Cây dược liệu tạo thu nhập cao hơn ngô, sắn
Những ngày này, sau khi kết thúc vụ thu hoạch cây sâm Bố Chính trong năm 2026, trên các khu đất sản xuất ở Hương Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, người dân lại chuẩn bị làm đất, lên luống để chuẩn bị cho vụ trồng cây dược liệu mới.
Người dân xã Hương Xuân cải tạo lại khu đất để mở rộng trồng sâm Bố Chính.
Bà Nguyễn Thị Tuyết (thôn Chúc A, xã Hương Xuân) cho biết, trên khu đất trước đây chủ yếu trồng keo tràm nhưng sản lượng không đạt như ý, nhiều năm nay bỏ hoang. Tháng 11/2025, gia đình quyết định chuyển đổi 4 sào đất sang trồng sâm Bố Chính.
Đây là lần đầu tiên gia đình tiếp cận với loại cây dược liệu này, song kết quả thu được sau vụ sản xuất đầu tiên đã vượt kỳ vọng. Với diện tích 4 sào, gia đình bà thu hoạch khoảng 1 tấn củ sâm. Sản phẩm được bán với giá khoảng 80.000 – 100.000 đồng/kg.
"Hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại cây trồng trước đây nên chúng tôi rất phấn khởi. Vụ tới, gia đình dự định mở rộng thêm diện tích để tăng nguồn thu nhập", bà Tuyết cho hay.
Năm đầu tiên triển khai, cây sâm đã thích nghi tốt, sinh trưởng ổn định và mở ra kỳ vọng về hướng sản xuất mới cho người dân địa phương. Ảnh Tuấn Anh.
Ngoài 4 sào trồng sâm Bố Chính, gia đình bà Tuyết còn có 4 sào trồng lúa và 3 sào trồng ngô. Cho đến nay, doanh thu từ trồng cây dược liệu này hơn hẳn cây trồng khác.
Bởi vậy, đối với gia đình bà, giá trị của vụ mùa sâm Bố Chính không chỉ nằm ở khoản thu nhập có được, mà còn cả việc tận dụng những diện tích đất gò đồi vốn khó tạo ra giá trị cao, nay đã có thể khai thác theo một hướng khác.
"Để canh tác lại khu đất này, gia đình đã tốn một khoản tiền rất lớn để làm lại tới 3 lần, thậm chí phải thuê máy và nhân công làm luống lên cao để cây sâm phát triển tốt hơn. Công sức bỏ ra khá nhiều nhưng hiệu quả cũng khá tốt, mang lại thu nhập cho gia đình", bà Tuyết vui vẻ nói.
Hình thành vùng nguyên liệu, liên kết với doanh nghiệp để tạo đầu ra ổn định
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Văn Thị, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân, cho biết, thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cuối năm 2025, đầu năm 2026, địa phương đưa vào trồng hơn 5ha sâm Bố Chính.
Mặc dù phù hợp với thổ nhưỡng, sâm Bố Chính vẫn là loại cây trồng khó tính, đòi hỏi người dân chăm sóc đặc biệt.
Theo đánh giá ban đầu, sâm Bố Chính thích nghi tốt với chất đất ở Hương Xuân, củ đều, năng suất đạt từ 250 đến 300 kg/sào. Doanh thu dự kiến từ 12 đến 18 triệu đồng/sào, cao hơn nhiều lần so với các loại cây trồng truyền thống.
Mức thu nhập này được đánh giá cao hơn nhiều lần so với các loại cây trồng truyền thống trên cùng diện tích đất. Đáng chú ý, quá trình chuyển đổi không đơn thuần là thay thế cây sắn, cây ngô bằng một loại cây trồng mới.
"Địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích mở rộng diện tích sâm Bố Chính trên các vùng đất kém hiệu quả, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân", ông Thị nói.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân, cho biết kết quả tích cực từ những vụ sản xuất đầu tiên đã tạo thêm niềm tin cho người dân. Từ vụ sản xuất ban đầu, địa phương đang xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích sâm Bố Chính từ khoảng 5ha hiện nay lên 50ha trong vụ mùa năm 2027.
Đây là mục tiêu nhằm từng bước hình thành vùng trồng tập trung, khai thác lợi thế đất đai và tạo thêm sinh kế cho người dân. Tuy nhiên, từ một mô hình bước đầu cho hiệu quả đến việc hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn vẫn còn khoảng cách.
Địa phương đang xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích sâm Bố Chính lên 50ha trong vụ mùa năm 2027. Ảnh Tuấn Anh.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân, sâm Bố Chính là cây trồng có yêu cầu nhất định về kỹ thuật. Bởi vậy, bài toán đầu ra, chất lượng sản phẩm và khả năng chế biến địa phương cũng đang tính toán song hành với kế hoạch phát triển vùng trồng.
Bởi vậy, cùng với vai trò định hướng, hỗ trợ của chính quyền địa phương, sự tham gia của doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng để mô hình phát triển ổn định.
Về phía công ty Cổ phần Tập đoàn Quang Minh Hoàng Sâm là đơn vị liên kết trồng sâm Bố Chính cũng đang có ý định tiếp tục mở rộng liên kết sản xuất với người dân, đồng thời có kế hoạch đầu tư nhà máy sơ chế nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, từng bước hoàn thiện chuỗi sản xuất và tiêu thụ.
"Việc hình thành cơ sở sơ chế tại địa phương không chỉ góp phần nâng cao giá trị củ sâm, mà còn tạo điều kiện chủ động hơn trong khâu bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản lượng khi vùng nguyên liệu được mở rộng. Điều này sẽ giúp bà con an tâm phát triển cây trồng này", ông Thị cho hay.
