Craig Federighi có thể nói về trí tuệ nhân tạo và bảo mật dữ liệu trong một phút, rồi ngay sau đó chạy xuyên sân khấu, pha trò về mái tóc hoặc tự biến mình thành nhân vật trong màn trình diễn được dàn dựng như một chương trình giải trí.
Trong đội ngũ lãnh đạo Apple, Craig Federighi là một trong những gương mặt dễ nhận ra nhất. Không chỉ bởi mái tóc bạc bồng bềnh đã trở thành “thương hiệu”, ông còn nổi tiếng với cách thuyết trình giàu năng lượng, những câu nói đùa có phần cường điệu và loạt màn trình diễn khác hẳn không khí nghiêm túc thường thấy tại các sự kiện công nghệ.
Craig Federighi trong sự kiện ra mắt dòng sản phẩm mới của Apple hôm qua 9/9. Ảnh: Apple
Đằng sau hình ảnh có phần hài hước ấy lại là một trong những nhân vật nắm quyền lực lớn nhất đối với phần mềm của Apple. Với vai trò Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần mềm, Federighi giám sát quá trình phát triển iOS, iPadOS và macOS cùng nhiều nền tảng cốt lõi khác. Nếu phần cứng tạo nên hình dáng của iPhone, iPad và Mac, đội ngũ do ông lãnh đạo quyết định phần lớn cách hàng tỷ người tương tác với những thiết bị này mỗi ngày.
Từ NeXT của Steve Jobs đến ghế lãnh đạo Apple
Craig Federighi sinh ra tại bang California, Mỹ. Ông theo học Đại học California, Berkeley, lấy bằng cử nhân kỹ thuật điện và khoa học máy tính, sau đó tiếp tục hoàn thành bằng thạc sĩ khoa học máy tính.
Federighi bắt đầu sự nghiệp tại NeXT, công ty máy tính do Steve Jobs thành lập sau khi rời Apple vào năm 1985. Tại đây, ông phụ trách phát triển Enterprise Objects Framework, một bộ công cụ phục vụ xây dựng các ứng dụng doanh nghiệp.
Đằng sau hình ảnh có phần hài hước ấy lại là một trong những nhân vật nắm quyền lực lớn nhất đối với phần mềm của Apple. Ảnh: X.com
Năm 1996, Apple mua lại NeXT trong thương vụ đưa Steve Jobs trở về công ty do mình đồng sáng lập. Công nghệ và đội ngũ của NeXT sau đó trở thành nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển hệ điều hành Mac OS X. Federighi cũng đến Apple theo thương vụ này nhưng rời công ty vài năm sau để gia nhập Ariba, doanh nghiệp chuyên cung cấp phần mềm quản lý hoạt động mua sắm và chuỗi cung ứng.
Tại Ariba, Federighi trải qua nhiều vị trí lãnh đạo, trong đó có chức Giám đốc công nghệ. Khoảng một thập kỷ làm việc trong lĩnh vực phần mềm doanh nghiệp giúp ông tích lũy kinh nghiệm quản lý những hệ thống kỹ thuật phức tạp trước khi trở lại Apple vào năm 2009.
Ông cùng Tim Cook thể hiện sự ăn ý trong một sự kiện. Ảnh: Gizmodo
Lần trở về này mở ra bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Federighi. Ban đầu, ông phụ trách kỹ thuật của Mac OS X. Đến năm 2011, Federighi trở thành Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật phần mềm Mac, kế nhiệm Bertrand Serlet. Một năm sau, ông được thăng chức Phó chủ tịch cấp cao và gia nhập nhóm lãnh đạo cao nhất của Apple.
Sau khi Scott Forstall rời công ty vào cuối năm 2012, phạm vi phụ trách của Federighi được mở rộng từ macOS sang cả iOS. Điều đó đồng nghĩa ông trở thành người giám sát hai hệ điều hành quan trọng nhất của Apple, từ máy tính Mac đến iPhone và iPad.
Trong hơn một thập kỷ giữ vai trò lãnh đạo phần mềm, Federighi đã giám sát nhiều giai đoạn chuyển đổi quan trọng của Apple. Ảnh: Forbes
Theo hồ sơ lãnh đạo của Apple, các nhóm do Federighi quản lý chịu trách nhiệm phát triển phần mềm nằm ở trung tâm của hệ sinh thái sản phẩm, bao gồm giao diện người dùng, ứng dụng và những framework dành cho nhà phát triển. Nói cách khác, ảnh hưởng của ông không nằm trong một tính năng riêng lẻ mà trải rộng trên cách các thiết bị Apple vận hành và kết nối với nhau.
Kỹ sư biến sân khấu công nghệ thành chương trình giải trí
Federighi lần đầu xuất hiện trong một sự kiện lớn của Apple vào năm 2009, khi tham gia giới thiệu Mac OS X Snow Leopard. Những lần đầu bước lên sân khấu, ông vẫn mang dáng vẻ khá thận trọng của một kỹ sư trình bày sản phẩm. Tuy nhiên, phong cách ấy dần thay đổi khi Federighi trở thành người dẫn dắt các phần quan trọng tại Hội nghị các nhà phát triển toàn cầu của Apple.
Từ năm 2013, ông bắt đầu được công chúng biết đến rộng rãi khi giới thiệu iOS 7 và OS X Mavericks. Những năm sau đó, Federighi thường đảm nhận phần lớn thời lượng của các bài thuyết trình về hệ điều hành, có lúc xuất hiện trong phần lớn chương trình kéo dài gần hai giờ.
