kinh doanh.
Vì vậy cần có lộ trình phù hợp, đủ thời gian để hộ kinh doanh làm quen, giảm tâm lý lo lắng, sợ sai khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai. Qua đó người kinh doanh có thể chủ động và minh bạch hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Đề xuất tính thuế theo thu nhập từ năm 2027
Hội Tư vấn thuế Việt Nam đề nghị trong năm 2026 chưa bắt buộc tất cả hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo thu nhập.
Phương pháp này chỉ nên áp dụng từ năm 2027 đối với hộ kinh doanh có doanh thu năm 2026 trên 3 tỉ đồng, nhằm tạo thêm thời gian chuẩn bị.
"Việc tính thuế theo thu nhập thực chất là đưa hộ kinh doanh chuyển sang mô hình hạch toán tương tự doanh nghiệp. Đây là nỗi lo lớn của nhiều hộ kinh doanh trong năm 2026", Hội Tư vấn thuế Việt Nam nhận định.
Bộ Tài chính cho biết theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 1 tỉ đồng một năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng phải tính thuế theo thu nhập. Thuế suất tính trên thu nhập là 17%; trên 50 tỉ đồng là 20%.
Tuy nhiên Bộ Tài chính cho biết Chính phủ đã thống nhất trình Quốc hội nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương pháp thuế đơn giản theo tỉ lệ trên doanh thu, từ 3 tỉ đồng lên 10 tỉ đồng/năm.
Đề xuất này dự kiến được đưa vào dự thảo luật sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trình Quốc hội vào tháng 10 năm nay.
