Tối 7/11, tại Quảng trường Đại Đoàn kết (phường Pleiku) Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026 chính thức khai mạc. Giữa không gian đại ngàn, trong tiếng cồng chiêng và những vòng xoang nối tiếp, tỉnh Gia Lai hân hoan chào đón đại biểu, hơn 2.000 nghệ nhân, người dân địa phương cùng với du khách trong và ngoài nước tham dự. Điều đặc biệt hơn, nhiều du khách đến từ những quốc gia rất xa, không phải ghé qua mà họ tới vì cồng chiêng – thanh âm của đại ngàn.
Quảng trường Đại Đoàn kết trong đêm khai mạc Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026 tối 7/11. Ảnh: Phạm Quý
Đi cùng tiếng cồng chiêng
Anna (du khách tới từ Mỹ) là một trong những vị khách như thế. Cô nói: "Đây là một trải nghiệm tuyệt vời từ đầu đến cuối. Bạn có thể cảm nhận trọn vẹn niềm vui và sự tự hào của người dân nơi đây dành cho truyền thống của họ. Tôi cảm thấy vô cùng biết ơn vì đã được tham dự và hy vọng tương lai có thể quay lại cùng nhiều bạn bè và gia đình hơn, để họ cũng có cơ hội được trải nghiệm này". Theo hướng dẫn viên Huỳnh Thơ – Công ty Huynh Le Travel (Gia Lai), người trực tiếp dẫn tour, Anna là khách quốc tế của đơn vị, đến Gia Lai đúng dịp festival theo lịch trình đã đã được tư vấn.
Anna (áo đỏ) và Megan (bên phải ảnh) - 2 du khách tới từ Mỹ trải nghiệm cồng chiêng trong mùa lễ hội ở Gia Lai. Ảnh: Huỳnh Thơ
"Chúng tôi quyết định đến Gia Lai chính vì lễ hội cồng chiêng, và tôi không thể hạnh phúc hơn khi đã thực hiện chuyến đi này", chị Mega (du khách đến từ Mỹ), một du khách khác trong đoàn của Huynh Le Travel chia sẻ với chúng tôi.
Theo lời của Megan, cô vẫn thích những điểm đến du lịch phổ biến, nhưng với cô, chuyến đi này là cảm giác bước ra xa hơn một chút để có những trải nghiệm nguyên bản, chân thực và gặp những con người vô cùng tuyệt vời, tốt bụng. Đó là điều khiến chuyến đi trở nên đáng giá, cũng là lý do chính để cô chọn về Gia Lai ngay giữa mùa lễ hội cồng chiêng năm nay.
Nhóm khách này đã được trải nghiệm cồng chiêng, giao lưu văn hóa trong những ngày lưu lại Gia Lai mùa lễ hội. Ảnh: Huỳnh Thơ.
Lời chia sẻ của Megan phản ánh một xu hướng dịch chuyển rõ nét của du lịch quốc tế trong bối cảnh mới. Du khách không chỉ muốn ngắm cảnh đẹp mà muốn tham gia vào đời sống của nơi mình đến, gặp gỡ những con, và đặc biệt hơn là được trải nghiệm một phiên bản thật không phải là những tiết mục dàn dựng cho khách xem.
Cũng như Anna và Megan, nhiều du khách nước ngoài tới Việt Nam đều tới những điểm du lịch phổ biến và nổi tiếng. Gia Lai, nơi có Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO vinh danh là Kiệt tác Di sản văn hóa truyền khẩu và phi vật thể nhân loại năm 2005, chưa phải là điểm đến quen thuộc với nhiều người. Nhưng chính điều đó tạo nên sức hút riêng với những ai muốn tìm một nền văn hóa nguyên bản, sống động giữa đời thường.
Những ngày lưu lại Gia Lai trong mùa lễ hội, Anna và Megan đã được đi thăm làng du lịch cộng đồng Ia Nueng (xã Biển Hồ), tìm hiểu tập tục, văn hóa và trải nghiệm nhiều hoạt động sinh hoạt cộng đồng của người dân bản địa. Tới Quảng trường Đại Đoàn kết, xem các nghệ nhân biểu diễn cồng chiêng, nghề truyền thống và thưởng thức ẩm thực địa phương.