Ông hay pha trò về đội marketing của Apple và nhiều lần tự giễu mái tóc của mình. Ảnh: iMore
Không giống phong cách điềm tĩnh của Tim Cook hay hình ảnh lạnh lùng thường gắn với các giám đốc kỹ thuật, Federighi sẵn sàng biến phần giới thiệu phần mềm thành một màn trình diễn. Ông chạy trên sân khấu, dựng các tình huống hài hước, pha trò về đội marketing của Apple và nhiều lần tự giễu mái tóc của mình.
Federighi được cộng đồng người dùng gọi bằng biệt danh “Hair Force One”, cách chơi chữ từ Air Force One, chuyên cơ của Tổng thống Mỹ. Tim Cook cũng từng gọi ông là “Superman”. Mái tóc bạc được chải phồng cùng vóc dáng cao lớn khiến vị lãnh đạo phần mềm trở thành nhân vật khó bị nhầm lẫn trong đội ngũ Apple.
Một trong những khoảnh khắc được chia sẻ rộng rãi xuất hiện tại sự kiện tháng 11/2020. Khi giới thiệu khả năng đánh thức tức thì của máy Mac dùng chip Apple Silicon, Federighi ngồi trên ghế, mở MacBook rồi nhấn nút phát ca khúc “Baker Street”. Màn trình diễn chỉ kéo dài vài giây nhưng nhanh chóng trở thành meme, đặc biệt nhờ biểu cảm đắc ý và cách ông vuốt mái tóc đúng lúc tiếng kèn saxophone vang lên.
Khoảnh khắc này được chia sẻ rộng rãi hồi sự kiện tháng 11/2020 của Apple. Ảnh: Apple
Sự hài hước này không hoàn toàn mang tính ngẫu hứng. Trong những bài thuyết trình được Apple kiểm soát chặt chẽ, Federighi đóng vai trò làm mềm những nội dung kỹ thuật vốn dễ trở nên khô cứng. Những thay đổi về giao diện, bảo mật, framework hay kiến trúc trí tuệ nhân tạo được đặt vào tình huống gần gũi, đôi khi có phần phi lý, để người xem dễ nhớ hơn.
“Bộ não công nghệ” trước bài toán trí tuệ nhân tạo
Trong hơn một thập kỷ giữ vai trò lãnh đạo phần mềm, Federighi đã giám sát nhiều giai đoạn chuyển đổi quan trọng của Apple: thống nhất ngôn ngữ thiết kế giữa các nền tảng, đưa iPadOS trở thành hệ điều hành riêng, hỗ trợ quá trình Mac chuyển sang chip Apple Silicon và mở rộng những tính năng liên tục giữa iPhone, iPad và Mac.
Những năm gần đây, trách nhiệm của ông ngày càng gắn chặt với Apple Intelligence và cuộc đua trí tuệ nhân tạo. Tại WWDC 2026, Federighi tiếp tục là một trong những nhân vật trung tâm khi Apple giới thiệu Siri AI cùng những thay đổi trên iOS 27, iPadOS 27 và macOS 27.
Những năm gần đây, trách nhiệm của ông ngày càng gắn chặt với Apple Intelligence và cuộc đua trí tuệ nhân tạo. Ảnh: Newis
Sau sự kiện, ông giải thích Apple không xem Siri là một chatbot đứng tách biệt mà là một công cụ trò chuyện được tích hợp sâu vào trải nghiệm hệ thống. Theo Federighi, trợ lý này có thể hiểu nội dung đang hiển thị trên màn hình và hoạt động như một phần nối dài của quá trình người dùng đang thực hiện.
Quan điểm đó cho thấy cách Apple lựa chọn tiếp cận AI dưới thời Federighi: không nhất thiết tạo ra một nhân vật trò chuyện giống con người, mà đưa trí tuệ nhân tạo vào những tác vụ cụ thể trên thiết bị. Siri được định hướng như một công cụ hỗ trợ, không phải một người bạn ảo hay đối tượng để xây dựng quan hệ tình cảm.
Đây cũng là giai đoạn Federighi phải đối diện áp lực lớn. Apple từng bị chỉ trích vì chậm chân trong cuộc đua AI và trì hoãn một số nâng cấp quan trọng của Siri. Là người đứng đầu kỹ thuật phần mềm, ông không chỉ có nhiệm vụ trình diễn sản phẩm mà còn phải bảo đảm những lời hứa trên sân khấu có thể vận hành ổn định trên hàng tỷ thiết bị.
Mái tóc bạc được chải phồng cùng vóc dáng cao lớn khiến vị lãnh đạo phần mềm trở thành nhân vật khó bị nhầm lẫn trong đội ngũ Apple. Ảnh: Apple
Sự tương phản ấy khiến Craig Federighi trở thành một trong những nhân vật đặc biệt nhất của Apple. Trước công chúng, ông là vị lãnh đạo vui tính với mái tóc bồng bềnh, những cú chạy xuyên sân khấu và khả năng biến bài giới thiệu hệ điều hành thành chương trình giải trí. Phía sau sân khấu, ông là người chịu trách nhiệm cho nền tảng phần mềm đang quyết định cách iPhone, iPad và Mac bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Sau hơn ba thập kỷ đi từ NeXT, Apple, Ariba rồi trở lại Apple, Federighi không chỉ trở thành một gương mặt quen thuộc tại các sự kiện công nghệ. Ông còn đại diện cho một kiểu lãnh đạo hiếm gặp ở Thung lũng Silicon: đủ hiểu kỹ thuật để điều hành những hệ thống phức tạp, nhưng cũng đủ duyên dáng để khiến hàng triệu người chăm chú theo dõi một bản cập nhật phần mềm.
Nguồn: Apple, Tom’s Guide, Business Insider, The Verge
