Cụ bà 92 tuổi bán đồ ăn ở Thành Đô trở thành tâm điểm tranh luận sau khi bị các vlogger cố tình chọc tức để quay video câu view - Ảnh: SCMP/Douyin
Các vlogger (nhà sáng tạo nội dung video) tìm đến quầy hàng, cố tình chọc tức, khiêu khích để ghi lại phản ứng của bà rồi dựng thành những video gắn mác “bà lão độc ác”, biến một cụ già mưu sinh thành trò tiêu khiển trên mạng, theo báo South China Morning Post.
Vụ việc làm dấy lên tranh luận về “bắt nạt qua ống kính”, thuật ngữ chỉ hành vi cố tình quay phim người khác khi chưa được đồng ý để tạo nội dung gây sốc và thu hút tương tác.
Các chuyên gia cảnh báo kiểu nội dung này không chỉ xâm phạm quyền riêng tư hay hình ảnh cá nhân, mà còn có thể gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng cho những người bị biến thành “mồi câu view”.
Cụ bà 92 tuổi trở thành “mồi câu view”
Tâm điểm của cuộc tranh cãi mới đây xoay quanh bà Xue, một người bán bánh nướng vỉa hè tại Thành Đô (tỉnh Tứ Xuyên), người phải bươn chải mưu sinh sau khi con trai qua đời vì bạo bệnh. Nghị lực của cụ bà đã nhận được sự ủng hộ lớn từ người dân địa phương.
Theo truyền thông sở tại, trong những đợt cao điểm, bà Xue thường làm việc tới 15 giờ mỗi ngày. Thu nhập hằng tháng có thời điểm vượt ngưỡng 20.000 nhân dân tệ (khoảng 3.000 USD).
Dẫu vậy, bà cũng phải đối mặt với không ít ý kiến trái chiều. Năm 2019, một số khách hàng phàn nàn bà bán giá đắt và có thái độ không tốt, số khác thì lo ngại về tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm tại xe bánh của bà.
Dù cho biết bản thân không sử dụng điện thoại thông minh và mù tịt về mạng xã hội, bà Xue vẫn thừa nhận cần cải thiện thái độ phục vụ khách hàng.
Tuy nhiên, lợi dụng hình ảnh gây tranh cãi của bà để kéo tương tác, một số vlogger đã đến quầy hàng quay phim nhưng không mua đồ. Họ cố tình buông lời khiêu khích để chọc tức và tạo xung đột với bà. Thậm chí, có người còn trêu chọc bằng cách huýt sáo hoặc phả khói thuốc vào mặt cụ bà.
Các video sau đó được cắt ghép với những tiêu đề như "bà lão độc ác" hay "kẻ phản diện bán bánh", thu hút hàng nghìn lượt thích. Trong nhiều đoạn video, người xem có thể nghe rõ tiếng bà Xue hét lớn “đừng quay tôi nữa” và cố gắng che chắn khỏi ống kính, song hành vi ghi hình vẫn tiếp diễn.
Cộng đồng mạng đã lên án gay gắt các video này, gọi đây là một dạng "bắt nạt qua ống kính" và nhấn mạnh rằng những thiếu sót cá nhân không thể là lý do để bao biện cho hành vi làm nhục người khác trên không gian mạng.
“Bà Xue có thể có thiếu sót, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc bà đáng bị thiếu tôn trọng. Người ta cố tình chọc giận bà, trục lợi từ việc phơi bày sự tức giận đó, rồi nhân danh công lý” - một người dùng bình luận.
Một người dùng khác bức xúc: “Một người cao tuổi như vậy vẫn phải tự lao động kiếm sống. Dù có không thích bà ấy thì việc quấy rối như vậy là hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
Ngày 27-8, cơ quan quản lý không gian mạng Thành Đô đã đóng cửa hai tài khoản mạng xã hội với lý do vi phạm quyền riêng tư và quyền bảo vệ danh dự của bà Xue.
Các vlogger lợi dụng những phản ứng tức giận của bà Xue khi bị quay mà không đồng ý để làm nội dung giật gân - Ảnh: SOHU
“Không có quyền riêng tư ở nơi công cộng”?
Vụ việc một lần nữa làm bùng lên các cuộc thảo luận về ranh giới pháp lý và đạo đức trong việc sáng tạo nội dung trực tuyến tại Trung Quốc.
Một số nhà sáng tạo nội dung lập luận rằng "không có quyền riêng tư ở nơi công cộng".
Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý khẳng định quan điểm này là hoàn toàn sai lệch, bởi công dân không hề đánh mất các quyền nhân thân chỉ vì họ xuất hiện ở không gian mở.
Mặc dù pháp luật Trung Quốc bảo vệ nghiêm ngặt quyền riêng tư và hình ảnh cá nhân của công dân, các luật sư chỉ ra rằng nạn nhân của hành vi "bắt nạt qua ống kính" thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công lý.
Nguyên nhân đến từ những trở ngại trong việc thu thập chứng cứ, nhận thức pháp lý còn hạn chế và chi phí kiện tụng đắt đỏ.
