Người dân miền núi được lấy mẫu máu xét nghiệm tầm soát bệnh sốt rét - Ảnh: LY NGUYỄN
Mới đây tại kỳ họp thường kỳ tháng 8-2026 của UBND tỉnh Khánh Hòa, ông Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế Khánh Hòa - cho biết hiện nay tỉnh này vẫn chưa loại trừ được sốt rét tại một số khu vực miền núi trên địa bàn tỉnh.
Theo Sở Y tế Khánh Hòa, năm 2023 toàn tỉnh ghi nhận 209 ca, năm 2024 ghi nhận 199 ca, năm 2025 ghi nhận 95 ca, riêng trong 7 tháng năm 2026 ghi nhận 16 ca.
Số ca mắc tập trung chủ yếu tại 3 xã: Tây Khánh Vĩnh, Trung Khánh Vĩnh và Nam Khánh Vĩnh (trước đây là huyện Khánh Vĩnh).
Chưa giải quyết được dứt điểm sốt rét
Theo ông Khoa, hiện Khánh Hòa chiếm phần lớn ca sốt rét nội địa. Nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã đến vùng núi Khánh Vĩnh điều tra dịch tễ, lấy mẫu máu xét nghiệm, tìm hiểu các ổ dịch tại những "điểm nóng" ở khu vực này. Tuy nhiên, bệnh sốt rét vẫn chưa được "cắt" dứt điểm.
Bệnh nhân sốt rét tập trung ở nhóm dân di biến động: người đi rừng, đi rẫy ngủ lại, làm thuê theo mùa vụ.
Theo ông Khoa, ba năm gần đây Khánh Hòa đều ghi nhận nhiều ca sốt rét nên rất khó được công nhận là địa phương loại trừ được căn bệnh này.
Về giải pháp, ông cho biết Sở Y tế tỉnh đã phối hợp với Bộ Y tế và các đơn vị liên quan triển khai chiến dịch 90 ngày đêm cao điểm tầm soát, sàng lọc, phòng chống sốt rét, trong đó tập trung xét nghiệm cho người đi rừng.
Ông Nguyễn Long Biên - Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa - yêu cầu các sở, ngành, địa phương, nhất là các xã có ca mắc, xác định loại trừ sốt rét là nhiệm vụ trọng tâm, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Mục tiêu là từ nay đến cuối năm, tỉnh không ghi nhận ca mắc mới.
Ông nhấn mạnh: địa phương nào để sốt rét tràn lan, người đứng đầu ở đó phải chịu trách nhiệm trước lãnh đạo tỉnh.
Chủng ký sinh trùng sốt rét ở Khánh Vĩnh rất đa dạng
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, tại các địa bàn miền núi Khánh Vĩnh, sinh kế của nhiều người dân vẫn gắn liền với rừng, rẫy.
Người dân vào rừng làm rẫy, hái măng, tìm mật ong, hái nấm... nhiều trường hợp phải ở lại rừng qua đêm, vẫn chưa có thói quen sử dụng các biện pháp bảo vệ cá nhân để phòng sốt rét.
Ông Cao Minh Tuấn (56 tuổi, trú xã Trung Khánh Vĩnh) cho biết thời điểm trước gia đình ông thường xuyên lên rẫy, nhiều đêm phải ngủ lại nhưng rất ít khi treo mùng để ngủ.
Bà Mang Thị Mai - nhân viên y tế thuộc xã Trung Khánh Vĩnh - cho biết cán bộ y tế thường xuyên tuyên truyền người dân mang theo màn, võng và mắc màn khi ngủ, đến ngay cơ sở y tế khi có biểu hiện nghi ngờ mắc sốt rét.
Địa phương cũng rà soát, lập danh sách những người thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy và các hộ dân sinh sống ven rừng, ven bìa rừng để theo dõi, giám sát.
Bác sĩ Tôn Thất Toàn - Phó giám đốc Trung tâm CDC Khánh Hòa - lý giải tỉnh này vẫn chưa thể "cắt" bệnh sốt rét là do chủng ký sinh trùng sốt rét ở Khánh Vĩnh rất đa dạng và người dân chưa tuân thủ việc phòng vệ khi ở lại trong rừng.
Theo bác sĩ Toàn, hiện tỉnh đang nghiên cứu, triển khai thêm các chốt lưu động tại những lối mòn vào rừng, rẫy để tăng cường giám sát. Ý thức tự bảo vệ của người dân khi đi rừng, đi rẫy được xác định là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Ông cũng khuyến cáo người dân có cuộc sống gắn liền rừng, rẫy thường xuyên ngủ mùng có tẩm hóa chất diệt muỗi, nằm mùng ngay cả ban ngày, buổi tối mặc quần áo dài tay để đề phòng muỗi đốt, cần sử dụng nhang, kem xua muỗi.
Mỗi gia đình cần vệ sinh môi trường xung quanh nơi ở, phát quang, khơi thông cống rãnh. Khi thấy có triệu chứng như đau đầu, mệt mỏi, đau các cơ, rối loạn tiêu hóa, rét run, sốt nóng sau đó vã mồ hôi hoặc cảm thấy ớn lạnh, gai rét, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để điều trị.
Sốt rét là bệnh do ký sinh trùng Plasmodium gây ra với các triệu chứng đau đầu, sốt, lạnh run và dễ tử vong. Người mắc bệnh sau khi bị muỗi Anophen đốt từ 10-15 ngày. Bệnh có thể lây truyền qua đường truyền máu, mẹ sang con, dùng chung bơm kim tiêm dính máu có ký sinh trùng sốt rét hoặc bị muỗi đốt.
