Tiềm năng kinh tế từ những sản phẩm văn hóa
Tại phiên thảo luận Tổ 3, Kỳ họp thứ Sáu (kỳ họp chuyên đề) HĐND Tp.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026–2031, diễn ra chiều 29/10, NSND Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Tp.HCM, đề nghị đơn vị tư vấn và các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh, làm rõ hơn vai trò của công nghiệp văn hóa trong quy hoạch tổng thể thành phố.
Theo NSND Thanh Thúy, định hướng phát triển Tp.HCM đang đặt ra yêu cầu chuyển dịch từ mô hình kinh tế dựa nhiều vào lao động và nguồn lực vật chất sang kinh tế tri thức, kinh tế sáng tạo, trong đó con người giữ vị trí trung tâm. Vì vậy, đầu tư cho văn hóa không chỉ là đầu tư cho đời sống tinh thần mà còn là đầu tư cho con người, chất lượng sống và năng lực phát triển lâu dài của đô thị.
NSND Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Tp.HCM.
Từ góc nhìn này, công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận như một lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, thay vì chỉ được xem xét trong phạm vi hoạt động văn hóa, nghệ thuật.
Đề cập vai trò của công nghiệp văn hóa, NSND Thanh Thúy nêu số liệu lĩnh vực này đóng góp 5,7% GDP vào cuối năm 2025 và mục tiêu nâng tỷ lệ lên 7,2% vào năm 2030. Bà cũng dẫn số liệu so sánh về tỷ trọng đóng góp của công nghiệp văn hóa tại Thái Lan là 8,01% và Singapore là 3%, đồng thời nhắc đến vai trò của Singapore trong xuất khẩu sản phẩm văn hóa.
Những con số này cho thấy công nghiệp văn hóa đang được đặt trong bài toán phát triển kinh tế, song cần được đối chiếu với nguồn thống kê chính thức để xác định rõ phạm vi địa lý, phương pháp tính và lĩnh vực được đưa vào thống kê trước khi sử dụng làm căn cứ so sánh.
Theo NSND Thanh Thúy, Tp.HCM có nhiều lợi thế để phát triển lĩnh vực này, từ sự đa dạng về văn hóa, lịch sử đến hệ thống di sản vật thể, phi vật thể và những không gian đô thị đặc trưng. Đây không chỉ là nguồn lực phục vụ bảo tồn, phát huy bản sắc mà còn có thể trở thành chất liệu cho các sản phẩm sáng tạo, hoạt động biểu diễn, điện ảnh và những ngành kinh tế dựa trên nội dung văn hóa.
Nếu được đầu tư và khai thác phù hợp, các giá trị văn hóa sẵn có có thể trở thành nguồn lực phát triển mới. Di tích, cảnh quan và không gian mang dấu ấn lịch sử có thể được khai thác làm bối cảnh sản xuất phim, chương trình nghệ thuật hoặc các sản phẩm văn hóa có khả năng tiếp cận thị trường rộng hơn.
Trong lĩnh vực âm nhạc, những chương trình như Anh trai say hi, Anh trai vượt ngàn chông gai, Chị đẹp đạp gió và các lễ hội âm nhạc cho thấy sức hút của thị trường biểu diễn, đồng thời gợi mở khả năng phát triển các thương hiệu giải trí có giá trị lâu dài.
Concert Tinh hà Say hi diễn ra tại Tp.HCM.
Theo định hướng được NSND Thanh Thúy đề cập, những chương trình này không chỉ nên được nhìn nhận như các sự kiện riêng lẻ mà còn cần được xem xét trong mối liên hệ với tài sản trí tuệ, năng lực sáng tạo và khả năng tạo ra giá trị kinh tế.
