Ảnh minh họa
Gạo thơm Thái Lan đang đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn tại thị trường Trung Quốc do giá bán thấp hơn của Campuchia. Trong khi đó, giống lúa thơm Sallah do Mỹ phát triển dự kiến được đưa đến tay nông dân vào năm 2027, mở ra khả năng cạnh tranh mới tại thị trường xuất khẩu chủ lực của Thái Lan.
Theo Thansettakij ngày 12/10, ông Chookiat Ophaswongse, chủ tịch danh dự Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, cho biết nước này chỉ xuất khẩu 16.000 tấn gạo thơm sang Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm 2026. Trước đây, lượng gạo thơm Thái Lan xuất khẩu sang thị trường này mỗi năm từng đạt hàng trăm nghìn tấn.
Sự hiện diện ngày càng lớn của gạo thơm Campuchia, cùng lợi thế về giá, được xem là một trong những yếu tố gây sức ép lên xuất khẩu của Thái Lan.
Theo ông Chookiat, gạo thơm Thái Lan hiện có giá khoảng 1.150 USD/tấn trên thị trường quốc tế, trong khi gạo thơm Campuchia được chào bán ở mức khoảng 820 USD/tấn. Chênh lệch 330 USD/tấn đã tăng đáng kể so với mức 50-70 USD trước đây.
Một số giống gạo thơm Campuchia, trong đó có Phka Rumduol, đang có thêm lợi thế khi các nhà nhập khẩu Trung Quốc tìm kiếm nguồn cung với chi phí thấp hơn. Khoảng cách giá lớn tạo điều kiện để người mua cải thiện biên lợi nhuận, qua đó gia tăng động lực chuyển sang các nhà cung cấp khác.
Trước đây, mỗi năm Thái Lan nhập khẩu khoảng 400.000-500.000 tấn lúa thơm từ Campuchia để xay xát và phối trộn. Việc siết chặt kiểm soát sau căng thẳng đã hạn chế dòng hàng này, khiến Campuchia phải đẩy mạnh tiêu thụ trực tiếp tại các thị trường nước ngoài.
Trong bối cảnh đó, giá cả ngày càng trở thành yếu tố quan trọng bên cạnh chất lượng và uy tín thương hiệu. Nếu gạo thơm Campuchia tiếp tục duy trì mức giá thấp hơn đáng kể và đáp ứng yêu cầu của người mua, lợi thế lâu năm của gạo Thái Lan có thể chịu sức ép.
Nguy cơ cạnh tranh không chỉ giới hạn ở Trung Quốc. Theo ông Chookiat, Mỹ nhập khẩu khoảng 800.000 tấn gạo từ Thái Lan mỗi năm, trong đó gạo thơm chiếm khoảng 600.000-650.000 tấn.
Gạo thơm Campuchia hiện mới chiếm một phần nhỏ tại thị trường Mỹ. Tuy nhiên, ông Chookiat cảnh báo thị phần của Thái Lan có thể chịu ảnh hưởng nếu các nhà nhập khẩu Mỹ thử nghiệm nguồn cung Campuchia giá rẻ hơn và đánh giá chất lượng đáp ứng yêu cầu.
Việc người mua đa dạng hóa nguồn cung có thể tạo ra sức ép dài hạn đối với các nhà xuất khẩu Thái Lan, đặc biệt tại những thị trường lớn mà nước này đã xây dựng được vị thế trong nhiều năm.
Bên cạnh Campuchia, một giống lúa thơm mới do Mỹ phát triển cũng có thể trở thành đối thủ tiềm năng trong tương lai.
Theo Thansettakij, giống lúa Sallah, còn được xác định là dòng LJ 110, được phát triển bởi Cơ quan Nghiên cứu Nông nghiệp (ARS) thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ, phối hợp với Phân viện Nông nghiệp thuộc Hệ thống Đại học Arkansas.
Giống lúa này được giới thiệu tại Ngày hội đồng ruộng của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Lúa gạo năm 2026, tổ chức ngày 6/8 tại Stuttgart, bang Arkansas. Theo ARS, Sallah có nguồn gốc từ phép lai giữa hai giống Jasmine 85 và Lemont.
ARS cho biết Sallah có thời gian sinh trưởng trung bình, năng suất hạt và tỷ lệ thu hồi gạo sau xay xát đáp ứng yêu cầu thương mại. Hạt gạo thon dài, trong và có độ đục thấp. Hương thơm của giống lúa này được mô tả tương tự gạo thơm Thái Lan, trong khi đặc tính nấu chín có một số điểm thường thấy ở gạo hạt trung bình.
Một nguồn tin từ nhà nhập khẩu gạo Thái Lan tại Mỹ cho biết Sallah được phát triển nhằm bổ sung lựa chọn cho nông dân Mỹ trong phân khúc gạo thơm.
Hiện giống lúa này chưa được trồng thương mại trên diện rộng. ARS đang phối hợp với ngành lúa gạo Mỹ để đưa Sallah đến tay nông dân vào năm 2027; nguồn tin của Thansettakij cũng cho biết việc chuẩn bị hạt giống đang được tiến hành cho mùa gieo trồng này.
Tuy nhiên, khả năng cạnh tranh của Sallah vẫn phụ thuộc vào năng suất thực tế, chất lượng sau chế biến, mức độ chấp nhận của người tiêu dùng và khả năng mở rộng sản xuất. Việc đưa giống lúa vào canh tác chưa đồng nghĩa với khả năng nhanh chóng thay thế các nguồn cung đã có chỗ đứng trên thị trường.
Đối với gạo thơm Thái Lan, lợi thế về giá của Campuchia đang tạo ra sức ép trước mắt, trong khi Sallah có thể bổ sung nguồn cạnh tranh mới trong dài hạn. Diễn biến này đặt ra yêu cầu duy trì sức cạnh tranh về giá và chất lượng, đặc biệt tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm.
