Hậu trường hai lần dừng cất, hạ cánh do drone xâm nhập sân bay Tân Sơn Nhất

Chuyến bay Vietnam Airlines hạ cánh ở sân bay Cần Thơ vì không thể đáp ở Tân Sơn Nhất khi xuất hiện drone - Ảnh: CTV

Ngày 12-8, các đơn vị họp bình giảng, rà từng mốc truyền tin, điều hành máy bay và triển khai lực lượng. Cuộc họp cũng phải làm rõ năng lực phát hiện, theo dõi phương tiện bay không người lái (drone/UAV) và truy tìm người điều khiển ngoài sân bay.

Vì sao vừa mở lại đã dừng tiếp khi drone xâm nhập sân bay?

Trao đổi với Tuổi Trẻ sau cuộc họp, một đại diện Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết phương án phối hợp giữa các đơn vị xử lý sự cố tối qua khá đặc biệt, vì đây là lần đầu ghi nhận drone xuất hiện tại khu vực Tân Sơn Nhất.                                                          

Hàng chục chuyến bay phải quay đầu bay vòng, dừng cất hạ cánh và hạ cánh ở sân bay. Đặc biệt, có 3 chuyến bay khẩn nguy. "Rất may công tác phối hợp, các chuyến bay an toàn tuyệt đối" - vị này nói với Tuổi Trẻ.

Diễn biến vụ việc drone xâm nhập sân bay Tân Sơn Nhất khiến nhiều người trong ngành cũng bất ngờ. Lúc 18h14 ngày 11-8, chuyến bay 3S621 cất cánh trên đường băng 25L. Hai phút sau, ở độ cao khoảng 1.800 feet, tổ lái báo có một drone bên phải, cách khoảng 500m.

Gần như cùng lúc, chuyến VJ601 từ Cam Ranh về TP.HCM cũng phát hiện drone khi tiếp cận đường băng 25R. Hai báo cáo lập tức được chuyển về đài chỉ huy.

Khoảng cách 500m với máy bay đang lấy độ cao là nguy cơ trực tiếp. Kiểm soát không lưu không thể chờ xác định drone của ai mới hành động.

Hoạt động cất, hạ cánh được tạm ngừng. Trung tâm điều hành sân bay kích hoạt phương án ứng phó vi phạm tĩnh không.

Sau 60 phút không có báo cáo mới, đài chỉ huy phối hợp Cảng vụ hàng không miền Nam khôi phục hoạt động lúc 19h16. 

Đáng chú ý, 18 phút sau, Trung tâm điều hành bay khu vực 3 báo drone cách sân bay khoảng 3km, hướng tây - tây nam. Máy bay phải dừng cất, hạ cánh lần hai, từ 19h34 đến 20h34.

Vì sao sân bay vừa nối lại hoạt động đã phải dừng thêm lần nữa? Quyết định này dựa trên quy định nào, do ai ban hành và phương án giảm thiểu ảnh hưởng đối với hàng chục chuyến bay được tính toán ra sao?

Theo vị này, quy trình được áp dụng theo Quyết định 824/QĐ-CHK ngày 24-4-2026 của Cục Hàng không Việt Nam. Thông tin về drone phải được coi là có thật đến khi xác định thiết bị không còn đe dọa. Nếu chưa thể xếp nguy cơ thấp, phải xử lý theo mức cao. Đường băng chỉ được khôi phục khi tối thiểu 60 phút từ báo cáo gần nhất không có thông tin mới.

Lúc 23h ngày 11-8, nhiều chuyến bay thông báo "đến trễ" khiến người thân sốt ruột chờ đợi - Ảnh: CÔNG TRUNG

Cảnh báo lúc 19h34 vì thế khiến "đồng hồ an toàn" tính lại từ đầu. Hai lần dừng không phải do đánh giá thiếu nhất quán mà là hai lần quy trình được kích hoạt bởi thông tin mới.

Sân bay Tân Sơn Nhất có 44-46 lượt cất hạ cánh/giờ. Sự cố 2 lần gián đoạn tạm ngưng khiến hàng chục máy bay phải thay đổi kế hoạch bay, theo đánh giá là tác động lớn đến khai thác trong ngày 11-8.

Cuộc phối hợp chạy đua xử lý drone xâm nhập sân bay

Ngay khi nhận cảnh báo, trực ban sân bay và Sở chỉ huy khẩn nguy kích hoạt 12 đầu mối. Nhóm hàng không có Cảng vụ hàng không miền Nam, Tân Sơn Nhất, Trung tâm điều hành khai thác AOCC, Ban An toàn ACV, Cục Hàng không Việt Nam và Trung tâm Quản lý điều hành khu vực III. Nhóm an ninh, quốc phòng gồm A08, PA04, Bộ Tư lệnh TP.HCM và hai sư đoàn 370, 367.

Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) phụ trách phần việc trên không, truyền cảnh báo, dừng máy bay chuẩn bị cất cánh, thiết lập giãn cách, tổ chức bay chờ hoặc chuyển hướng. Với tàu bay đã tiếp cận cuối, kiểm soát viên cung cấp thông tin để tổ lái quyết định hạ cánh hay bay lại.

Ở mặt đất, ACV và Tân Sơn Nhất duy trì trung tâm điều hành, kết nối các đầu mối, khoanh vùng drone, chuẩn bị kiểm tra đường băng và sắp xếp vị trí đỗ khi máy bay trở về.

Cảng vụ giám sát quá trình, phối hợp thời điểm khôi phục và thực hiện thẩm quyền đóng, mở sân bay khi tình huống nghiêm trọng hơn. Quân đội, công an kiểm tra phép bay, truy nguồn điều khiển, buộc thiết bị hạ cánh, chế áp hoặc thu giữ.

12 đầu mối cơ quan cùng tham gia để xử lý drone tham gia trái phép. Vụ việc đang được xác minh người điều khiển drone để xử lý theo quy định.

Theo chuyên gia hàng không, các quy định phạt hành chính hiện nay 30 - 40 triệu đồng theo Nghị định 282/2025 còn thấp so với thiệt hại mà người điều khiển drone uy hiếp an toàn bay. Hãng bay có thể khởi kiện đền bù thiệt hại.

Ước tính sơ bộ, với 60 chuyến bay bị ảnh hưởng và khoảng 12.000 hành khách bị tác động, thiệt hại kinh tế từ sự cố này là rất lớn.

Đồng thời cần thiết lập quy trình phối hợp thống nhất giữa ngành hàng không, công an, quân đội, chính quyền địa phương và cơ quan quản lý vùng trời, chuyển trọng tâm từ xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa, phát hiện sớm, truy vết và phản ứng nhanh.