Khi mùa cảm lạnh bắt đầu, có nên mua vitamin C về uống hằng ngày? - Ảnh minh họa
Câu trả lời từ các nghiên cứu có thể khiến nhiều người bất ngờ: vitamin C không được chứng minh là có khả năng ngăn ngừa cảm lạnh ở người khỏe mạnh nói chung.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa vitamin C hoàn toàn vô ích. Việc bổ sung thường xuyên có thể giúp rút ngắn phần nào thời gian mắc cảm lạnh và làm giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng ở một số người.
Vì sao nhiều người tin vitamin C có thể phòng cảm lạnh?
Niềm tin này phần lớn bắt nguồn từ nhà hóa học người Mỹ Linus Carl Pauling. Năm 1970, ông xuất bản cuốn sách về vitamin C và cảm lạnh, trong đó đưa ra quan điểm rằng việc sử dụng vitamin C với liều cao có thể giúp phòng ngừa và giảm cảm lạnh.
Quan điểm này nhanh chóng trở nên phổ biến và góp phần hình thành thói quen quen thuộc ngày nay: hễ thời tiết thay đổi, nhiều người lại tìm đến vitamin C để "phòng cảm".
Nhưng những nghiên cứu được thực hiện sau đó cho thấy không có bằng chứng thuyết phục rằng bổ sung vitamin C thường xuyên có thể làm giảm nguy cơ mắc cảm lạnh ở người khỏe mạnh nói chung.
Điều này có nghĩa là nếu bạn vốn khỏe mạnh, việc uống thêm vitamin C không đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ "miễn nhiễm" với cảm lạnh. Nhưng vitamin C vẫn có thể mang lại một lợi ích nhất định nếu được sử dụng đều đặn.
Các nghiên cứu cho thấy những người bổ sung vitamin C thường xuyên có thể giảm nhẹ thời gian và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng cảm lạnh. Tác dụng này tương đối khiêm tốn chứ không phải kiểu "uống vitamin C là hết cảm".
Vậy tại sao vitamin C vẫn được nhắc đến khi nói về cảm lạnh?
Vitamin C là một chất dinh dưỡng thiết yếu và có vai trò quan trọng đối với nhiều chức năng của cơ thể, trong đó có hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
Vì vậy, đảm bảo cơ thể không thiếu vitamin C là điều cần thiết. Nhưng "đủ vitamin C để cơ thể hoạt động bình thường" và "uống thật nhiều vitamin C để không bị cảm" là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Đây cũng chính là điểm mà nhiều người dễ nhầm lẫn.
Một người có chế độ ăn thiếu rau quả có thể cần quan tâm nhiều hơn đến việc bổ sung vitamin C. Trong khi đó, một người đã ăn uống đa dạng, thường xuyên sử dụng rau xanh và trái cây thì chưa chắc cần dùng thêm vitamin C liều cao.
Dứa là trái cây chứa nhiều vitamin C - Ảnh minh họa
Uống nhiều vitamin C ngay khi vừa hắt hơi, sổ mũi có hiệu quả không?
Các bằng chứng hiện có cho thấy việc chờ đến khi xuất hiện những triệu chứng đầu tiên rồi mới uống vitamin C sẽ không mang lại hiệu quả trong việc rút ngắn hoặc làm nhẹ cảm lạnh. Các thử nghiệm sử dụng vitamin C như một biện pháp điều trị sau khi triệu chứng xuất hiện cũng không cho thấy tác dụng tốt.
Nói cách khác, nếu muốn đảm bảo cơ thể được cung cấp đủ vitamin C, một chế độ ăn uống hằng ngày đủ dinh dưỡng quan trọng hơn việc đợi đến lúc bị cảm mới uống một liều thật cao.
Theo hệ thống Giá trị tham chiếu dinh dưỡng của Australia và New Zealand, nhu cầu khuyến nghị vitamin C đối với người trưởng thành là 45mg/ngày. Đối với phụ nữ mang thai và cho con bú, nhu cầu cao hơn.
Cơ quan này cũng cho biết chưa thể thiết lập một mức giới hạn tối đa tuyệt đối do bằng chứng chưa đủ chắc chắn, nhưng 1.000mg/ngày được xem là mức thận trọng đối với người trưởng thành.
Điều đáng nói là nhiều sản phẩm vitamin C trên thị trường có hàm lượng cao hơn rất nhiều so với nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày.
Vì vậy, "nhiều hơn" không đồng nghĩa với "bảo vệ tốt hơn".
Ngược lại, uống vitamin C liều cao có thể gây tác dụng phụ.
Vitamin C tan trong nước và lượng dư thừa phần lớn được đào thải qua nước tiểu, nhưng điều đó không có nghĩa là uống bao nhiêu cũng được.
Việc sử dụng liều cao có thể gây các vấn đề về tiêu hóa như: buồn nôn, đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy.
Các tài liệu dinh dưỡng của Australia và New Zealand cũng lưu ý đến khả năng vitamin C liều cao làm tăng hấp thu sắt, đặc biệt cần thận trọng ở những người có rối loạn tích trữ sắt.
Do đó, nếu bạn đang sử dụng vitamin C liều cao kéo dài hoặc có bệnh lý nền, không nên tự ý tăng liều chỉ với mục đích phòng cảm lạnh.
Khi chuyển mùa thu đông, nên làm gì để giảm nguy cơ mắc cảm lạnh?
Thay vì chỉ tập trung vào một viên vitamin C, hãy bảo vệ sức khỏe một cách tổng thể thông qua việc bổ sung phong phú các loại thực phẩm dinh dưỡng, đặc biệt là rau xanh và trái cây.
Một hệ miễn dịch khỏe mạnh không phụ thuộc vào riêng vitamin C. Giấc ngủ, dinh dưỡng, vận động và thói quen sinh hoạt đều góp phần vào khả năng chống lại bệnh tật.
Nếu bạn muốn bổ sung vitamin C, đặc biệt với liều cao hoặc trong thời gian dài, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định liệu mình có thực sự cần hay không.