Gặp gỡ, trải nghiệm và cảm nhận chân thật ở Gia Lai trở thành những kỷ niệm đẹp của chuyến đi. Chính vì thế, khi chia sẻ với chúng tôi, điều ấn tượng nhất đó là họ không mở đầu bằng cảnh quan đẹp hay tiện ích của điểm đến mà họ nhớ nhiều về niềm vui, sự tự hào của người dân địa phương. Họ nói rằng họ đã tới với một cộng đồng, chứ không còn là "xem" một buổi biểu diễn. Và như Anna chia sẻ, rời các điểm du lịch phổ biến để trải nghiệm văn hóa truyền thống cùng con người nơi đây là điều "quả thực rất đáng".
Những ngày qua, khu vực Quảng trường, các tuyến phố ở Gia Lai đã trở thành không gian trình diễn cồng chiêng phục vụ người dân và du khách. Ảnh: Phạm Quý
.Với Gia Lai, một vùng đất đang phát triển du lịch trong đó có du lịch văn hóa thì đây là tín hiệu rất đáng quan tâm. Chia sẻ của những du khách nước ngoài này đã đưa tới một gợi mở, rằng thứ khách quý nhất không phải là thứ có thể sao chép, mà là bản sắc, đặc trưng văn hóa và là niềm tự hào của cộng đồng đó.
Giữ "nguyên bản" để khách còn muốn quay lại
"Nguyên bản" như trong chia sẻ của Megan cũng là điều mà những nhà quản lý văn hóa ở Gia Lai trăn trở. Ngay trong bài phát biểu khai mạc Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026 vào tối 7/11, ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh đã nhấn mạnh rằng, cái nguyên bản phải được gìn giữ, cái cải biên phải được nhận diện và cái mới phải làm giàu thêm, chứ không làm mất đi bản sắc của cái cũ.
Ông Tuấn cũng nêu một thực tế, khi một nghệ nhân ra đi mà chưa kịp trao truyền tri thức, chúng ta có thể mất đi một phần ký ức văn hóa không gì thay thế được. Vì vậy, bảo tồn không chỉ là bảo vệ những bộ chiêng quý, mà còn là gìn giữ bài chiêng cổ, thang âm nguyên bản, nghi lễ, tri thức và không gian văn hóa của cộng đồng.
Thanh âm của cồng chiêng trở thành sức hút với người dân và du khách trong và ngoài nước. Ảnh: Phạm Quý
Ông cũng cho rằng, Gia Lai mong muốn văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững, để du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân. Phát triển du lịch không phải để biến văn hóa thành những sản phẩm trình diễn đơn thuần, mà để văn hóa được trân trọng hơn và chính cộng đồng gìn giữ di sản được hưởng lợi từ những giá trị ấy.
Bộ cồng chiêng Kơ Đơ - Bảo vật quốc gia của tỉnh Gia Lai. Ảnh: Minh Hiền.
Festival Cồng chiêng năm nay diễn ra trong trong Năm Du lịch Quốc gia 2026 mà tỉnh Gia Lai đăng cai còn thêm một dấu ấn đặc biệt. Đó là tỉnh vinh dự đón nhận danh hiệu Bảo vật quốc gia dành cho Bộ cồng chiêng Kơ Đơ – bộ cồng chiêng độc bản gắn với thiết chế Pơtao Apui của người Jrai. Lễ hội còn thu hút sự tham gia của nghệ nhân đến từ 10 tỉnh, thành phố có cộng đồng sử dụng cồng chiêng trong cả nước, góp phần làm phong phú cho chương trình. Qua đó, tỉnh Gia Lai muốn giới thiệu với bạn bè trong nước và quốc tế về một Gia Lai mới, nơi đại ngàn kết nối với biển xanh, nơi giá trị truyền thống hòa cùng khát vọng phát triển và hội nhập.
Bộ cồng chiêng Kơ Đơ của người Jrai được tôn vinh là Bảo vật quốc gia