Concert Anh trai vượt ngàn Chông gai diễn ra tại Tp.HCM. (Ảnh: Anh trai vượt ngàn Chông gai)
Bà cho biết, thực tế tại Hà Nội vừa qua đã diễn ra concert của BigBang tại sân vận động Quốc gia Mỹ Đình ngày 24 và 25/10 gây nên cơn sốt lớn. Từ đó, cho thấy Việt Nam có khả năng trở thành điểm đến của những tour diễn quốc tế quy mô lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực tổ chức, hạ tầng biểu diễn và sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan. Với các thành phố đăng cai, concert còn có thể tạo cơ hội kết nối với hoạt động lưu trú, ăn uống, di chuyển, mua sắm và dịch vụ giải trí.
Cần không gian sáng tạo và cơ chế huy động vốn
Một trong những kiến nghị được NSND Thanh Thúy nhấn mạnh là cần xác định rõ không gian dành cho phát triển công nghiệp văn hóa trong quy hoạch đô thị.
Theo bà, Thành phố cần nghiên cứu bố trí quỹ đất, không gian sáng tạo, các cụm công nghiệp văn hóa, trung tâm biểu diễn và trung tâm sản xuất văn hóa phù hợp với nhu cầu phát triển. Những không gian này cần được tính toán trong tổng thể quy hoạch, đồng thời kết nối với định hướng hoàn thiện chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thành phố.
Đối với thị trường biểu diễn, hạ tầng không chỉ là nơi tổ chức chương trình mà còn bao gồm các điều kiện phục vụ sản xuất, kỹ thuật, sáng tạo và kết nối doanh nghiệp. Khi có không gian phù hợp, nghệ sĩ, nhà sản xuất, đội ngũ kỹ thuật và các đơn vị cung cấp dịch vụ có thêm điều kiện hợp tác, nâng cao năng lực sản xuất tại chỗ.
NSND Thanh Thúy cho rằng cần làm rõ hơn mối quan hệ giữa phát triển văn hóa và phát triển kinh tế. Công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận như một lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng, đồng thời gắn với nhiệm vụ bảo tồn di sản và phát triển văn hóa cơ sở.
Theo bà, phát triển công nghiệp văn hóa không đồng nghĩa với việc thương mại hóa mọi giá trị văn hóa. Vấn đề là tìm được phương thức khai thác phù hợp để các nguồn lực văn hóa vừa được bảo tồn, phát huy, vừa có thể tạo ra những sản phẩm sáng tạo đáp ứng nhu cầu xã hội.
Để thực hiện mục tiêu này, Thành phố cần quan tâm đến nguồn lực tài chính, cơ chế đầu tư và chính sách khuyến khích khu vực tư nhân tham gia. Trong khi quy hoạch chú trọng các lĩnh vực như công nghệ cao, logistics, kinh tế biển và hạ tầng ngầm, công nghiệp văn hóa cũng cần được xem xét tương xứng với tiềm năng phát triển.
NSND Thanh Thúy gợi mở việc nghiên cứu các cơ chế tài chính và phương thức huy động vốn phù hợp, trong đó có thể xem xét những mô hình gắn với định hướng phát triển trung tâm tài chính, khu thương mại tự do và các cơ chế đầu tư có tính đột phá.
Để một sản phẩm âm nhạc hay chương trình biểu diễn phát triển thành thương hiệu có giá trị lâu dài, thị trường cần sự tham gia của nhiều chủ thể, từ nghệ sĩ, nhà sản xuất, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn đến nhà đầu tư, đơn vị cung cấp dịch vụ và các tổ chức quản lý quyền sở hữu trí tuệ.
Việc huy động nguồn lực xã hội vì vậy cần đi cùng môi trường đầu tư thuận lợi, cơ chế minh bạch và phương thức khai thác giá trị sáng tạo phù hợp.
Bà Thúy cho rằng Tp.HCM không chỉ nên tổ chức thêm các hoạt động văn hóa hay thu hút những chương trình biểu diễn quy mô lớn, mà còn là xây dựng điều kiện để các sản phẩm sáng tạo phát triển thành thị trường có khả năng tạo giá trị lâu dài.
Hơn 38.000 vé concert phát miễn phí mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
