Ảnh minh họa
Gạo Hom Mali của Thái Lan đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn tại thị trường Mỹ khi gạo thơm Campuchia được chào bán với giá khoảng 800 USD/tấn, thấp hơn tới 400 USD/tấn. Trong khi đó, xuất khẩu gạo của Thái Lan trong nửa đầu năm 2026 giảm 19% so với cùng kỳ năm trước.
Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, trong 6 tháng đầu năm, nước này xuất khẩu 3,28 triệu tấn gạo, giảm từ mức 4,04 triệu tấn cùng kỳ năm 2025. Doanh thu xuất khẩu đạt 1,911 tỷ USD, giảm 20,51%, tương đương khoảng 60,387 tỷ baht.
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Thái Lan xét về giá trị, đạt 12,489 tỷ baht, dù lượng xuất khẩu giảm 13%. Nam Phi đứng thứ hai với kim ngạch 6,247 tỷ baht, giảm 10%.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Malaysia tăng 201%, lên 3,908 tỷ baht, trong khi kim ngạch sang Philippines tăng 85%, đạt 3,780 tỷ baht. Xuất khẩu sang Trung Quốc giảm 48%, xuống còn 2,945 tỷ baht.
Ông Chookiat Ophaswongse, chủ tịch danh dự của Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, cho biết sự cạnh tranh trên thị trường gạo thơm, đặc biệt tại Mỹ, đang cần được theo dõi sát sao.
Theo ông, xuất khẩu gạo Hom Mali của Thái Lan đã giảm khoảng 20% trong 7-8 tháng qua, chủ yếu do giá bán cao hơn đáng kể so với sản phẩm cùng phân khúc của các đối thủ.
Một trong những nguyên nhân được ông Chookiat đề cập là việc đóng cửa các cửa khẩu biên giới giữa Thái Lan và Campuchia. Trước đây, khoảng 500.000 tấn lúa Campuchia được nhập khẩu vào Thái Lan mỗi năm để xay xát rồi tái xuất khẩu. Tuy nhiên, việc đóng cửa biên giới đã khiến hoạt động này bị gián đoạn.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Campuchia đẩy mạnh xuất khẩu trực tiếp sang các thị trường nước ngoài, tạo thêm áp lực về giá đối với gạo thơm Thái Lan.
Trước đây, gạo thơm Campuchia thường có giá thấp hơn gạo Thái Lan khoảng 50 USD/tấn. Hiện mức chênh lệch đã mở rộng lên khoảng 400 USD/tấn. Gạo Hom Mali Thái Lan đang được chào bán ở mức 1.200-1.250 USD/tấn, trong khi gạo thơm Campuchia có giá khoảng 800 USD/tấn.
Theo ông Chookiat, mức chênh lệch lớn khiến một số nhà nhập khẩu chuyển sang lựa chọn gạo Campuchia. Ông cũng cho biết tại một số thị trường, gạo Campuchia sau đó được đóng gói lại và bán dưới tên gạo thơm Thái Lan.
Diễn biến này đang tạo thêm sức ép đối với thị phần gạo Thái Lan tại Mỹ, Trung Quốc và một số thị trường châu Âu.
Không chỉ gạo thơm, gạo trắng của Thái Lan cũng đang gặp sức ép từ các nguồn cung có giá thấp hơn.
Gạo trắng tấm 5% của Thái Lan hiện được chào bán ở mức khoảng 440-450 USD/tấn. Trong khi đó, gạo cùng loại của Việt Nam có giá khoảng 420 USD/tấn, Pakistan khoảng 395 USD/tấn và Ấn Độ khoảng 350 USD/tấn.
Dù giá cao hơn, ông Chookiat cho rằng gạo Thái Lan vẫn có lợi thế về chất lượng và khả năng giao hàng ổn định.
Theo ông, một số nhà nhập khẩu vẫn lo ngại về chất lượng của gạo Ấn Độ cũng như khả năng giao hàng đúng thời hạn. Tại Philippines và Malaysia, người mua tiếp tục đánh giá cao chất lượng gạo Thái Lan và nhìn chung không ưa chuộng các lô gạo Ấn Độ cũ.
Dù xuất khẩu giảm mạnh trong nửa đầu năm, ông Chookiat cho rằng nhu cầu từ Philippines, Malaysia và các thị trường châu Phi, đặc biệt là Nam Phi, có thể hỗ trợ xuất khẩu gạo Thái Lan trong những tháng cuối năm.
Nguồn cầu từ các thị trường này được kỳ vọng phần nào bù đắp tác động từ cạnh tranh giá ngày càng gay gắt cũng như sự sụt giảm mạnh tại Iraq.
Ông Chookiat nhận định nếu không xuất hiện thêm những yếu tố bất lợi từ diễn biến địa chính trị hoặc biến động trên thị trường toàn cầu, xuất khẩu gạo của Thái Lan trong năm 2026 vẫn có thể đạt gần mục tiêu 7 triệu tấn.
Thái Lan cũng được kỳ vọng tiếp tục giữ vị trí nhà xuất khẩu gạo lớn thứ ba thế giới, sau Ấn Độ và Việt Nam, dù phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn về giá.
