Mô hình hợp tác nông nghiệp giữa Việt Nam và Cuba đang mang lại những kết quả tích cực tại huyện Yara, tỉnh Granma, khi năng suất lúa đạt khoảng 7 tấn/ha, cao gấp hơn ba lần mức trung bình của Cuba. Thành công bước đầu này đang mở đường cho kế hoạch mở rộng vùng sản xuất lên 25.000 ha trong những năm tới.
Theo thông tin từ dự án hợp tác "TB AGRI Kết nối Việt Nam với Cuba", những cánh đồng đầu tiên tại Yara đã bước vào vụ thu hoạch với quy trình cơ giới hóa đồng bộ. Máy gặt hoàn thành một chu trình thu hoạch chỉ trong hơn 5 phút, góp phần rút ngắn thời gian và giảm tổn thất sau thu hoạch.
Đây là vụ thu hoạch đầu tiên thuộc dự án hợp tác giữa Cuba và Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Thái Bình (TB AGRI) của Việt Nam.
Năng suất vượt xa mức trung bình của Cuba
Thành quả tại Yara càng trở nên đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh ngành lúa gạo Cuba đang gặp nhiều khó khăn.
Theo báo Granma, nhu cầu tiêu thụ gạo của Cuba vào khoảng 700.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, năng suất lúa của nước này đã giảm mạnh từ khoảng 4 tấn/ha năm 2018 xuống còn 1,7 tấn/ha năm 2024. Đến năm 2025, năng suất bình quân cả nước mới chỉ phục hồi lên hơn 2 tấn/ha.
Trong khi đó, các cánh đồng thuộc dự án hợp tác với Việt Nam tại Yara đạt năng suất trung bình khoảng 7 tấn/ha, vượt cả mức 5,8 tấn/ha của tỉnh Granma - địa phương được xem là vùng sản xuất lúa lớn nhất Cuba.
Trong giai đoạn đầu, dự án đặt mục tiêu thu hoạch 366 ha, sau đó mở rộng lên 1.000 ha vào cuối năm. Xa hơn, hai bên hướng tới phát triển khoảng 25.000 ha thông qua nhiều hình thức hợp tác với các nhà sản xuất Cuba.
Theo đại diện dự án, mục tiêu không chỉ là tăng sản lượng lúa mà còn chuyển giao công nghệ, hỗ trợ vật tư đầu vào, cải thiện thiết bị sản xuất và nâng cao điều kiện làm việc cho nông dân địa phương.
Chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm canh tác
Một trong những điểm nổi bật của dự án là việc đưa các quy trình canh tác của Việt Nam vào thực tế sản xuất tại Cuba.
Theo chuyên gia nông học Ángel Chávez Núñez, giống lúa OM5451 của Việt Nam với thời gian sinh trưởng khoảng 90-95 ngày đã thích nghi tốt với điều kiện tại Yara.
Đáng chú ý, năng suất cao vẫn đạt được dù lượng phân đạm sử dụng chỉ khoảng 100 kg nitơ/ha, thấp hơn nhiều so với mức hơn 350 kg/ha mà Cuba từng áp dụng trước đây. Dự án cũng chỉ sử dụng thuốc diệt cỏ tiền nảy mầm và không phải dùng thuốc trừ sâu.
Theo các chuyên gia, phương pháp này vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa góp phần bảo vệ môi trường. Sự xuất hiện của các loài ong có ích trên đồng ruộng được xem là một dấu hiệu tích cực đối với hệ sinh thái canh tác.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, các chuyên gia Cuba đánh giá cao tính kỷ luật trong sản xuất của phía Việt Nam, đặc biệt là việc thực hiện đúng thời điểm từng khâu canh tác.
Đại diện TB AGRI cho biết ngoài việc chuyển giao giống và kỹ thuật, các chuyên gia Việt Nam còn trực tiếp hướng dẫn nông dân trên đồng ruộng. Phản hồi từ người sản xuất địa phương cho thấy họ đánh giá cao các phương pháp canh tác và mong muốn tiếp tục áp dụng trong thời gian tới.
Hiện dự án đã xây dựng hệ thống sấy, chế biến và tiêu thụ lúa, tạo thành chuỗi sản xuất tương đối khép kín. Song song với vụ thu hoạch đầu tiên, công tác gieo trồng vụ tiếp theo cũng đang được triển khai nhằm tăng sản lượng trong năm và từng bước mở rộng mô hình sang các khu vực khác của tỉnh Granma.
Sau 111 ngày kể từ khi gieo sạ, 160 ha đầu tiên đã được thu hoạch với năng suất khoảng 7 tấn/ha. Theo các bên tham gia dự án, đây mới là bước khởi đầu cho quá trình hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Cuba trong lĩnh vực sản xuất lúa gạo, hướng tới mục tiêu nâng cao năng suất và tăng cường an ninh lương thực cho quốc gia Caribe này.
